Birdman

Ogenschijnlijk lijkt BIRDMAN het verhaal van Michael Keaton, een acteur die zijn roem te danken heeft aan een superhelden-franchise, maar sinds de jaren 90 wat in de vergetelheid is geraakt.

Je kunt in deze film niet om de parallellen heen tussen het echte leven van de acteur en zijn personage in de film. Wat bijblijft, is hoe Keaton de innerlijke demonen van zijn Dark Knight in zijn acteerspel vorm tracht te geven. De man had nogal wat tics. En eerlijk, ook in BIRDMAN heeft hij deze tics niet achterwege gelaten. Telkens opnieuw, in een klein gebaar, maakt hij even duidelijk hoezeer de situatie hem verwart. Hij kan het niet laten, Keaton is een acteur die altijd de behoefte voelt om ook het commentaar expliciet te gaan spelen.

Er is weinig ruimte over voor ingehouden psychologie of enige plaats voor identificatie door de toeschouwer. Daar is het de Mexicaan Alejandro González Iñárritu vast en zeker om te doen geweest. Riggan/Birdman (Keaton dus) wil zijn carrière terug op de sporen krijgen door naar Broadway te trekken als acteur en regisseur. Zo’n personage kan je geen hyper-sérieux meegeven. Het moet echt lijken alsof Keaton het ook in het dagelijkse leven niet kan laten zichzelf te regisseren, om zichzelf beter te begrijpen. En in die rol als regisseur komt de film samen. Iñárritu kan werkelijk alles kwijt wat hij wil ventileren terwijl Keaton zijn rol neerzet als de perfecte stand-up comedian: niet spelen op de grap, maar voortdurend het slachtoffer zijn van de situatie.

Meningen over acteurs, over critici, over producenten, over collega’s, over theater als het leven-overstijgende kunst … Alles verwerkt in het verhaal en de personages. Iñárritu gaat maar door, wat hem irriteert komt aan bod. Maar ook wat hem raakt en nauw aan het hart ligt. Hoe anders kan een regisseur elk personage, tot de kleinste rol, zoveel diepgang geven? Ongezien! Emma Stone, als de van drugs en drank afkickende dochter, geeft samen met Amy Ryan, als haar moeder en ex-echtgenoot, zoveel tegenwicht aan al dat oppervlakkige acteursbestaan en pompt zoveel menselijkheid in de film, dat het er opeens allemaal wel toe doet.

Haar personage en haar ingehouden spel laten Edward Norton toe, als ster-acteur in het toneelstuk, eindelijk eens te laten zien welk arsenaal aan ingehouden emoties hij wel aan kan. Alsof hij elke repliek zelf heeft geschreven en er zo van geniet ze te mogen uitspreken. De scène waarin hij het nodig vindt om effectief seks te hebben op het podium tijdens de voorstelling heeft voorgoed de grens tussen schijn en realiteit weggevaagd bij elke theatervoorstelling die ik ooit nog zal zien.

Acteurs zijn ten slotte ook mensen. Is het daarom dat de scène tussen Naomi Watts en Andrea Riseborough, waarbij beide actrices troost bij elkaar zoeken, het gevoel geeft dat we in feite allemaal acteurs zijn? Het is in elk geval tegelijk relativerend en levensnoodzakelijk. En producenten die ook vrienden zijn, mensen die tegelijk iets van ons willen en ons alles geven … Ze bestaan, en zolang ze worden gespeeld door Zach Galifianakis vergeef je ze alles. Wat een ensemble. Het swingt werkelijk alle kanten uit. Iñárritu draait het in één ruk door, als één lange camerabeweging voortgestuwd door een oncontroleerbaar jazzritme. Wanneer hebben we dat voor het laatst meegemaakt?

Een film waarbij de regisseur zoveel vertrouwen heeft in zijn materiaal en in zijn acteurs dat elke montagetruc en de nood om emoties muzikaal kracht bij te zetten, achterwege worden gelaten. En dan nog het einde, waarin werkelijke elke verhaallijn samenvloeit. Hoe de mening van een theatercriticus kan keren, hoe echt een method actor kan zijn, hoe genadig het publiek, … En dan doet ieders menig er plotseling toe. ‘The Unexpected Virtue of Ignorance’… inderdaad.

Geschreven door BRAM DE SUTTER

Birdman

28/01/2015
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Fox

Media: 

onomatopee