The Bedford Incident

De Amerikaanse producent, scenarist en regisseur James B. Harris was even Stanley Kubricks rechterhand tot de regiemicrobe ook hem stevig te pakken kreeg. Zijn eigenzinnigheid zorgde er echter voor dat zijn creatieve output beperkt bleef tot vijf films, waaronder ‘Fast-Walking’ en ‘Cop’. In 1965 debuteerde hij met het Koude Oorlogdrama THE BEDFORD INCIDENT.

New Yorker James B. Harris (°1928) kon prima opschieten met gereputeerde schrijvers als Vladimir Nabokov, Jim Thompson en James Ellroy, maar was als B-filmer ook een grote fan van pulpauteurs. Daardoor werkte hij mee aan zowel klassiekers (Lolita) als cultfilms (Cop) en sloeg hij de brug tussen literatuur en cinema (The Killing). Als productiepartner van Stanley Kubrick zorgde hij er mee voor dat de beginnende regisseur zich na Killer's Kiss kon laten opmerken met The Killing, Paths of Glory en Lolita. Hun werk zou ook later verstrengeld blijven. Zo is THE BEDFORD INCIDENT een ernstige, dramatische versie van Dr. Strangelove en inspireerde Some Call It Loving, een hypnotisch verhaal over een erotische obsessie, de ultieme Kubrickfilm Eyes Wide Shut.

“Het verhaal is het belangrijkste bij een project”, zei de filmmaker in 2014 bij een op deze blu-ray als extra toegevoegde Q&A die werd georganiseerd door de Parijse Cinémathèque naar aanleiding van een retrospectieve van zijn werk. “Al leerde ik van Kubrick ook hoe cruciaal casting is.” Tijdens de Koude Oorlog was voor Harris het nucleaire gevaar het allerbelangrijkste verhaal. “Ik was erg begaan met de dreiging van een atoomoorlog en ik wou het statement maken dat niemand zo'n oorlog kon winnen. Voor onze productiemaatschappij Harris-Kubrick verwierven we daarom de rechten op het boek Red Alert van Peter George.”

Opzet was aanvankelijk er een realistisch project uit te puren. “Met Stanley Kubrick wou ik er een serieuze, dramatische film over maken,” zei Harris, “maar toen ik mijn eigen regieloopbaan ging ontwikkelen, besloot Stanley uiteindelijk met scenarist Terry Southern van Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb, dat aanvankelijk Edge of Doom heette, een satire te filmen die het punt dat we wilden maken nog zou versterken. Ik moet toegeven dat ik toen vreesde dat de komische insteek misschien niet zou aanslaan en dat al wat Stanley en ik samen hadden opgebouwd vernietigd zou worden. Dat bleek niet het geval en ik moet zeggen dat Dr. Strangelove mijn favoriete film van Kubrick werd.”

Harris was blij dat Kubrick het project dat hij mee had opgestart wou afwerken. “Maar omdat ik ook hetzelfde onderwerp wou aansnijden in mijn regiedebuut, moest ik op zoek naar een ander verhaal. Ik ging opnieuw naar de boekenwinkel en vond daar The Bedford Incident van Mark Raskovich. Het stond op de bestsellerlijst, maar niemand had de rechten al verworven. Ik was ervan overtuigd dat het verhaal duidelijk kon maken dat een confrontatie tussen twee kernmachten geen winnaars zou opleveren. Het kat-en-muisspel tussen een Amerikaans schip en een Russische onderzeeër zou dat op kleine schaal tonen.”

Zijn ervaring als producent hielp Harris om snel toe te slaan en de rechten te verwerven. “Ik was blij verrast dat acteur Richard Widmark tevergeefs de rechten had proberen te verkrijgen en erop gebrand was de hoofdrol te vertolken. Dat was een meevaller, want zo had ik al voor er een scenario was een filmster die mee wou doen. Toen we James Poe vroegen dat script te schrijven, suggereerde hij om Sidney Poitier, voor wie hij Lilies of the Field had geschreven, aan te spreken voor de rol van journalist. Zo had ik als debutant, nog voor er een stevig scenario was, meteen twee sterren aan boord.”

