Da 5 Bloods

Cannes, Netflix en Spike Lee: DA 5 BLOODS had een smaak van wiedergutmachung kunnen geven aan het grootste festival ter wereld. Te midden van Black Lives Matter-protesten herziet Lee de Vietnamfilm als een Afro-Amerikaanse buddyfilm. Daarbij is het niet al goud dat blinkt.

Spike Lee had de eerste Afro-Amerikaanse juryvoorzitter moeten zijn op de 73ste editie van Cannes. Tegelijk had zijn DA 5 BLOODS er de terugkeer van Netflix moeten inluiden, zij het in een vertoning buiten competitie. Nu spendeerde hij de lente in lockdown en filmde hij een ode aan de hulpverlening in New York, als eerste epicentrum in de VS zwaar getroffen door de coronacrisis, en klom hij vervolgens op de virtuele barricade naar aanleiding van de Black Lives Matter-protesten. In 3 Brothers koppelt hij beelden van het personage Radio Raheem uit zijn Do the Right Thing (1989) aan opnames van Eric Garner en George Floyds dood door politiegeweld. Drie ‘brothers’, driemaal de adem afgesneden.

Als luis in de pels van de officiële overlevering van de Amerikaanse geschiedenis tracht Spike Lee met DA 5 BLOODS de Vietnamfilm te herschrijven. Vier Afro-Amerikaanse veteranen keren decennia na de oorlog terug naar Ho Chi Minh City om het lichaam van hun overleden kameraad Stormin’ Norman te zoeken en met de nodige eer te kunnen begraven. De jongeman was een lichtend voorbeeld voor de soldaten, “our Malcolm and Martin”, die hen de kneepjes van het vak leerde, maar ook wees op de burgerrechtenbeweging en de Afro-Amerikaanse geschiedenis.

Setfoto

Op hun queeste hopen ze eveneens een lading goud terug te vinden die ze destijds hadden verstopt. De Amerikaanse overheid stuurde de goudstaven naar Vietnam om de lokale bevolking te betalen. Uit flashbacks – weergegeven in een kleiner beeldkader en niet met jongere acteurs of de-aging – blijkt dat de bloods die kostbare lading wilden ontvreemden. De redenen daarvoor liepen uiteen, van puur geldgewin over herstelbetalingen voor het Amerikaanse slavernijverleden tot steun aan de burgerrechtenbeweging. Vandaag hebben de veteranen nog altijd uiteenlopende visies. DA 5 BLOODS vertelt dan ook, in een mix van pastiche en jungleavontuur, een vertrouwd verhaal over male bonding, verraad en hebzucht.

Personages doorlopen daarbij een opvallend, vaak niet bepaald subtiel getekend parcours. De ontmoeting van de veteranen in een hotel in Ho Chi Minh City, hawaïhemd over de bolle buik en cocktail in de hand, lijkt de aanzet tot een mannen-op-leeftijd-avontuur à la Wild Hogs. De sfeer van de film zal echter nog meermaals radicaal wijzigen, van traumadrama over cartoonesk actievehikel tot pamflettaire aanklacht en weer terug. Een van de veteranen, Paul (Delroy Lindo), wordt vervolgens geïntroduceerd als de enige Afro-Amerikaan die op Trump heeft gestemd. Hij draagt dan ook een knalrood Make America Great Again-petje dat later betekenisvol besmeurd zal raken. In steeds opmerkelijker scènes worstelt Paul met de posttraumatische stressstoornis die hij meesleurt sinds zijn drie tours of duty in Vietnam.

What’s going on?

Spike Lee heeft oog voor de tegenstrijdigheid van Afro-Amerikaanse soldaten die de wapens opnamen voor een land dat hen zelf fundamentele rechten ontzegde. DA 5 BLOODS opent met een nieuwsbeeldmontage van speeches, gewelddaden en protesten uit de oorlogsjaren, inclusief de bekende quote van Mohammed Ali: “I ain't got no quarrel with them Viet Cong; they never called me a nigger.” Zulke korte, op woede en verontwaardiging drijvende beeldessays gaven ook al kracht aan eerder werk zoals BlacKkKlansman, als een antwoord op nog altijd heersende racistische opinies. In het fictiegedeelte van DA 5 BLOODS valt Lee echter in dezelfde valkuil als het merendeel van de mainstream oorlogsfilms. Zonder veel aandacht voor lokale gevoeligheden, hier in Vietnam, draait ook deze Spike Lee Joint om het trauma van de Amerikaanse soldaten, nauwelijks om de neokoloniale militaire interventie van de VS. De Vietnamveteranen keren terug naar het voormalige strijdtoneel om in het reine te komen met hún trauma’s, niet omwille van de wonden die westerse machten kerfden in de Vietnamese samenleving. Als is het niet toevallig dat net de Trump-stemmer een plaatselijke verkoper uitscheldt voor ‘spleetoog’.

Met behulp van de Amerikaanse filmgeschiedenis, altijd een inspiratiebron voor Lee, stelt hij wel (een deel van) de beeldvorming in vraag. Een van de veteranen is fan van de Rambofilms, terwijl moreel ankerpunt Otis (Clarke Peters) stelt dat het hoog tijd wordt om zogenaamde oorlogshelden als Rambo te vervangen door echte helden, zoals Milton Lee Olive III, de achttienjarige zwarte soldaat die zich in 1965 op een granaat wierp om zijn medesoldaten te redden.

Op de tonen van Marvin Gayes album What’s Going On, deels een verhaal over een uit Vietnam terugkerende Afro-Amerikaanse soldaat, verplaatst DA 5 BLOODS de historische focus. Zoals wel vaker heeft Lee, ook nu weer een voorbeeld van de Amerikaanse koopmansgeest met zijn handel in DA 5 BLOODS-petjes en -shirts, geregeld een blinde vlek op sociaal-economisch gebied. Als een spiegel van cineast en publiek figuur Lee is DA 5 BLOODS een unieke, soms losgeslagen mengeling van gulzige zelfverheerlijking, gefundeerde verontwaardiging en in-your-face entertainment.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Da 5 Bloods

12/06/2020
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2020
Distributeur: 
Netflix

Media: 

onomatopee