L'apparition

De Franse cineast Xavier Giannoli werkt aan een consistent oeuvre. Zoals zijn vorige films is L’APPARITION een aanklacht tegen de nepwaarheden en de ongecontroleerde berichtgeving van een hypergemediatiseerde wereld.

"Leugens geven een verhaal vaart", becommentarieerde cineast Xavier Giannoli (°1972) in 2015 het succes van zijn sopraanportret Marguerite. De Franse cineast heeft inderdaad een gevoelige antenne voor situaties waarbij schijn werkelijkheid wordt en de personages in een soort cocon van collectief bedrog leven. Zo veinsde iedereen in Marguerite dat de concertartieste uit de titel goed kon zingen, hoewel ze erbarmelijk weinig gevoel voor ritme en toonhoogte had. Ook Superstar (2014) ging over de absurditeit van de publieke verering. Voordien was er A l’origine (2008), over een zwendel in bouwmaterialen. Goedgelovige dorpsbewoners werden er om de tuin geleid met de aanleg van een autosnelweg. In zijn nieuwste film L’APPARITION (2018) vertelt de cineast over honderden pelgrims die in een bergdorp in Zuidwest-Frankrijk verzamelen voor een vermeende openbaring van Maria. Regisseur Giannoli timmert aan een vrij consequent oeuvre dat vragen stelt over waarheid en bedrog. Talent of geveinsde complimenten in Marguerite? Projectpromotie of oneerlijke handel in L’origine? Mariaverschijning in L’APPARITION: authentiek of oplichterij?

Giannoli trekt de thematiek van misleiding en bedrog nu door naar het gevoelige terrein van religie en geloof. Omdat de lokale overheden verontrust zijn door de snel toegenomen cultus rond een Mariaverschijning, stelt het Vaticaan een canonieke onderzoekscommissie aan. Ter plekke twijfelen de exegeten aan de echtheid. Door hun stellingname ontspint zich in de media een fel debat tussen de cartesiaanse sceptici en de devote aanhangers. Voor de psychologen is de jonge zieneres Anna een kansarm en vereenzaamd weeskind zonder veel houvast in het leven. Voor de gelovigen kan ze uitgerekend door haar eenzaamheid uitgroeien tot een verlichte geest. Een DNA-analyse van de relikwie behoort tot de mogelijkheden, maar de onderzoekers krijgen van de pelgrims het verwijt te horen dat ze willen rationaliseren wat in wezen van een andere orde is. Giannoli geeft de commissieleden alle ruimte om te discussiëren en elkaar te overtuigen. Met zijn bedachtzame filmstijl kanaliseert hij ook de twijfels van de kijker. Hij tekent Anna als een eenvoudig, vroom meisje. Niets wijst erop dat haar verklaringen gelogen zijn. De beelden van de nederige slaapkamer met het sobere Christuskruis of van het neerdwarrelende dons van de dekbedden die Anna in het klooster maakt, hebben een spiritueel allure.

De Mariacultus uit L’APPARITION opent voor Giannoli een waaier van religieuze standpunten en geloofsuitingen. Een humanitair ingestelde journalist wordt geconfronteerd met de mystiek van de jonge vrouw. De pragmatische aanpak van het Vaticaan staat er tegenover de enthousiaste, laagdrempelige geloofservaringen of de fanatieke, gemediatiseerde kerkgemeenschap van het geïmproviseerde bedevaartsoord. In een bijna documentaire stijl neemt de cineast de kijker mee in de kelders van het Vaticaan, waar rijen dossiers van vermeende bovennatuurlijke verschijnselen bewaard worden. Door de figuur van een onderzoeksjournalist centraal te stellen (solide vertolking van een ‘aardse’ Vincent Lindon), krijgt L’APPARITION de vorm van een filmische speurtocht. Hem interesseren vooral de verborgen motieven van het mogelijke bedrog. Terug uit Syrië, waar zijn fotograaf omkwam in het oorlogsgeweld, wordt hij steeds vaker geplaagd door angstaanvallen en ondraaglijke oorpijn. In zijn gesprekken met de frêle Anna (Keeper-actrice Galatéa Bellugi) vindt hij innerlijke rust. Tegelijkertijd pluist hij met journalistieke ijver de omgeving van Anna uit, op zoek naar de waarheid. Wat als de verschijning echt is, maar de grootschalige commercialisering in pure Saint Sulpice-stijl bedrog? Heeft het überhaupt zin massale bedevaarten te creëren rond zulke openbaringen? Via de figuur van de journalist zoekt Giannoli het verschil op tussen individuele geloofservaring en collectieve psychose.

Gesterkt door de minimalistische Baltische muziek van Arvo Pärt en de hemelse score van Georges Delerue slaagt de cineast erin de kijker te laten nadenken over spiritualiteit en geloof. De kalmte en de soberheid waarmee hij dat doet, brengt hem in de buurt van Xavier Beauvois’ gelauwerde Des hommes et des dieux (2010).

Voor de vertoningen van L’APPARITION zie cinenews.beMeer reviews vind je in maandelijks in print. Onze magazines zijn te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten en maandelijks in uw bus te verkrijgen met een voordelig abonnement.

Geschreven door DIRK MICHIELS

L'apparition

14/02/2018
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
O'brother

Media: