Dheepan

Terwijl een mensensmokkelaar een gemanipuleerd paspoort (van een overledene) aan een drietal overhandigt, stelt hij onomwonden: “vanaf nu vormen jullie een gezin!” Wat heeft het drietal gemeen? Niets, tenzij dat zij – de man, een ex-Tamiltijger, op de eerste plaats – weg willen, ver weg van het oorlogsgeweld in de uitzichtloze burgeroorlog die hun land, Sri Lanka, teistert. Het lukt wonderwel. Ze kunnen in Frankrijk terecht, ook al droomt de vrouw dan van Engeland, waar haar nicht woont; voor haar is Frankrijk niet meer dan een intermezzo. Dat is het begin van DHEEPAN, het bootvluchtelingendrama waarvoor Jacques 'Un prophète' Audiard in Cannes de Gouden Palm kreeg.

In Parijs poogt Dheepan – de nieuwe naam van de man – nog even illegaal gadgets aan de man te brengen, maar vrij snel krijgen ze een flat toegewezen in een buitenwijk van Parijs, Pré-Saint-Gervais, meer een grauw drugshol dan een aangename woonplek. Maar niet getreurd. Ze trachten er het beste van te maken. Audiard plaatst het lijden van zijn drie hoofdpersonages in perspectief. Dheepan neemt zijn taak als conciërge zeer ter harte, poogt de boel in orde te houden, de vrouw gaat na wat aandringen aan de slag als huishoudster voor de mindervalide Brahim in hetzelfde gebouw. En het meisje, dat aanvankelijk op school op de speelplaats door de andere meisjes straal wordt genegeerd, laat dat niet zomaar gebeuren, ook al moet zij achteraf haar excuses aanbieden. Zij wil gewoon meisje zijn. Net zij is de motor van integratie. Zo dicteert ze aan de schoolpoort haar pseudo-moeder: “Geef me een kus, zoals iedereen hier doet!”

De drie onbekenden zitten met elkaar opgescheept, alle drie wel met elk hun dromen, wensen en verzuchtingen.  Audiard liet zich inspireren door de satirische briefroman Lettres persanes van Montesquieu, dé Franse filosoof van de Verlichting. Het werk bestaat uit een fictieve briefwisseling tussen twee Perzen die hun licht laten schijnen op de 18de-eeuwse westerse wereld, terwijl ze op doorreis zijn in Europa, in Frankrijk, en in Parijs belanden. Hoe de twee werelden, oost & west, naar elkaar kijken in DHEEPAN zorgt voor een welgekomen humoristische noot in een doodernstige film. Af en toe duikt in de film zomaar ineens een (amper te detecteren) glimp van een olifantenkop op. Een verwijzing naar de god-met-de-olifantenkop Ganesh/Ganesha. Thuis wordt er gebeden tot Ganesh, in het pantheon van het hindoeïsme de god van kennis en wijsheid. Hindoes richten zich tot Ganesh voor ze aan iets nieuws beginnen: wanneer ze verhuizen, aan een nieuwe job beginnen ... Van de (half)god wordt verteld dat hij de Mahabharata zou hebben opgeschreven en dat hij reizigers helpt wanneer ze keuzes moeten maken en een nieuwe weg inslaan.

Ganesh staat altijd aan het begin van iets, een eerste impuls. Verwijzingen naar hem zijn hier dus meer dan op hun plaats. Audiard weet bij de kijker voldoende inlevingsvermogen te creëren – misschien wel het sterkste accent van de film –, geeft aan (een enkele keer op het randje van het cliché zelfs) hoe hard onze 'samenleving' wel niet is voor mensen die voor het geweld zijn gevlucht, maar bij ons ook met geweld worden geconfronteerd; “Geweld ja, maar anders”, zoals Dheepan dat aanvoelt.  Audiard is thuis in het thema, hoe je geweld in elk van ons kanaliseert, ventileert. Dheepan kan zijn verleden als Tamiltijger maar niet van zich afzetten. Bij het minste voelt hij zich ineens opnieuw soldaat én vredesapostel, zoals wanneer hij een demarcatielijn trekt voor het gebouw: “No fire zone”. Hij moet zelfs – dag in, dag uit is er wel een rel om of in het appartementsgebouw – een beroep doen op zijn overlevingsinstinct. De oorlog blijft in zijn dromen, in zijn nachtmerries rondspoken ... 

Het probleem van de man, de vrouw en het meisje is tweeërlei, hoe een toekomst opbouwen, zich in een andere, nieuwe wereld integreren, zich een nieuwe identiteit aanmeten (letterlijk), terwijl ze hun verleden als zware ballast meezeulen, als een doodenge schaduw overal met zich meenemen. Wil Dheepan een streep trekken onder het verleden, zijn verleden, dan zal hij moeten toegeven aan de vrouw – de hele film lang voel je een (seksuele) spanning – en zich voluit inschrijven in haar (utopische?) droombeeld. De Franse cineast combineert in DHEEPAN thematische vertelkracht met latente dreiging – vooral present op de klankband –, ernst met lichte ironie, een zedenschets met een thriller – en het lijden van het individu met een milde kijk op de mens. Knap.

Geschreven door FREDDY SARTOR

Dheepan

26/08/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2015
Distributeur: 
Lumière

Media: