De Twaalf

Elke zinderende bas benadrukt de gravitas van de persoonlijke keuzes van de personages. Langgerekte tonen creëren een spanning die snijdt en pijn doet, zoals hun individuele ellende. Het derde nummer uit de spannende soundtrack van de nieuwe fictieserie DE TWAALF vat in twee minuten en 56 seconden samen wat er werkelijk van belang is, namelijk ‘Decisions We Make’.

De reeks focust op het assisenproces tegen de van dubbele moord verdachte schooldirectrice Frie Palmers (Maaike Cafmeyer) en de twaalfkoppige volksjury die zal beslissen of zij al dan niet schuldig is aan het opzettelijk doden van haar beste vriendin Brechtje achttien jaar geleden en haar dochter Roos twee jaar geleden. Daarbij worden zes van de twaalf uitgelote juryleden nog dichter onder het vergrootglas gehouden: de eenzame Arnold (Peter Gorissen), perfectionistische Carl (Zouzou Ben Chikha), onzekere Delphine (Maaike Neuville), plichtsbewuste Joeri (Tom Vermeir), millennial Holly (Charlotte De Bruyne) en ex-rock-’n-roller Noël (Piet De Praîtere). De opsomming doet het schameler klinken dan het is. In de koele regie van Wouter Bouvijn versmelten de ontwikkelingen van het moeizame proces en de complexe karakters in een ijzersterke, ijzingwekkende reflectie op schuld en boete.

Cafmeyer springt uiteraard als eerste in het oog als de beredeneerde doch emotionele beschuldigde, en het is verfrissend om een vertolking te zien die zo overtuigend twijfel toelaat. Josse De Pauw is wederom fenomenaal, als haar advocaat die de geldende regels van de juridische arena beheerst en kneedt als geen ander. Zijn ondervraging van schoonmoeder Lutgard (Jolente De Keersmaeker) is echt een bijblijver. De verschijning van enkele bekende koppen geeft kort aanleiding tot een wie-is-wie en wie-ken-ik-vanwaar, maar het moet gezegd dat er collectief hoogstaand geacteerd wordt en dat deze cast fijngevoelig de grenzen aftast tussen tekst en subtekst, tussen binnen- en buitenwereld.

Hoewel enkele twists and turns minder subtiel verlopen en de interpersoonlijke relaties soms wat overdreven verknocht lijken, blijft de plot geloofwaardig. Al kan die niet altijd voorspelbaarheid vermijden. Recaps die uitlichten wat belangrijk zal blijken te zijn, een close-up die wat lang blijft hangen, een onheilspellend geluid … veel meer is er soms niet nodig om aandachtige kijkers wantrouwig te laten orakelen over toekomstige gebeurtenissen. In dat opzicht blijkt ook de ontknoping eerder een bevestiging: ze herhaalt op een drafje de argumenten – logisch, aangezien de helft van de juryleden slechts oppervlakkig betrokken is bij de zaak – en de twaalf komen tot een uitspraak. De hamvraag over Palmers’ (on)schuld sluimert echter voort, of sterker nog, wordt irrelevant. De uitspraak biedt geen uitsluitsel, omdat DE TWAALF tien afleveringen lang inzet op het uithollen, relativeren en subjectiveren van alle perspectieven in de zaal.
Het bijzondere van de serie zit hem dan ook precies in het ontleden van menselijke gedragingen en denkpistes. De juryleden hebben allemaal hun eigen ervaringen met de minder fraaie kanten des levens, en de bril waardoor ze naar de wereld kijken is daardoor ontegensprekelijk gekleurd. Je ziet hen vallen (en zelden stabiel opstaan). Je ziet hen door het meemaken van het proces inzichten verwerven in hun eigen leven en, omgekeerd, hun privésituatie projecteren op wat er zich afspeelt in de assisenzaal. Zeker het personage van Neuville belichaamt deze wisselwerking; in Frie herkent ze haar autoritaire man Mike (beangstigend goed gespeeld door Titus De Voogdt) en haar vonnis is dan ook misschien meer op hem dan op Frie bedoeld. Het verdict van Joeri en Holly lijkt dan weer meer op een zoektocht naar hun eigen verlossing. Hun dialoog voor de finale is een schoolvoorbeeld van ethische reflectie en bewijst nog maar eens dat DE TWAALF zich in hoofdzaak richt op de vragen wie van hen uiteindelijk een juiste rechter zal blijken en wat een mens schuldig maakt. Dat was uiteraard het opzet van de makers, maar dat dit op een existentiële manier binnenkomt, is best uitzonderlijk.

De proclamatie van DE TWAALF als (inter)nationaal succes vond plaats ver voor de uitzendingen bij VRT. Op de wereldpremière in april 2019 tijdens de officiële competitie van Canneséries werden Sanne Nuyens en Bert Van Dael (de bezielers van Beau séjour) beloond met de prijs voor Beste Scenario en in oktober waren alle vertoningsrechten wereldwijd verkocht. Het regende lofredes. Hard zou het gaan. En zo geschiedde: de eerste aflevering trok meer dan anderhalf miljoen kijkers, eerder deze week berichtte VRT dat 54.000 mensen de volledige rit online al hadden uitgezeten. Ondanks de scepsis die al eens voortvloeit uit schijnbaar excessieve superlatieven, wordt er met DE TWAALF werkelijk schitterende televisie afgeleverd, psychologisch en moreel op het scherp van de snee.

De Twaalf is te bekijken op één en VRT NU.

Geschreven door ELINE VERSTEGEN

De Twaalf

03/11/2019
Regisseur: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
één

Media: 

onomatopee