Atmen

Het duurt ruim een half uur voor Roman, de protagonist van ATMEN, een zin van meer dan drie woorden uitbrengt. Communiceren kan je zijn gegrom bezwaarlijk noemen. De 19-jarige jongeman zit in een jeugdgevangenis, waar hij onder zijn lotgenoten nauwelijks vrienden telt. Hij is wat in de jungiaanse psychologie een ‘introvert’ heet. Zijn begeleider spoort hem aan om werk te zoeken, maar dat zint hem niet zo. Tot hij op een dag, in afwachting van een hoorzitting voor zijn voorwaardelijke invrijheidstelling, ingaat op de advertentie van een begrafenisondernemer.

De kille professionaliteit die zijn nieuwe collega’s aan de dag leggen, is voor de jongeman eerst bepaald confronterend, maar na een tijdje vindt hij wel schik in de baan. Langzamerhand komen we ook meer te weten over waarom hij precies achter de tralies zit. ATMEN is het regiedebuut van Oostenrijker Karl Markovics, in de eerste plaats bekend als acteur, onder meer in het Oscarwinnende Die Fälscher (2007). Met zijn observerende, minimalistische stijl sluit hij aan bij de films van zijn landgenoten Michael Haneke (Amour) en Ulrich Seidl (Paradies-trilogie). De beeldregie valt op door de strak gekadreerde beelden in scope-formaat.

De fotografie zit vol vale grijstinten, van de regenachtige straten van een winters Wenen tot het anonieme uniform van de lijkbezorgers. De uitgekiende geluidsband en de onderkoelde muziek versterken nog het afstandelijke effect. Knap is vooral hoe scenarist-regisseur Markovics de vrijheidsthematiek aanbrengt zonder drammerig te worden, waarbij het naar adem snakken van het hoofdpersonage als een subtiele metafoor functioneert. Je raakt op een vreemde manier in de ban van deze film die zondigt tegen elke mogelijke regel van de Amerikaanse scenariohandboeken. De protagonist is passief en het is onduidelijk wat hem motiveert.

De plot kun je op een postzegel samenvatten, genreconventies zijn niet van toepassing en op het einde krijg je geen ontlading of emotionele payoff. Dat je toch anderhalf uur geboeid blijft kijken is onder meer de verdienste van de jonge acteur Thomas Schubert die zijn ongrijpbare personage met een juiste mengeling van agressie en kwetsbaarheid neerzet. ATMEN won in 2011 een prijs van (wijlen?) Filmvondsten van de Cinematek en wordt nu alsnog in de bioscoop uitgebracht.

Geschreven door GORIK DE HENAU

Atmen

15/01/2014
Regisseur: 
Productiejaar: 
2011
Distributeur: 
BrunBro

Media: 

Trailer: 

rLPwjQKpdLk

onomatopee