Borg McEnroe

De Deense regisseur Janus Metz Pedersen had van BORG MCENROE een documentaire of een realistische biopic kunnen maken maar het is een stuk dramatische fictie geworden opgehangen aan de legendarische Wimbledonfinale tussen beide giganten uit 1980. Een tennisclash als 'einde-van-een-tijdperk'.

Sportfilms gaan niet over sport. Of het nu voetbal, skiën, boks, worstelen, rugby, autoracen, baseball, atletiek of tennis is, het maakt niet uit. Sportfilms gaan over verhalen. Het zijn eigenlijk metaforische sprookjes. David vs. Goliath, de confrontatie tussen gladiatoren, opgang en ondergang, onmogelijke overwinningen, de macht van het geld. Want filmsporthelden zijn vooral larger than life-helden. Anders gezegd: personages met een hoog dramatisch gehalte, getuige “those few young men with hope in their hearts and wings on their heels” van atletendrama Chariots of Fire, de 'Adrian!'-kreet van Rocky en “give me a stage so this bully can rage” in Raging Bull. Of de underdogavonturen (Million Dollar Baby, Moneyball, Cool Runnings), anti-racistische drama's (Hurricane, White Men Can't Jump, Coach Carter) of misdaadverhalen (Any Given Sunday, I, Tonya), maar vooral ook twee pareltjes van epische lyriek: de baseballmetaforen Field of Dreams (Phil Alden Robinson) en The Natural (Barry Levinson). Vooral dat laatste drama, met in de hoofdrol Robert Redford, is een van de meest schandelijk onderschatte en jammerlijk in de vergetelheid gesukkelde films die de Amerikaanse filmgeschiedenis rijk is.

Ondanks het feit dat sportfilms zelden over sport gaan – alleen Ron Howards James Hunt-Niki Lauda film Rush slaagt er bij momenten in het gevoel van snelheid en de impact van adrenaline over te brengen – kunnen ze boeiende cinema opleveren en vooral voor sterke, dramatische personages zorgen. Zo zijn daar de tennissers Björn Borg en John McEnroe in BORG MCENROE. Zweed en Amerikaan. IJskonijn en driftkikker. Oude rot en nieuwkomer die een legendarisch duel uitvechten tijdens Wimbledon 1980. Met een lange weg naar de finale, een clash vol ups, downs en verrassingen. Favoriet Borg kan zijn vijfde titel in de wacht slepen, terwijl uitdager McEnroe de jarenlange hegemonie van de Zweed aan het wankelen kan brengen. Omdat de afloop gekend is tracht Janus Metz Pedersen (POV, Armadillo) ietwat 'onverwachte' inzichten te verschaffen over zijn protagonisten. Hij filmt BORG MCENROE als een documentaire met flashbacks (Borgs zoon Leo speelt de jonge Borg) die aangeven hoe jong tennistrainingen beginnen en hoe diep honger naar succes snijdt in de ziel van jongeren.

Borg blijkt als jongeling een soort McEnroe, iemand die gedreven wordt door woede, verbetenheid en de wil om te winnen, al waarschuwt zijn coach Lennart Bergelin dat het zo graag willen winnen en het niet kunnen controleren van zijn emoties hem mentaal zuur kan opbreken. Een Deense tennisbond bevestigt dit, dwepend met de oude Britse waarden van 'sportiviteit' en het Olympische begrip “deelnemen is belangrijker dan winnen”, concepten uit een ander tijdperk die met de commercialisering, mediatisering en internationalisering van de sport zullen verdwijnen. In die zin werkt Borg mee aan het einde van een tijdperk (dat van de Australiërs en de Britse gentlemen) en zal McEnroe zorgen voor het einde van een nieuw tijdperk (aangekondigd in de slotgeneriek met het pensioen van de amper 26-jarige Borg).

Metz onderstreept dus dat de 'cool' van Borg een masker is (hij balanceert ook gevaarlijk op de railing van zijn terras in Monaco) dat elk moment afgerukt kan worden. Terwijl John McEnroe pure, ongecontroleerde rage is. De wil om te triomferen ondanks alles. Een kort lontje dat klaar is om te ontploffen wanneer onrecht vermoed wordt. “You can not be serious, man!”, de wereld zat er telkens weer op te wachten. En uitgefloten worden, dat deerde John niet. Hij móést gewoon winnen. Een rebel en non-conformist is hij eerder toevallig. Ongewild.

Echt veel meer psychologische diepgang geeft Janus Metz zijn acteurs niet, maar Sverrir Gudnason (die fysiek ook erg op de tennisster lijkt) slaagt erin Borgs persoonlijkheid een donkere (depressieve) kant te geven en Shia LaBeouf speelt de energie en de ambiguïteit van McEnroe perfect uit. Terwijl het nauwgezet gereconstrueerde tennisduel best spannend is en de basis legt voor een wederzijds respect dat (veel later) zal uitgroeien tot vriendschap tussen beide tegenpolen-met-gelijkenissen. BORG MCENROE is dan ook best een genietbare sportfilm, ook al is het geen grote film en zeker geen grootse cinema.

Film: ** / geen extra's

Wekelijks kiest filmcriticus Ivo De Kock een interessante dvd-release waarop hij vanuit een nieuwe invalshoek zijn licht laat schijnen. Meer besprekingen van dvd's en blu-rays vind je in de rubriek 'Huisbios' in ons maandelijkse tijdschrift.

Geschreven door IVO DE KOCK

Borg McEnroe

Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
September Film

Media: 

onomatopee