Dorian Jespers over duizelen in Moermansk en Gent

Met een VAF Wildcard voor fictie op zak maakt Dorian Jespers zich klaar om met zijn film SUN DOG naar IFFR in Rotterdam te trekken. We spraken over de grillige weg die het filmproces soms kan zijn.

SUN DOG is Jespers eindwerk aan KASK in Gent. Elk jaar reikt het Vlaams Audiovisueel Fonds Wildcards uit aan jonge, afstuderende filmmakers. Met het prijzengeld kunnen de winnaars hun buitenschoolse films sponsoren, zo strijkt een winnende documentaire veertigduizend euro op en een fictiefilm zestigduizend. SUN DOG volgt een jonge slotenmaker in het bevroren en duistere Moermansk in het noorden van Rusland. Hij dwaalt rond, gevangen door zijn eigen fantasieën.

Je studeerde cinematografie voor je aan de filmopleiding begon. Vind je het beeld het belangrijkste onderdeel van je film?

DORIAN JESPERS Nee, helemaal niet. Deze film was een interessante ervaring vanuit cinematografisch standpunt omdat ik me realiseerde dat het onmogelijk is om je als regisseur op de set bezig te houden met het beeld. Ik dacht nooit aan de lichten of dergelijke wanneer ik op de set was. Mijn co-DoP Arnaud Alberola stelde bijvoorbeeld een vraag over een kleine lamp aan de zijkant en ik dacht bij mezelf: wow, dit is het minste van al mijn zorgen. Ik heb er veel van bijgeleerd. Als ik zelf nog eens de fotografie zou doen, dan zal ik beter begrijpen wat de regisseur op elk moment van me verwacht. Ook vanuit fotografisch standpunt was SUN DOG maken dus een goede ervaring.

Is er een connectie tussen SUN DOG en je vorige werk als DoP?

D. JESPERS Voor we begonnen te filmen zocht ik naar de juiste visuele identiteit. Ik had een eigen beeld voor ogen en het was een lang proces om dat juist te krijgen, want er zit wat eigenaardige technologie in. Tijdens dat proces leunde ik zwaar op mijn achtergrond als cinematograaf.

De visuele stijl is droomachtig, hoe kreeg je dat voor elkaar?

D. JESPERS Dan wordt het even technisch (lacht). We hebben in 4k gefilmd en persten dat vervolgens in een 2k-beeld. Bij het samenvoegen van de twee transformeerden we het perspectief: in plaats van alles evenveel te reduceren haalden we bijvoorbeeld meer weg van de ene kant van het scherm dan van de andere. Het is als een 3D-schaal vatten in een tweedimensionale frame. Denk aan een wereldkaart, daarop lijkt Groenland bijna even groot als heel Afrika terwijl het in de realiteit kleiner is dan Algerije. Dit proces ontdekte ik bij toeval toen ik een commercial aan het filmen was. Het duizelige gevoel dat je zo krijgt, vond ik heel aangenaam en dus besloot ik om het de kern te maken van de cinematografie in SUN DOG. We gebruikten ook verscheidene speciale diffusiefilters, soms hadden we drie filters voor de lens steken. Daarnaast filmden we met S16-lenzen op hun maximale opening om het beeld nog minder scherp te maken. Het was een zwaar proces om die dromerige en sombere look te krijgen.

Het geluid lijk je allemaal apart te hebben opgenomen. Was dat uit praktische overwegingen of een artistieke keuze?

D. JESPERS Inderdaad, geen enkel geluid in de film is opgenomen tijdens het filmen. Enkele jaren geleden was ik veel bezig met akoesmatische muziek. Daarbij breng je vele geluiden samen in een soort grote mixer. Bij een akoesmatisch concert heb je een hele hoop speakers en iemand die in realtime een mix maakt van eerder opgenomen natuurlijke geluiden. Dat was mijn fantasie voor de postproductie eigenlijk, om in de studio al het geluid te kunnen creëren en aan te passen. Zo kon ik exact beslissen wanneer een klank verschijnt of verdwijnt. Ik wou volledige controle over dat hele proces en dus kozen we ervoor om dat tijdens de postproductie te doen.

Was dat een moeizaam proces?

