Cartas da guerra

Snakken, smachten, moeten wachten, zuchten, steunen, kreunen. Het gemis van de jonge dokter António, luitenant in het koloniale Portugese leger, is voelbaar, zijn hunkerende heimwee immens. Begeerte barst uit de brieven die hij vanuit Angola stuurt naar zijn kersverse echtgenote in Lissabon, enkele maanden zwanger en van een onwezenlijke schoonheid zoals Botticelli die schilderde. Eerst kijkt António nog vrij naïef naar de koloniale oorlog, vanuit het privilege van een blanke middenklassenman uit een “vermoeid land” op avontuur in het levendige Afrika. Kreunend onder de hitte en de lamlendige onzin van de Portugese militaire ingreep wil hij het liefst opgaan in het genot van zijn geliefde.

CARTAS DA GUERRA dompelt zich helemaal onder in de verbale overdaad van liefdesbrievenschrijver António Lobo Antunes, vermaard chroniqueur van (post)koloniaal Portugal, en plaatst daar een copieuze zwart-witfotografie tegenover. Toch verliest cineast-scenarist Ivo M. Ferreira zich in zijn doorbraakfilm niet in een gloriërende verheerlijking van de dokter en schrijver in de dop. “Het mooie is slechts het begin van de verschrikking”, citeert Lobo Antunes uit Rilkes Duineser Elegien in de brievenuitgave Mijn winterkat mijn lief (in 2012 in Nederlandse vertaling verschenen). Zijn aanvankelijke zelfbeklag en benepen blik op de machinerieën van het kolonialisme botsen op de drang naar zelfbeschikking van de lokale bevolking. Terwijl dorpen op de Angolese savanne in vlammen opgaan, brandt António van verlangen. De verveling van de zinloze oorlog vervelt in voorzichtig verzet, maar dat kan hij niet al te letterlijk in de brieven neerschrijven. Wel gaat hij zich te buiten aan langoureuze liefdesverklaringen. Brief na brief stuurt hij Maria José miljoenen kussen. Hij houdt “van alles aan haar”, “tot het einde van de wereld”. Zij is de grote afwezige, een schim in António’s hitsige rêverieën, maar toch is zij overal in de film: in de stem die de brieven voorleest en als meelezer van zijn openbloeiende schrijverschap. “Ik ben eindelijk schrijver geworden, een schrijver met een onvergelijkbare bijtende sierlijkheid”, laat hij Maria José weten met een zelfingenomenheid die in een volgende brief alweer helemaal omslaat in vertwijfeling.

Via de voice-over creëert CARTAS DA GUERRA een filmisch lusthof waar geliefden een halve wereld van elkaar verwijderd zich toch kunnen overgeven aan het minnespel. Tegelijkertijd blijft de film zich bewust van de historische ondergrond: de confrontatie met de onvrijheid en het zinloze geweld in de overzeese Portugese gebieden draagt bij aan de roep om vrijheid in Portugal zelf. De koloniale romantiek die kleeft aan de tomeloos misplaatste bezetting-als-bevoogding moet wijken voor een hoogstpersoonlijke erotiek. De lustige overdaad van CARTAS DA GUERRA gooit de ketens los van een beknot verlangen. Dokter, schrijver en minnaar op afstand António snakt naar een vrijpartij; Portugal én Angola hunkeren naar bevrijding.

Filmmagie geeft met dank aan Afrika Film Festival tickets weg voor de vertoning van CARTAS DA GUERRA op 1 mei om 17u, bij Cinema ZED Vesalius (Leuven). Mail hiervoor naar info@filmmagie.be.

De andere vertoningen van CARTAS DA GUERRA vind je terug op cinenews.be.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Cartas da guerra

19/04/2017
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Imagine Film

Media: