On Body and Soul

Wie hoopt dat hij enig houvast krijgt met de raadselachtige titel ON BODY AND SOUL – een vrij letterlijke vertaling van de oorspronkelijke Hongaarse titel – komt bedrogen uit. De film gaat allerlei kanten op. Wat is het lichaam en wat is de ziel? Waar bevindt zich het fysieke en waar het spirituele? Deze curieuze film laveert de hele tijd tussen die twee begrippen.

In handen van een minder getalenteerde filmmaker zou dat al gemakkelijk kunnen gaan irriteren. Hier is dat net intrigerend. De Hongaarse regisseur Ildikó Enyedi heeft achttien jaar gewacht om nog eens een film uit te brengen, haar eerste trouwens die in België via het normale circuit gedistribueerd wordt. Je kan haar dus bezwaarlijk van haastwerk betichten, maar ze eist ook wel wat geduld van de kijker voor ze met haar eigenlijke thematiek op de proppen komt. Maar geduld wordt beloond.

Het begint troosteloos en luguber in het slachthuis. Geen mogelijkheid om weg te kijken van de creperende koeien die routineus en zonder veel pardon worden omgetoverd tot kadavers aan vle1eshaken. Een rauwe registratie waarvan in de credits achteraf fijntjes wordt aangegeven dat er geen enkel dier louter en alleen voor de opnames van deze film geslacht is. Je verwacht een statement tegen de vleesindustrie. De akelige scènes van het slachthuis worden op tijd en stond onderbroken door idyllische beelden van een hertenpaar in een winters sneeuwwoud. Je verwacht een vredige natuurdocumentaire. Als een politiepsychologe alle werknemers van het slachthuis individueel verhoort na de verdwijning van een grote hoeveelheid opwekkende middelen uit de medicijnkast, verwacht je spontaan dat er afrekeningen en ontslagen op de werkvloer zullen plaatsvinden. Een sociaal geëngageerd drama dus? Niks van dat alles. Pas met dat rare verhoor komen we tot de kern van de intrige, waardoor die bevreemdende beelden van de herten ook een plaats krijgen als variaties op een thema. Een uitgebluste financiële directeur en een jonge, pas aangeworven maniakale vleesinspectrice vertellen tijdens dat interview namelijk tot in de details dezelfde droomervaring over herten in het bos. Zo frappant en ongelooflijk dat de psychologe denkt dat het personeel haar in de maling neemt. Nee dus, nog een laatste keer op het verkeerde spoor. De twee gezworen eenzaten kunnen trouwens zelf nauwelijks bevatten dat hun exact gelijke dromen louter toeval zouden zijn en ze gaan verder experimenteren. Het surreële aspect komt op de proppen, psychologisch volledig aanvaardbaar. De twee zoeken hoogst aarzelend toenadering tot elkaar.

Pas als je als kijker murw geslagen bent door de vele tegenstrijdige ervaringen in de scènes daarvoor, komt er stilaan ruimte vrij voor een heel aparte sensualiteit tussen de zwijgzame man met de verlamde arm en de sociaal volledig onaangepaste jonge vrouw. Zij is op het autistische af, weet zonder aarzelen de exacte datum van haar eerste menstruatie, of verdeelt in de kantine het eten op haar bord netjes in gelijke vakken. De man is iets gemoedelijker, maar houdt zich op de vlakte. Een hoogst ongewone liefdesrelatie is nog zwak uitgedrukt. De dooi tussen de twee werkt meer dan ontwapenend. Ildikó Enyedi had met haar Camera d’Or op het festival van Cannes in 1989 (My Twentieth Century) over identieke tweelingen op de Orient Express al vele psychologische verrassingen voor de toeschouwer in petto. Achttien jaar na Simon, the Magician (1999) doet ze het met deze film nog een keertje over, ditmaal met de Gouden Beer als bekroning, en prijzen van de FIPRESCI- en Oecumenische Jury. Ook die hoogste prijs van Berlijn eerder dit jaar was zeker niet verwacht, maar zorgt er wel voor dat ze nu doordringt tot onze contreien.

Nu te bekijken op CineMember

Meer reviews, portretten, themastukken en interviews vind je in ons maandelijkse filmmagazine, te bestellen met een mailtje naar info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten, of maandelijks in uw bus via een abonnement.

Geschreven door HUGO BERNAERS

On Body and Soul

27/12/2017
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
September Film

Media: 

onomatopee