D. JESPERS Dat moet je eigenlijk aan mijn docenten bij KASK vragen en aan de mensen die in mei en juni op school waren (lacht). Ik werkte gemiddeld zestien uur per dag en sliep op de grond in de studio. Mijn slaapzak verstopte ik achter een projectiescherm. Twee intensieve maanden lang woonde ik op school. In die periode voelde ik mijn film eigenlijk het meest, meer dan tijdens het filmen of het monteren. Ik was bijna high door zo gefocust te zijn. Naar buiten gaan werd een avontuur en ik hoorde dingen die ik nog nooit eerder hoorde. Dat was wel een zeer uitputtend proces.

Ben je er weer bovenop gekomen?

D. JESPERS (lacht) Ik kreeg mails van leerkrachten die ik nog nooit eerder had gesproken met de opdracht om de school te verlaten en rust te nemen. Mensen waren wel bezorgd toen. Ondertussen heb ik wat tijd gehad om te rusten, maar het begint opnieuw. Ik ben de film nu wat aan het hermonteren voor het International Film Festival Rotterdam, dus ik ga weer dat stadium in.

Hoorde ik het juist: wordt er tussen het Russisch door ook Duits gesproken?

D. JESPERS Ja, dat klopt. SUN DOG gaat vooral over enkele grote krachten die het hoofdpersonage aanvuren. Een van die krachten is de fantasie van het ‘buiten’. Daarom wou ik iets in de film steken dat niet afkomstig was van Moermansk, iets uitheems. We probeerden het eerst met Engels. Dat vond ik maar niets, want Engels en Russisch zijn geen goede match. Duits en Russisch wel, denk ik.

Het hoofdpersonage Fedor lijkt nogal losgekoppeld van zijn omgeving. Hij werkt als slotenmaker. Waarom gaf je hem die job? Omdat hij alle deuren kan openen en toch afstandelijk blijft?

D. JESPERS Dat is nogal een verhaal. De eerste keer dat ik naar Moermansk kwam, was niet voor de film. Ik was toen de cinematograaf op een set in Moskou. Het was een moeilijke situatie, ik wist niet waar ik mee bezig was en ik had geen geld. Het filmen was net gedaan en op een feestje had ik redelijk wat gedronken. Daar ontmoette ik iemand uit Moermansk die heel gepassioneerd vertelde over hoe prachtig het licht daar in die tijd van het jaar was. Zijn woorden ontroerden me zo dat ik op het feestje meteen een ticket heb geboekt. Vlak daarna nam ik de trein naar Moermansk. Het was een reis van 36 uur en ik had geen idee wat ik moest verwachten. Bovendien was mijn portefeuille gestolen op het feestje. Toen ik wakker werd op de trein, voelde ik me niet goed, maar uiteindelijk heeft het zijn vruchten afgeworpen. Het was een fantastische ervaring. Een van de mensen die me hielp in Moermansk, was een slotenmaker die geen Engels sprak. We hebben samen in stilte een week lang de stad rondgetrokken, terwijl hij auto’s en deuren bij mensen thuis opende. Dankzij zijn job ontdekte ik de stad van binnenuit. Dat raakte me als mooie metafoor voor hoe het is om als regisseur met de juiste sleutel tot in het diepst van een plaats binnen te dringen. Bovendien was die metafoor niet enkel een gedachte, maar maakte mijn ervaring dat ze ook echt bestond.

Is Fedor meer gebaseerd op de slotenmaker of op jou?

D. JESPERS De figuur van Fedor was in het begin enkel een middel om mijn ideeën over dit landschap te kunnen uiten. Dat middel kreeg gaandeweg meer en meer identiteit en werd een echt personage, de slotenmaker. Door die transformatie kan de kijker dat middel zich eigen maken, denk ik. Nu is Fedor de toegang voor de aanwezigheid van de camera, die uitheemse aanwezigheid. De kijker is dan ook een deel van die aanwezigheid, net als ik toen ik voor het eerst naar Moermansk kwam.

Heb je al een idee wat je gaat doen met het budget dat je hebt gewonnen?

D. JESPERS Ik ben beginnen te schrijven aan een volgend project. Het wordt … Ik moet een hele stad doen zinken (lacht). Het is nogal ambitieus, ik weet nog niet hoe we dat gaan doen. Er zal opnieuw een fantasie-element in zitten, SUN DOG moedigt me aan om nog verder door te gaan.

Brussel, 17 december 2019

Geschreven door LANDER LUYTEN

Dorian Jespers over duizelen in Moermansk en Gent

Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
KASK

Media: