Cujo

Begin jaren 80 stapelden de Stephen Kingverfilmingen zich op. Met ‘The Shining’, ‘The Dead Zone’ en ‘Christine’ zaten daar bepaald sterke films tussen, maar King vond die niet beter dan ‘Children of the Corn’ of ‘Firestarter’. Alleen de bescheiden, maar efficiënte thriller CUJO vond genade in zijn ogen. De krachttoer van Lewis Teague krijgt nu een fraaie blu-rayrelease.

Het verhaal van horrorthriller CUJO is eenvoudig. Een brave sint-bernardshond wordt hondsdol na de beet van een vleermuis en terroriseert een overspelige moeder en haar zesjarige zoon wanneer ze met de auto in panne vallen. Donna en Tad worden gedwongen te vechten voor hun leven.

Lewis Teague zou later nog Cat's Eye draaien, maar CUJO was zijn eerste Kingadaptatie en oogt met zijn uiteenvallend gezin en monster dat vleesgeworden angst is als een donkere versie van een Spielbergfilm. Hoofdactrice Dee Wallace had net E.T. achter de rug en leverde volgens King de beste vertolking van een van zijn personages. Teague zelf zorgt er door een strak ritme voor dat de spanning te snijden is, terwijl componist Charles Bernstein de nachtmerrie in lyriek drenkt en DoP Jan de Bont andermaal zijn talent om actie in beeld te brengen onderstreept.

Bewogen opnamen

Parallel met John Carpenters Christine brengt de Franse distributeur Carlotta het fraai gerestaureerde CUJO uit met sterke extra's. Dat is eigenlijk wel gepast. De monsterlijke loebas was wat in de vergetelheid gesukkeld, maar net als de moorddadige rode auto uit Christine is de dolgedraaide hond nog altijd even bezeten. Overigens leek de productie wel behekst, want producent Dan Blatt zag verschillende regisseurs en scenaristen de revue passeren en overdadige regenval en koppige honden zorgden voor moeilijkheden op de set.

“Toen ik het scenario las, dacht ik: wow, deze rol is een tour de force voor een vrouw,” zegt hoofdactrice Dee Wallace. “Bovendien was het een interessante tocht langs angst en macht. CUJO gaat ook over de kracht van liefde en over wat een moeder bereid is te doen voor haar kind.” Het boek Cujo was even donker als Pet Sematary, het andere morbide dierenavontuur van King, maar de filmmakers kozen voor een minder sombere aanpak. Zo schrapten ze het deprimerende slot.

“Ik heb het boek pas achteraf gelezen,” bekent Wallace, “toen ik bij het doornemen van het script bij het moment kwam waarop het kind gedood wordt, dacht ik: dat kan je niet maken nadat je het publiek zolang hebt meegenomen. We vroegen de mening van Stephen King en die zei: ‘Dood het kind niet, ik heb nooit zoveel verontwaardigde brieven gekregen als toen ik dat schreef.’” Daardoor blijft de verfilming nog wel heftig, maar haalt het happy end (compleet met gezinshereniging) de angel uit het tot dan verontrustende verhaal.

Wallace vertelt ook hoe regisseur Peter Medak (The Krays, Romeo Is Bleeding) werd ontslagen en vervangen door de “lieve en intelligente” Lewis Teague: “Medak wou me geen beha laten dragen, terwijl alles in het verhaal rond moederschap draait. Hij wou het seksuele aspect benadrukken, een seksuele point of view in de film brengen, maar daar had ik niet voor getekend. Ik deed mijn beklag bij de producent, die haast van zijn stoel viel, en Medak werd vervangen.”

De actrice trok de lijn van E.T. door: “Ik speelde opnieuw een beschermende moeder, het enige verschil is het genre. Sommigen willen dingen uitleggen aan het publiek, ik wil dat het publiek het voelt. Kijk naar de scène waar Tad 'It’s a monster' roept en Donna antwoordt met 'It's not a monster, it's just a doggy.' Op eenvoudige wijze geven we aan dat een moeder als eerste reactie haar zoon zegt dat alles onder controle is, ook al panikeert ze zelf. CUJO is mijn beste film. Ik ben zo ver gegaan als ik kon, zo waarachtig mogelijk. Ik heb getracht om recht te doen aan het moederschap en ook aan Stephen King, hoop ik.”

Viscerale horror

Volgens zijn biograaf Douglas E. Winter “begon King nadat hij haast gelijktijdig The Dead Zone en Charlie (verfilmd als Firestarter, nvdr) had geschreven, aan zijn donkerste, meest verstikkende en intimistische boek, Cujo, geïnspireerd door een eigen ervaring. Het boek begint als een sprookje om ons dan onder te dompelen in een wereld van pijn, angst en gruwel. Met een tragisch slot in de vorm van de dood van een kind.”

Lewis Teague opent met een puur visuele, viscerale scène waarin een grote hond hijgend achter een konijn jaagt in een veld. Een nest vleermuizen fladdert op en een kermende gebeten hond blaast de aftocht. Om later terug te keren als een brok agressie, een moordmachine op vier poten die moeder en zoon belaagt in hun aftandse Ford nadat ze hun fraaie woning met oceaanzicht verlaten hebben. Angst wordt paniek, dreiging een grommende aanval, terwijl in een lang uitgesponnen overlevingsstrijd glas breekt, de carrosserie ingedeukt raakt en hulp uitgeschakeld wordt.

Het is evident dat de filmmakers zich lieten inspireren door het westerngenre voor de finale shoot-out en dat de hele confrontatie een metafoor is voor de familiale crisis. CUJO overtuigt vooral omdat Teague angstaanjagende animale kracht weet te suggereren zonder special effects. In predigitale tijden slaagt hij erin om met rudimentaire maquillage, de hulp van een hondentrainer en eenvoudige cameratrucs een hond met een hoog knuffelgehalte te veranderen in een gruwelijk monster. Dat hij bijvoorbeeld vijf dieren inzette, besef je alleen als je de toelichting daarover in een making-of bekijkt.

Reële en denkbeeldige angst

“Ik was enthousiast omdat het boek alle ingrediënten van een goede horrorfilm heeft”, zegt Lewis Teague. “Er zijn immers twee soorten angst: reële en imaginaire. De imaginaire angst van Donna gaat over ouder worden en zich vervelen in een klein dorp. Haar man is bang voor hun financiële stabiliteit. De jongen, die de spanning en de stress bij zijn ouders ziet, begint monsters in de kast te verzinnen. Het echte gevaar, een hondsdolle sint-bernard, brengt hen weer tot leven en de familie reconstrueert zichzelf. Dat vond ik een sterk idee.”

Daarom hield Teague het geweld beperkt: “CUJO is geen bloederige, gore film. Alles draait om de spanning en de adrenaline die ontstaan via de blikken en reacties van moeder en zoon wanneer ze de hond zien aanvallen.” Doordat ze flippen wordt het gebeuren extra beangstigend. “I want my daddy”, roept Tad. “Your daddy is not here”, reageert Donna. Schrik, frustratie en woede verstrengelen.

“Sommige producenten waren bang dat zo'n uitval toeschouwers zou choqueren,” vertelt Wallace, “maar ik vroeg ze het publiek te vertrouwen. Ouders weten dat je je geduld kan verliezen. Donna roept niet tegen Tad, maar omdat ze hem niet kan beschermen. Elke ouder kan dat begrijpen.” Net als de nood aan catharsis. “We sloten af met een freeze frame van de omhelzing omdat het punt gemaakt was”, besluit Teague. “Wanneer je geconfronteerd wordt met een levensbedreigend gevaar, lijken onze imaginaire angsten veel minder belangrijk.”

Film: **** / extra’s: **** (commentaar Lee Gambin, interviews met Dee Wallace, Charles Bernstein & Teresa Ann Miller, making-of)

Themastukken en meer besprekingen van films op dvd, VoD en blu-ray, vind je in de rubriek 'Huisbios' in het tijdschrift Filmmagie.

Geschreven door IVO DE KOCK

Cujo

Regisseur: 
Productiejaar: 
1983
Distributeur: 
Carlotta

Media: 

onomatopee