Ang hupa

Een land zonder geheugen heeft geen toekomst, zo stelt de Filipijnse grootmeester van de slow cinema Lav Diaz film na film. Gewoonlijk graaft hij in het traumatische verleden om een pad naar morgen te vinden. In ANG HUPA projecteert hij zijn zorgen over de Filipijnse maatschappij naar het door politiek en ecologisch onheil geplaagde jaar 2034.

De politieke allegorie ANG HUPA, Engelstalige titel The Halt, opent midden in een optocht die evenveel weg heeft van een processie als een protestmars. Zoals vaker in zijn werk laveren Diaz’ personages tussen dociel meelopen en koppig verzet. Al laat hij ditmaal hun verhalen minder tot stand komen vanuit handelingen en de plek die ze innemen in de fysieke ruimte. Vulkaanuitbarstingen hebben de wereld ondergedompeld in een permanente duisternis, wat Diaz toestaat om zijn hele film in nachtelijk zwart-wit te laten afspelen. In zijn vertrouwde lang aangehouden en statische shots in grijstinten verschuift de aandacht ditmaal echter veel meer naar uitgebreide dialoogscènes dan naar de immersie in tijd en ruimte van zijn beste werk (From What Is Before). Gesprekken zoals die tussen een vrouw met een geheugenprobleem, een aan de kant geschoven leerkracht geschiedenis en een psychotherapeut leggen vrij ostentatief de allegorie bloot die Diaz spint in zijn meanderende verhaal. De link met verleden en heden is duidelijk: in de fictieve dictator Navarro, die vlees (vermoedelijk van omgebrachte opposanten) voedt aan zijn alligators, herken je voormalig president Ferdinand Marcos en zijn huidig equivalent Rodrigo Duterte. Diaz ziet het verleden en heden als de voedingsbodem van een grauwe toekomst en veroordeelt hoe een maatschappij en individuen psychologisch onderuit gaan als ze in de greep zijn van politieke tirannie.

Bij aanvang is de satire nog scherp: je ziet de zelfverklaarde “voorbestemde eeuwige leider” een speech oefenen en westerse journalisten de mantel uitvegen omwille van hun neerbuigende houding tegenover de Filipijnen. Navarro is natuurlijk niet de bevrijder van het Filipijnse volk en houdt zijn regime in stand door een uitgebreid veiligheidsapparaat dat gebruikmaakt van drones. Iedereen die een drone tegenkomt, moet zich kunnen identificeren. Toch groeit er verzet in deze surveillancestaat: er bestaat een ondergronds netwerk van opposanten, zowel muzikanten als vrijheidsstrijders (of terroristen, in de ogen van het regime).

De verhalen van burgers, veiligheidsdienst en president zijn opgebouwd uit uitgebreide, alternerende segmenten die naar het einde van ANG HUPA samenkomen. Het aan elkaar knopen van de verschillende narratieve lijnen heeft een verlossend effect: als kijker ben je vergenoegd de kijkervaring te kunnen afsluiten met een zekere coherentie. Die kan echter niet maskeren dat Diaz in ANG HUPA veel meer inzet op expliciete metaforen (onder meer via zinnen als: “We proberen het gebarsten geheugen te genezen”) dan de ervaringen van zijn personages voor zich te laten spreken. Zo heeft de lange duur die je van zijn werk gewend bent ditmaal een beperkter immersief effect omdat de allegorie voortdurend aan je mouw trekt. Diaz beschouwt zijn keuze voor slow cinema als een vorm van verzet tegen de al te dominante vluchtigheid van de meeste (commerciële) cinema. Die insubordinatie zit bij ANG HUPA echter veel meer dan je van Diaz gewoon bent in de woorden dan in de beelden. Al spreekt het shot van een gigantisch spandoek met de beeltenis van de president dat wordt neergehaald en over de straat gesleurd boekdelen. Dat een festival als Cinemalaya in de Filipijnen daarmee opent, is een straf politiek statement. Maar ANG HUPA zelf is dat veel minder.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Ang hupa

07/08/2019
Regisseur: 
Scenario: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Galeries distribution

Media: 

onomatopee