Het geluk van Harris hield niet op. “Met toezeggingen van Poitier en Widmark gingen we naar Columbia, een major die veel succes had met het duo in de film The Long Ships. Zij wilden meewerken aan THE BEDFORD INCIDENT. Alleen het feit dat ik een beginneling was, maakte hen ongerust. Gelukkig kon ik mijn ervaring als producent gebruiken om de film relatief goedkoop te maken. Met dank aan de Londense Shepperton Studios en het Britse leger, dat ons een destroyer liet gebruiken.”

Het verhaal van THE BEDFORD INCIDENT is relatief eenvoudig. Tijdens de Koude Oorlog scheept journalist Ben Munceford (Poitier) in op de ultramoderne Amerikaanse destroyer USS Bedford om er een reportage over te schrijven. Wanneer de bemanning een Russische onderzeeër spot op de radar, besluit gezagvoerder Eric Finlander (Widmark) om de jacht in te zetten. Ook al adviseert de militaire overheid om de confrontatie niet op te zoeken. De minste misstap kan immers leiden tot de Derde Wereldoorlog. Maar Finlander is even eerzuchtig als fanatiek en wil 'de vijand' geen vrij spel geven. De spanning stijgt snel en het gevaar op een fatale afloop neemt toe. Daarbij komen de journalist en de kapitein lijnrecht tegenover elkaar te staan.

“Ik hou van extreme personages omdat ze het verhaal dramatischer maken”, stelt Harris. “Ik onderzoek ook graag obsessief gedrag. Dat deed ik in THE BEDFORD INCIDENT, maar ook in het extreme Some Call It Loving, met de gevangenisbewaker die er in Fast-Walking van droomt te leven als een indiaan, met de neurotische agent in Cop en met de sociopaat die niet veel verschilt van een agent in Boiling Point.

Het thema zou later ook aan bod komen in de onderzeeërfilms Crimson Tide (Tony Scott) en The Hunt for Red October (John McTiernan), twee spectaculaire actiefilms, maar THE BEDFORD INCIDENT is het betere karaktergedreven drama. Bovendien neemt Harris nadrukkelijk patriottisme op de korrel. De 'vaderlandslievende' Finlander haat de Russen zodanig dat de sadistische militair de duikboot zelfs in internationale wateren wil kelderen. Dat leidt tot een apocalyptisch slot waarmee Harris’ film zich onderscheidt van andere oorlogsfilms.

Heel opmerkelijk is dat Harris niet alleen de obsessieve militair viseert. Hij maakt duidelijk dat de spanning zo hoog kan oplopen dat zenuwen en een slecht begrepen bevel voor een tragische afloop kunnen zorgen. Een commerciële voltreffer werd THE BEDFORD INCIDENT evenwel niet. “De kritieken waren zeer lovend, iedereen hield van de film”, onderstreept Harris. “Het enige probleem was dat er geen vrouwen in de film zaten en dat veel jongeren niet geïnteresseerd waren in de Koude Oorlog. Ik herinner me dat het een week lang regende toen de film in Los Angeles speelde. Dat was fataal, aangezien een groot deel van de zalen drive-ins waren.” Zo kelderden zowel de boxofficeresultaten als de reputatie van THE BEDFORD INCIDENT, een film die het verdient om op blu-ray (her)ontdekt te worden.

FILM: **** / EXTRA'S: ** (interview)

Themastukken en meer besprekingen van films op dvd, VoD en blu-ray, vind je in de rubriek 'Huisbios' in het tijdschrift Filmmagie.

Geschreven door IVO DE KOCK

The Bedford Incident

Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
1965
Distributeur: 
Rimini Éditions

Media: