The Disappearance of Eleanor Rigby

De liefde, al dan niet tussen man en vrouw. Talloze films zijn er al over gemaakt. En toch weet de als regisseur debuterende Ned Benson dat vanuit een originele invalshoek te benaderen. Hij maakte er een hartveroverend tweeluik van: het uit elkaar groeien van een koppel, schrander bekeken, ervaren door de ogen van de man (HIM) én intens beleefd en gezien vanuit de vrouw (HER). Ieder zijn waarheid. Subliem. Als meerdimensionale zedenschets én als aan de ziel klevende love story.

HIM

Het is maar hoe je het bekijkt. “Gaat het echt zo slecht tussen ons?” Zo vraagt Connor zich luidop af. Wat kan je daar als twijfelende vriendin op zeggen? Hij is er dan ook een kampioen in om het juiste op verkeerde momenten te doen, op het verkeerde moment het verkeerde te zeggen of om op het verkeerde moment te besluiten om wat op te biechten. Stilaan voelt hij zich mislukken, alles lijkt hem te ontglippen: zijn vriendin weg, hun knusse appartement kwijt, en misschien zijn snackbar, die hij heel moeilijk overeind kan houden, op de fles. Kantelmomenten in zijn leven. Nochtans is hij de kwaadste niet, impulsief ja, wat labiel ook wel. Zij, Eleanor, wil in hun relatie een time-out, even alles op een rijtje zetten, verpozen, uitblazen, opnieuw op krachten komen. Opeens is ze weg, lijkt wel van de aardbodem verdwenen, tenminste toch uit New York schijnbaar.

Connor is in alle staten; hij panikeert, is de weg kwijt. Als in een obsessie gaat hij naar haar op zoek. En hij vindt haar – gelukkig – toevallig terug. Ze is weer gaan studeren, voortstuderen. Meer om wat om handen te hebben, om afgeleid te zijn dan uit leergierigheid of interesse. Hij wil haar niet kwijt maar is haar wel kwijt, wat hij ook probeert. En dat is nogal wat. Door de omstandigheden gedwongen staat Connor op een dag met zijn goudvis in het deurgat bij zijn uitgeleefde vader wiens derde vrouw hem pas in de steek heeft gelaten, die succesvol in het leven staat maar die er een uitgebluste levensfilosofie op nahoudt: “Er zijn maar twee dingen die me gelukkig maken: luisteren naar ‘stomme muziek’ en de krant lezen!” Of nog een uitspraak met niets dan weemoed: “Mijn geheugen verdampt en mijn restaurant heeft de naam van mijn eerste vrouw.” Ironie, uitgesproken met een uitgestreken, afwezige gelaatsuitdrukking.

Prachtige momenten, krachtige snapshots ook. Filmmaker Ned Benson, die op de set van The Tree of Life van Terrence Malick al enkele scènes mocht schrijven, geeft alles netjes zijn plaats: hij, Connor, zijn beste vriend, zij, zijn vader … En de muziek, zeer nadrukkelijk present in het verhaal, is zeker niet opdringerig. Twee songs verwoorden bijvoorbeeld perfect waar het in het eerste deel van het tweeluik om draait: ‘How to Talk to Girls’ en ‘It Comes All Back to You’. Zoals die keer dat hij is meegegaan in een vluggertje met een vrouwelijke collega op het werk, waarover hij achteraf gewetenswroeging krijgt, terwijl de vrouw wanhopig verzucht: “Hoe kan iemand je kapot maken door alleen maar te bestaan.”

Benson is een meester van het detail. Zo hangt in hun appartement, dat het koppel gaat verlaten, aan de muur ostentatief een reproductie van de hoes van de elpee Revolver van The Beatles (met de song ‘Eleanor Rigby’). Zo zit HIM of de portrettering van Connor vol ironie en referenties. Zoals ook de scène waarin het koppeltje met het oog op een hereniging of zelfs verzoening in een huurauto in de pletsende regen terechtkomt, de ruitenwissers stuk blijken en ze dan maar besluiten om een potje te vrijen, een vrijpartijtje dat met een sisser afloopt … Op de factor zelfredzaamheid scoort Connor ondermaats.

Een beetje meewarig kijkt Benson naar deze Connor (een ontroerende twijfelaar, zoals James McAvoy hem voortreffelijk speelt), deze uit de kluiten gewassen puber, een wild om zich heen slaande weifelende flapuit, in zijn betere momenten een verdwaasde knuffelbeer. Zeven jaar lang hadden Connor en El een relatie. De angst om haar definitief kwijt te raken is zeer groot, zet hem vreselijk onder druk, verlamt hem. Dat kan tellen en laat zich voelen. Als zorgvuldig opgebouwde kroniek van een aangekondigde breuk – pijnlijk maar heerlijk verteld – is THE DISAPPEARANCE OF ELEANOR RIGBY: HIM (of ‘man in de war’) kleurrijk, zinvol, herkenbaar, kortom verfrissende, intelligente cinema. Een film die elk van ons in de spiegel doet kijken.

