Coco

Indrukwekkend ogen Pixars animatiefilms steevast, maar echt magisch en betoverend zijn er maar een handvol: 'Finding Nemo', 'Ratatouille', 'WALL-E', 'Up' en nu COCO. Een kleurrijke en muzikale parabel die donkere materie – een wereld waarin je tweemaal sterft, een tweede maal door de vergetelheid – warm serveert. Emotioneel maar nooit sentimenteel.

Als regelmatige gasten van het Marvel Cinematic Universe zijn we meer dan vertrouwd met de 'mid- en post-credit scenes', beelden of scènes die opduiken tijdens of na de eindgeneriek. Wij niet alleen, want het fenomeen is zo gekend (van franchises zoals Pirates of the Caribbean en The Matrix maar ook van Pixarfilms zoals A Bug's Life, Toy Story 2, Cars, Inside Out en Finding Dory) dat recent bij vertoningen van Black Panther én Avengers: Infinity War iedereen bleef zitten tot het beeld definitief zwart was.  
 
Ook bij COCO loont het om de animatiefilm volledig uit te kijken, maar het post-credit moment is eerder subtiel. We krijgen immers een mozaïek van portretten, sepia en kleur kriskras door elkaar, met een dankwoord als boodschap: “To the people across time who supported and inspired us.” Wie die mensen zijn waar de makers hun film aan opdragen, krijgen we te zien in een van de documentaires die als bonus op de blu-ray werden opgenomen. De (vele) medewerkers aan deze Pixarproductie brengen voor de collage elk een foto mee van een familielid met een voor hen bijzondere betekenis als inspiratiebron of steun.
 
COCO, het verhaal van een twaalfjarige jongen die muzikant wil worden en in zijn zoektocht naar zijn voorvaderen communiceert met sprekende skeletten in het land van de doden, speelt in Mexico tijdens de Dia de Muertos waarbij een 'ofrenda' (offer) een van de cruciale (uit de tijd van de Azteken daterende) rituelen is. Tijdens zo'n ofrenda worden objecten, waaronder foto's, op een klein altaar geplaatst ter ere van overleden familieleden. Om hun gedachtenis levendig te houden.
 
De ofrenda speelt een dramatische rol in COCO, om de overgang tussen het land van de doden en het land van de levenden mogelijk te maken, maar vooral ook bij de poging van de jonge Miguel Riviera om te beletten dat zijn grootmoeder Coco haar vader vergeet en zo zijn over-overgrootvader doet verdwijnen. 
 
De fotomozaïek bij de credits is via de ofrenda dus relevant en niet gratuit. Het is ook meer dan een knipoog. COCO is immers geen metacinema, ondanks de slapstick momenten en de Back to the Future-sfeer, maar een gelaagd universeel sprookje dat een Alice in Wonderland-avontuur doordrenkt van de Mexicaanse cultuur. In bonusdocumentaires blijkt dat de medewerkers met Mexicaanse roots zich uitsloofden om het verhaal, de setting en de beelden zo authentiek en persoonlijk mogelijk te houden. Dat creëert een zekere magie. Het dorpje Santa Cecilia, de familieclan van schoenmakers, het in Mariachi-stijl gespeelde Disneydeuntje, de kale hond en geestengids Dante en vooral de aandacht voor spiritualiteit zorgen voor sfeer, diepgang en authenticiteit. Maar de kracht van COCO is dat wat exotisme had kunnen blijven, heel persoonlijk aanvoelt. 
 
Tegelijk slagen coregisseurs Lee Unkrich (Finding Nemo) en Adrian Molina (scenarist van The Good Dinosaur) als specialisten van familieverhalen erin om het gegeven ook universeel te maken. Het heel bijzonder nieuw samengesteld gezin (door de grenzen van tijd en ruimte), geleid door matriarchen, zit in de greep van herkenbare gevoelens, frustraties en tradities. “De familieregels die je als twaalfjarige frustrerend vindt ontstaan vaak uit liefde en leed”, zegt Molina. “Die regels en tradities, en hoe ze ons leven vormen, maken een belangrijk deel uit van Miguels verhaal.” De in een familie van nederige schoenmakers geboren Miguel wil maar één ding in het leven: gitaarspelen. Maar hij krijgt af te rekenen met de al generaties lang geldende regel “geen muziek, familie primeert” en een Mamá Imelda die hem wil beschermen tegen de pijn die ze zelf doormaakte. Deze evenwichtsoefening tussen bescherming en controle is eigenlijk een problematiek die in elke familie speelt. Alleen verrijken de makers haar met traditie, overlevering, geheugen en waardering. Over de grenzen van leven en dood heen.
 
Ondanks de sombere thematiek is COCO geen donkere film. De kleuren waarin het dodenrijk wordt geïntroduceerd zijn vrolijk, net als de levendigheid van de actie, de humor en de positieve vibe. Bovendien worden de beenderen van de geraamtes, de huid van de hond en de blaadjes van bloemen op een totaal niet angstaanjagende manier tastbaar. Net zoals in Monsters, Inc de vacht, in Finding Nemo het water en in Cars het metaal, weet Pixar materie tactiel te maken. Alleen gaat het hier gepaard met een warm gevoel. 
 
Pixars 19de animatiefilm is niet enkel emotioneel gelaagd, hij maakt ook een eind aan de traditie van het zwartwitgehalte van Pixarpersonages. Een andere traditie wordt wél hooggehouden: die van de hommages aan filmgeschiedenis in het algemeen en animatiegeschiedenis in het bijzonder. Zo wordt de familiegeschiedenis tijdens de begingeneriek verteld via papieren slingers (een verwijzing naar het schimmenspel), dansen skeletten op klassieke muziek (een knipoog naar Disney en de cartoons uit de jaren dertig) en duiken er monsters op zoals de drakenkat of de in een alebrije veranderde hond die de wetten van omvang en aerodynamica tarten (zoals in Japanse anime). Het grootste eerbetoon is gereserveerd voor Hayao Miyazaki met het soepele en poëtische communiceren van levenden en doden. 
 
Maar, zoals gezegd: dit is geen holle imitatie-animatie. COCO is een emotionele, speelse en vitale film over ernstige thema's zoals het respecteren van voorouders, het waarderen van passies die een menselijk leven kunnen kleuren, openheid voor het bestaan van een parallel universum of een hiernamaals, geheugen als levensbron, de kracht van muziek en het via rituelen creëren van familiale solidariteit. Zonder dat het verstikkend, saai of deprimerend wordt. Of sentimenteel. Zelfs wanneer Miguel het lied van zijn over-overgrootvader 'Remember Me' zingt voor zijn overgrootmoeder Coco zorgt dit eerder voor een krop in de keel dan voor een tranenvloed. Echte ontroering zet vals sentiment buitenspel. Niet evident in mainstream multiplexcinema.
 
FILM: **** / EXTRA'S: **** (documentaires, fiestascène met commentaar, audiocommentaar)
Geschreven door IVO DE KOCK

Coco

Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
The Walt Disney Company

Media: