Avengers: Endgame

"Part of the journey is the end”, zegt Tony Stark in AVENGERS: ENDGAME, het 22ste deel van het Marvel Cinematic Universe. Het even melancholische als emotionele epos sluit een ruim tien jaar durende trip af met de beste superheldenfilm in de Hollywoodfranchise. Om Thor te citeren: “I like this one.

Na het audiovisuele bombardement Avengers: Infinity War (2018), dat eindigde met een tragische cliffhanger, serveren Anthony en Joe Russo ons nu in het karaktergedreven slotluik een soort best-ofcompilatie van Marvel Comics. Naar aanleiding van hun vorige film schreven we in Filmmagie 687: “De achilleshiel van superheldenfilms is de vernietiging van betrokkenheid door overkill. Superveel superhelden en superactie gaan supersnel vervelen. Sterfelijkheid en fataliteit zorgen voor de emotionele prikkel die ons in het universum houdt. Met magische stenen die de tijd manipuleren behoort een herrijzenis tot de mogelijkheden.”

Zonder te overdrijven met de spoilers kunnen we bevestigen dat tijd en knipogen naar films over tijdreizen de sleutel vormen van het verhaal dat ons in AVENGERS: ENDGAME naar het einde voert. Correctie: naar verschillende eindes (op maat van de personages en hun werelden). In de wetenschap dat in Hollywood elk einde een nieuw begin is. En dat de dood geen filmwerelden begraaft, maar juist verder laat leven.

Niet toevallig duikt Ant-Man Scott Lang op uit een parallel quantumuniversum om zijn steentje bij te dragen aan de strijd tegen superslechterik Thanos, die in Avengers: Infinity Game met behulp van zes magische Infinity Stones het superheldenleger en de integrale wereldbevolking tot de helft heeft herleid. Iron Man en Captain America faalden in hun poging hem te stoppen, terwijl ook Hulk, Thor, Black Widow en Hawkeye het lieten afweten. Andere superhelden blonken dan weer uit in afwezigheid.

AVENGERS: ENDGAME toont hoe de in shock verkerende overlevende superhelden de klok trachten terug te draaien door de confrontatie aan te gaan met Thanos op de paradijselijke planeet waar hij uitblaast na zijn poging de wereld te redden door de mensheid te decimeren. Grof geweld blijkt echter niet de oplossing, het vergroot enkel het probleem. Opnieuw moeten de getormenteerde en getraumatiseerde superhelden recupereren vooraleer ze zich aan een nieuwe poging kunnen wagen. Met inventiviteit, solidariteit en een ‘whatever it takes’-grinta als belangrijkste wapens.

Het grote probleem van de Avengers-reeks is dat superhelden in groep niet zozeer hun krachten, maar wel een deel van hun persoonlijkheid en individualiteit verliezen. Ook al omdat het Marvel Cinematic Universe een franchise is die concepten als ‘serie’ en ‘sequel’ overstijgt door een filmisch universum te ontwikkelen waarin de ervaring primeert op de ‘film’. Lees: waar het immersieve spektakel cruciaal is. Maar hoe indrukwekkend dat spektakel ook gevisualiseerd is, het is zowel repetitief als ondramatisch en gaat daardoor snel vervelen. Terwijl de superhelden moorddadige machines dreigen te worden. De superheld als gevoelloze psychopaat. Of als kinderachtige flauwe plezante wanneer de Guardians of the Galaxy-films humor en metacinema inzetten om het boeiend te houden.

De kracht en verdienste van AVENGERS: ENDGAME is evenwel dat de makers onder impuls van showrunner Kevin Feige de actiegedreven avonturen van het Avengersteam, Captain America en Iron Man mixen met het karaktergedreven drama dat Doctor Strange (2016), Spider-Man: Homecoming (2017) en Black Panther (2018) tot het betere werk uit het Marvel Cinematic Universe maakten. Resultaat is een ‘best-of’ van elementen uit de comicsverfilmingen (spektakel, humor, actie en metacinema), maar dan perfect gedoseerd. Zonder overdaad en in functie van een karaktergedreven verhaal.

Dat verhaal is emotioneel, want er wordt ruim tijd genomen om de gevoelens, trauma's, herinneringen en frustraties van de verschillende superhelden bloot te leggen en zo complexe wezens te creëren. De pakken, de look en de mythe verdwijnen even naar het achterplan om de mens achter het masker te introduceren. Dat heeft wat van een typisch Amerikaanse AA-sessie (een dergelijke bijeenkomst zit letterlijk in de film) met helden die leren om het niet verwerkte verleden achter zich te laten en zo hun (lees: de) toekomst in handen te nemen. “I keep telling everybody they should move on. Some do, but not us”, bekent Steve Rogers, de man achter Captain America. Terwijl Tony Stark (een waarlijk magistrale Robert Downey Jr.) aanvult: “It's not about how much we lost. It's about how much we have left.

Hoe artificieel dit leerproces ook is, het werkt omdat de personages kennismaken met universele gevoelens: pijn, verdriet, schuldgevoelens, woede, liefde, haat, wanhoop, machteloosheid, vertwijfeling en angst. “We lost. All of us. We lost friends. We lost family. We lost a part of ourselves”, zegt Rogers. Dit zijn superhelden van vlees en bloed die heel wat hebben kwijtgespeeld, dreigen nog meer te verliezen en overmand worden door twijfel. Voor ze ook maar iets kunnen herwinnen. Maar: “We're the Avengers. We gotta finish this”, benadrukt Tony Stark/Iron Man. Zelfs if it finishes us, zie je hem denken, voelen, vrezen. Terecht, want niets (en zeker geweld niet) blijft zonder gevolgen. Er is altijd een prijs te betalen.

Deze complexe emotionele geladenheid zorgt ervoor dat het gebrek aan logica en de aanwezigheid van plot holes niet gaan storen. Of de niet al te subtiele sentimentele eindes. En dat we welwillend de nadrukkelijke politieke correctheid – waarmee het overwegend blanke machoteam de fakkel doorgeeft aan vrouwelijke en gekleurde superhelden – bedekken met de mantel der liefde. Want spektakel is hier niet vrijblijvend en superhelden overwinnen hun eigen clichés. Het blijft kauwgom voor de ogen, maar AVENGERS: ENDGAME viseert ook ons hart en geest. Een voltreffer.

Vertoningen: cinenews.be

Geschreven door IVO DE KOCK

Avengers: Endgame

24/04/2019
Muziek: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Walt Disney Studios

Media: 

onomatopee