HER

Tegenover de kroniek van een wegsijpelende liefde in HIM staat in het tweede deel HER de tragiek die een relatie ondergraaft, uitholt, ondermijnt. Maar nu vanuit het standpunt van Eleanor (Jessica Chastain outstanding) verteld. Anekdotiek maakt plaats voor tragiek. Je wordt onmiddellijk met je neus op de harde feiten gedrukt. Meteen geeft dat het verhaal van een liefde veel meer diepgang. Feiten die zich gaandeweg naar de oppervlakte wurmen. Feiten ook die we wel al kennen uit het deeltje HIM, of menen te (her)kennen, die ofwel een heel andere invulling krijgen of o zo noodzakelijke informatie extra geven. Ook in dat deel alle oog voor detail. Bijvoorbeeld wanneer El ineens bij haar ouders voor de deur staat. Achter de rug van de jonge vrouw haalt haar moeder vlug vlug een ingelijste foto van de muur in de hal. Het gaat zo vlug dat je als kijker zelfs geen glimp kan opvangen van wie of wat er op deze familiefoto (!) zou staan. Het gissen kan beginnen.

Benson onderbouwt zeer knap de relatie van El met haar ouders – aan hen dankt ze trouwens haar naam, want haar vader en haar (Franse) moeder hebben elkaar ontmoet op een reünie van The Beatles die uiteindelijk niet is doorgegaan –, haar jongere zus en haar leer- en nieuwsgierige zoontje. Een egocentrische vader, een Franse moeder die constant met een glas rode wijn in de hand door het huis defileert als om haar frustraties te tonen en een getraumatiseerde zus, met wie het zelfs tot een slaande ruzie komt. Is het niet in ‘Eleanor Rigby’ dat het zinnetje “Ooh, kijk naar al deze eenzame mensen. Waar komen ze toch vandaan?” het refrein is. Het lijkt wel het motto voor het hele tweeluik! Gelukkig infiltreert er zachtjes en net op tijd met het opduiken van vuurvliegjes ook af en toe een vleugje poëzie in het verhaal. Dat lucht op, laat de film even op adem komen.

Het aanspreekpunt, het klankbord van El is haar prof en collega van haar vader Viola Davis. Het is deze sterke, zelfstandige vrouw en alleenstaande moeder, er zich van bewust dat ze haar volwassen zoon te weinig ziet, haar eenzaamheid als een familiejuweel koesterend, die de jonge vrouw haar laconieke levenslessen doceert. Toch krijgt El haar immense verdriet maar niet weggezet, ze weet het in haar leven geen plaats te geven. En dus is ze voortdurend op de vlucht, ontvlucht ze de plek en wie haar eraan herinnert. Wat ze ook uitprobeert om haar leven weer op de rails te brengen. HER geeft niet alleen diepgang aan het eerste deel maar vult aan, nuanceert om ten slotte de dieperliggende tragiek achter de pijnlijke breuk te onthullen met als conclusie van haar: “Hij werd zacht, ik bleef hard”.

THE DISAPPEARANCE OF ELEANOR RIGBY: HER is een noodzakelijk hoofdstuk bij het eerste deel, rondt het geheel af, is klaarkijkende cinema. De twee films na elkaar zien – deze confrontatie – is één brok fascinerende cinema. En het verhaal? Een echte, onvervalste hartenbreker. Want HIM & HER is zoveel meer dan de optelling van beide delen, zoveel meer dan een film over een relatiebreuk of dan een zoveelste liefdesfilm – excuseer, een film over de liefde. Benson heeft het over jezelf (kunnen) blijven in een relatie, over de relatie ouders en kinderen, over opvoeding, eenzaamheid, machteloosheid, vriendschap en liefde, nostalgie, de manier waarop het geheugen werkt … Een existentiële liefdesparabel quoi!

*Hoed u voor een ingekorte, in Cannes in de Quinzaine des Réalisateurs bijvoorbeeld vertoonde versie van de film, getiteld THE DISAPPEARANCE OF ELEANOR RIGBY: THEM (duur 115’), waarin de twee delen door elkaar zijn gemonteerd en waaruit ongeveer 80’ zijn weggesneden!

Geschreven door FREDDY SARTOR

The Disappearance of Eleanor Rigby

07/01/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2013
Distributeur: 
Imagine

Media: 

onomatopee