Chernobyl

26 april 1986, 23 na 1. Een verkeerd uitgevoerde veiligheidstest triggert de grootste kernramp van de geschiedenis. CHERNOBYL toont het inferno en hoe politiek en wetenschap elkaar in de weg liepen. Bekijk de beklijvende miniserie woensdag op Canvas.

Naar analogie met hoe Game of Thrones devote fans naar filmlocaties in onder meer Kroatië en IJsland doet afzakken, heeft er zich bij de release van de vijfdelige miniserie CHERNOBYL, over de kernramp die in april 1986 in de voormalige Sovjet-Unie plaatsgreep, een vernieuwde interesse ontwikkeld voor het getroffen gebied. Goed 33 jaar na de explosie van een van de kernreactoren in de kerncentrale blijft de omgeving van Tsjernobyl en het nabijgelegen Pripjat onbewoonbaar door de hoge radioactieve waarde. Tsjernobyl transformeerde tot een van de buitenwereld afgesloten spookstad waar het verval en de woekerende fauna en flora jarenlang vrij spel kregen. Na een geleidelijke daling van de radioactiviteit begon het toerisme, onder strikte voorwaarden en onder begeleiding van gidsen gewapend met een geigerteller, toe te nemen. Een nichepubliek met een voorkeur voor extreem toerisme ging het desolate, postapocalyptische gebied bezoeken, wat huiveringwekkende fotogetuigenissen opleverde. Sinds deze coproductie van HBO en Sky Atlantic is er een significante toename van veertig procent aan bezoekers geteld. Tot daar aan toe. Het respect is echter ver zoek. Op sociale media doken foto’s op waar ramptoeristen ongepaste tot ronduit vulgaire selfies namen. De showrunner en schrijver van de reeks, Craig Mazin, die eerder ongein schreef zoals delen uit de Scary Movie- en The Hangover-franchise, riep via Twitter op om de nagedachtenis van de vele slachtoffers die de tragedie opeiste niet te besmeuren. De nucleaire ramp is, volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie, verantwoordelijk voor zo’n vierduizend dodelijke slachtoffers door de blootstelling aan de astronomisch hoge stralingsniveaus, die de wind verder over het Europese continent verspreidde. Een studie van Greenpeace maakt zelfs gewag van tweehonderdduizend directe en indirecte slachtoffers. Het zijn er hoe dan ook meer dan de luttele 31 doden die Rusland tot op heden toeschrijft aan het drama. Het systeem zal niet gefaald hebben; er verandert niets.

Dat schrijnende gebrek aan respect van sommige bezoekers is een pijnlijk neveneffect van een beklemmende serie die een van de grootste rampen uit de geschiedenis van de mensheid met zin voor correctheid én spanning uit de doeken doet, een ramp die tijdens de vervaarlijk dreigende Koude Oorlogsjaren de wereld op de rand van de afgrond deed balanceren. Het is niet moeilijk om een link te leggen met wat er vandaag speelt. In tijden van fake news en navelstarende politici vormt het grotendeels negeren van wetenschappelijk onderbouwde waarschuwingen rond de klimaatopwarming een kolossale bedreiging voor alle leven op aarde, precies zoals de wetenschappers in CHERNOBYL ook gesust worden uit angst voor de ondermijning van het communistische staatsapparaat. CHERNOBYL brengt dat verhaal hoofdzakelijk door twee echt bestaande betrokkenen, die elk een kamp vertegenwoordigen, tegen elkaar uit te spelen. Jared Harris speelt chemieprofessor Valery Legasov, die naar de onheilspellende locatie gestuurd wordt nadat hij zijn bezorgdheid uit bij staatshoofd Gorbatsjov. Hij beseft meteen dat de situatie bijzonder ernstig is. Aan de andere kant is er Stellan Skarsgård in de rol van Boris Shcherbina, een bureaucraat die Legasov begeleidt en aanvankelijk zonder realiteitszin het partijstandpunt vertegenwoordigt. Hij bagatelliseert de gebeurtenissen halsstarrig, wat de leidinggevende medewerkers van de kernfabriek ook deden in de eerste uren na de explosie. Als we de feiten en de grove fouten negeren, dan bestaan ze niet, dat soort redenering. De serie tracht allesomvattend te zijn en heeft ook oog voor de kleine menselijke drama’s van de reddingswerkers en de inwoners van de stad. De vijf afleveringen laten de zenuwslopende, vaak heroïsche opkuisacties zien in de nasleep van de ramp en tonen de rechtszaken waarin de staat, wanneer de impact niet langer genegeerd kan worden, de schuld legt bij een select groepje misbare mensen. 

De duistere, filmische cinematografie, de grimmige sfeer, de onheilspellende muziek en dito geluidseffecten, het fenomenale oog voor detail en de intense dialogen worden versterkt door de onderliggende actuele boodschap over het acute gevaar van het angstvallig negeren van feiten en wetenschap ten bate van autoritaire narcisten. CHERNOBYL imponeert zo op elk denkbaar vlak.

Te bekijken via Telenet Play More, canvas.be en op 15 april bij Canvas om 22.10. 

Geschreven door NIELS LAVEREN

Chernobyl

Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Canvas

Media: