Babylon Berlin

Sinds begin 20ste eeuw vormt Berlijn een politiek epicentrum van de wereld, een stad met een gitzwarte geschiedenis, maar ook een stad die zich ontpopte tot een smeltkroes van vooruitstrevende ideeën met ruimte voor artistieke expressie, hedonisme en rariteiten. Dompel je onder in die opwindende periode in het misdaaddrama BABYLON BERLIN.

In de bruisende metropool zijn eind jaren 20 de jazzy roaring twenties in volle bloei. Wie het zich kan veroorloven doet mee aan de braspartijen in de even legendarische als decadente nachtclubs. Het interbellum brengt echter evenzeer armtierige levensomstandigheden voor de (talrijke) minder gefortuneerden. Ook zij kunnen zich verliezen in de grootstad, zij het dan wel in een poel van doffe ellende. De werkloosheid ligt bijzonder hoog, de armoedecijfers zijn schrijnend. De georganiseerde misdaad is tegen die achtergrond – die uitbuiting in de hand werkt – gestaag in opmars. Niet alleen de maatschappij, ook het politieke wezen kreunt onder de loodzware erfenis van de Groote Oorlog, een trauma dat zowel de burgers als de politici sterk verdeelt over de verder te varen koers. De straten kleuren bloedrood: het communisme met zijn vele strijdige invullingen en het opkomende fascisme komen vol withete woede tegenover elkaar te staan. Welkom in de broeierige moderniteit van de Weimarrepubliek, de eerste (fragiele) democratie die het Duitse Rijk gekend heeft.

Die achtergrond vormt het toneel voor het historische misdaadrelaas BABYLON BERLIN. Het is een hoogst boeiende periode in de geschiedenis, die in fictie vaak onderbelicht gebleven is door de overvloed aan werken over en rond nazi-Duitsland en de Koude Oorlog. BABYLON BERLIN brengt in de kern een fictief verhaal en dito personages, maar in de marge passeren wél de grote geschiedkundige gebeurtenissen en de kleurrijke historische figuren. Zo toont de reeks bijvoorbeeld de kiem van het nazisme, een ideologie die per slot van rekening niet uit het niets aangewaaid kwam.

De Duitse productie mocht iets kosten, om en bij de veertig miljoen euro naar verluidt, een stevig prijskaartje dat sterk de hoogte in ging door een hele resem reshoots. Het blijven budgetten die in Amerika ongetwijfeld op een monkellachje kunnen rekenen, maar hier levert het wel de titel van duurste niet-Engelstalige televisieserie ooit op. Dan durft het woord prestigieus al eens te vallen, wat in casu volkomen terecht is. BABYLON BERLIN overschouwt Berlijn in al zijn dreigende lelijkheid én losbandige aantrekkelijkheid. De authenticiteit spat ervan af. De hoge productiewaarden zorgen meteen voor de juiste sfeerschepping en maken een complete onderdompeling mogelijk, met daarbij veel oog voor detail. De kostuums, de auto’s, de fabelachtige sets inclusief de nagebouwde buitenlocaties in de Babelbergstudio's, de groots opgezette scènes vol met figuranten: Berlijn anno 1929 wordt met veel bravoure en visuele flair tot leven gebracht. De grootstad baadt in een sfeer van bedrijvigheid en groeit uit tot een van de grote aantrekkingskrachten van de reeks.

De genuanceerde personages die de stad bevolken, maken het plaatje compleet. De protagonist luistert naar de naam Gereon Rath. Hij is een rechercheur uit Keulen die overgeplaatst wordt naar de Berlijnse zedenpolitie om een onderzoek te voeren naar de clandestiene porno-industrie. Raths vader is een hoge pief in het Keulense politieapparaat die gechanteerd wordt. Zijn zoon moet op zoek naar het compromitterende materiaal en daalt af in de grimmige onderwereld. Rath is een getekend figuur, een oorlogsveteraan die net zoals vele andere generatiegenoten gebukt gaat onder een posttraumatische stressstoornis. Hij torst een ernstige, heimelijke verslaving. Zijn Berlijnse partner heet Bruno Wolter, een door de wol geverfde veteraan die het allemaal al weleens eerder heeft gezien. Wolter laat zich initieel moeilijk lezen en lijkt een verborgen agenda te hebben. Daarnaast heb je Charlotte Ritter, een in Berlijn geboren en getogen jongedame die stevig in haar schoenen staat. Ze is afkomstig uit een straatarm gezin met wie ze in een verloederde buurt woont. Het weerhoudt haar er niet van met een aanstekelijk joie de vivre door het leven te gaan en vooral met een torenhoge ambitie en een verlangen om te ontsnappen aan haar thuissituatie. Om de eindjes aan elkaar te knopen werkt ze overdag als stenograaf bij de politie en neemt ze ’s avonds de rol van gezelschapsdame op in een nachtclub. Charlotte droomt ervan om als volwaardig detective aan de slag te kunnen bij de politie. Dankzij haar intellect en doortastendheid weet ze de aandacht te trekken van Rath en kan ze hem helpen met zijn onderzoek, dat al snel grootse proporties aanneemt.

De sociale ongelijkheid, een wankele democratie, de opkomst van extremistisch gedachtegoed, gewelddadige conflicten op de straten: het kost niet bijster veel moeite om parallellen met de politieke realiteit van vandaag te ontwaren, hoewel de makers die er niet bewust hebben ingestopt. BABYLON BERLIN is geïnspireerd op de populaire historische mysterieromans rond inspecteur Gereon Rath van de pen van Volker Kutscher, waarvan het eerste deel reeds in 2007 verscheen, lang voor de huidige politieke impasse dus. Kutscher streeft in zijn intussen zevendelige narratief, met nog twee delen in het verschiet, bovenal een meticuleuze historische accuraatheid na. Daarnaast liet hij zich inspireren door fictief werk als de grensverleggende maffiaserie The Sopranos (1999-2007) en de hard-boiled detectiveromans van Raymond Chandler. De hele opzet voor zijn verhaal daagde hem nadat hij kort na elkaar twee films zag: Road to Perdition (2002) van Sam Mendes, een misdaadverhaal dat zich afspeelt in 1931, en de Duitse klassieker M, een thriller van Fritz Lang over een seriemoordenaar, gedraaid in 1931 in Berlijn. Kutscher kreeg het idee deze werelden met elkaar te verzoenen.

Een driekoppig team van showrunners kan dankbaar voortborduren op Kutschers schrijfwerk. Naast Achim von Borries en Hendrik Handloegten is Tom Tykwer, de regisseur van onder meer Lola rennt (1998), Perfume: The Story of a Murderer (2006) en Cloud Atlas (2012), ongetwijfeld de grootste naam verbonden aan het prestigeproject. De zestien episodes van het eerste en tweede seizoen werden gefilmd als één onafgebroken productie. BABYLON BERLIN kent een ietwat aarzelende start door een overrompeling aan informatie, intriges en personages, maar weet snel de juiste toon te vinden. De afdaling in de onderwereld en de onderdompeling in het stadsleven kruipen onder de huid. Vaak is dat allemaal behoorlijk zwaarmoedig, maar BABYLON BERLIN durft ook ongegeneerd grappig en vrolijk te zijn, zoals tijdens een zwoele cabaretperformance in een rokerige nachtclub, bij een acte de présence van popmusicus Bryan Ferry of tijdens een dromerige musicalroutine waarin Rath met veel gevoel zijn beste danspasjes tevoorschijn tovert.

Deze tekst verscheen eerder in print in Filmmagie 704. BABYLON BERLIN is beschikbaar voor thuiskijken op lumiereseries.be. Bekijk het eerste seizoen gratis door te abonneren op Filmmagie. Actie geldig tot en met 20 juni 2020.

Geschreven door NIELS LAVEREN

Babylon Berlin

Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
Lumière

Media: 

onomatopee