Dragged Across Concrete

Scenarist, regisseur, muzikant en schrijver S. Craig Zahler groeide met drie gewelddadige genrefilms uit tot een markante figuur van de Amerikaanse onafhankelijke cinema. Zowel ‘Bone Tomahawk’, ‘Brawl in Cell Block 99’ als DRAGGED ACROSS CONCRETE zijn gewild controversieel. Aardig gevonden worden is eerder een schrikbeeld dan een streefdoel voor Zahler.

De kloof tussen wat Hollywood liefst produceert en wat S. Craig Zahler graag maakt is immens. Mainstream cinema richt zich tot de grootste gemene deler en wil vooral in de smaak vallen bij zoveel mogelijk mensen. Dat was vroeger al zo, toen grote studio’s vooral conservatief dachten, en dat is zeker niet anders nu algoritmen bepalen wat ‘men’ wil zien en hoe een kijkervaring dient te lopen. De aandacht vasthouden, nooit vervelen, niet destabiliseren en zeker niet choqueren is en blijft de boodschap. Met een speelduur van ruim tweeënhalf uur, meerdere personages en verschillende verhaallijnen, aandacht voor ‘overbodige’ details, een sombere toon en brutaal geweld maakt DRAGGED ACROSS CONCRETE het de toeschouwer niet bepaald gemakkelijk. Opzettelijk.

Bovendien snijdt de Amerikaanse filmmaker en schrijver (Corpus Chrome, Inc, Wraiths of the Broken Land) thema’s als politiegeweld, racisme en stedelijke samenlevingsspanningen aan op ambigue en weinig geruststellende wijze. ‘Unwoke racist fantasies’ labelden Amerikaanse critici Zahlers drie genrefilms, maar deze beschuldiging van racisme en niet-politiek correct zijn stoort de filmmaker allerminst. “Ik regisseer geen films en schrijf geen boeken om populair te worden of opdat mensen mijn werk aardig zouden vinden”, vertelt Zahler aan The Ringer. “Ik hoop dat ze er van genieten, maar ik ga geen andere creatieve keuzes maken om meer in de smaak te vallen.” Wie zijn eigen opvattingen weerspiegeld wil zien in een film is bij Zahler aan het verkeerde adres, ook al omdat “de ideologische overtuigingen niet altijd consistent zijn in de films zelf”.

Hardgekookte actie
Consequent is Zahler wel in zijn keuze voor hardboiled B movies, snoeiharde genrefilms die de western (Bone Tomahawk), de gevangenisfilm (Brawl in Cell Block 99) en de overvalfilm (DRAGGED ACROSS CONCRETE) door elkaar schudden via een onaangename sfeer en een duistere toon. In de jaren 80 was er veel ophef omwille van zogenaamde video nasties en het ook grotendeels tot blu-ray en dvd veroordeelde werk van Zahler is bij momenten ‘nasty’: gemeen, vies, smerig. Telkens als de actie braafjes de genreconventies lijkt te gaan volgen, creëert de cineast een vervreemdingseffect met visceraal geweld dat focust op de fysieke impact van nonchalante actie. Een lichaam wordt in tweeën gehakt (Bone Tomahawk), een schedel blootgelegd (Brawl in Cell Block 99) of darmen worden doorzocht om een sleutel te vinden (DRAGGED ACROSS CONCRETE).

DRAGGED ACROSS CONCRETE speelt in de fictieve stad Bulwark en draait rond agenten, misdadigers en morele corruptie. Het illustreert vooral Zahlers coherente universum en stijl. Met andermaal ultragewelddadige actie, poëtische literaire dialogen en veel aandacht voor de portrettering van personages met een serieuze hoek af. Maar ook opnieuw een combinatie van gestileerde, cerebrale afstandelijkheid en empathie voor de beproevingen waarmee het leven individuen confronteert en de fataliteit die ermee verbonden is. Dit is een brutale, experimentele film noir die alle personages meezuigt in een noodlottige spiraal van krankzinnige plannen en genadeloos geweld. Een spiraal van actie met wel veel trage momenten en nevensprongen. Wat normaal verwijderd wordt, belicht Zahler juist extra: eetrituelen tijdens bewakingsopdrachten, een moeder die het voetje van haar baby kust, herinneringen aan oude schoolervaringen … Sterker nog, die uitstapjes interesseren de filmmaker duidelijk meer dan het verhaal. Het is geen toeval dat de film veel langer is dan het verhaal vereist.

Criminele mozaïek
“Ik wil geen waarden uitdrukken in mijn films”, zegt Zahler aan The Ringer. “Dat komt te dicht bij een themafilm die enkel en alleen een statement illustreert. Mijn films worden gedreven door de personages.” In Sight & Sound verduidelijkt hij waarom dit de essentie van zijn cinema is: “In film kan je in de ogen en gezichten van iedereen proberen te lezen hoe authentiek en oprecht ze zijn, en waar ze vandaan komen. Wanneer dat moeilijk wordt omdat ze gemaskerd zijn, ga je extra goed trachten te luisteren om te bepalen wie ze zijn, wat hun geschiedenis is en welke horrible shit ze op hun kerfstok hebben.” DRAGGED ACROSS CONCRETE volgt een mozaïek van personages die narratief verbonden zijn door een gebeurtenis (een overval met een lading goud als buit) waarmee we pas na ruim een uur film kennismaken.

Centraal staan twee duo’s. Aan de ene kant Brett Ridgeman (een sterke Mel Gibson) en Anthony Lurasetti, twee ervaren agenten die geschorst worden wanneer hun traditioneel racistisch en buitensporig gewelddadig optreden op beeld vastgelegd blijkt. Geldnood en frustratie doen hen besluiten om een overval niet te stoppen, maar te gebruiken om “voor zichzelf op te komen” zoals Brett stelt. Aan de andere kant zijn er twee zwarte criminelen, Henry en Biscuit, die met eenzelfde plan rondlopen. Zahler maakt de zaken complexer door er een trio professionele misdadigers aan toe te voegen van wie er twee constant gemaskerd rondlopen en pure psychopaten blijken. De botsing van deze ‘dirty seven’ leidt tot onvoorspelbaar, onstuitbaar en extreem geweld met heel wat collateral damage. Bovendien blijkt kansberekening (Brett heeft telkens een percentage klaar) absurd en futiel, en maakt alleen wie enigszins afstand kan nemen kans om te overleven en een nieuw leven te starten.

Moreel moeras
Opmerkelijk is dat Zahler zoveel aandacht besteedt aan elk personage dat het onderscheid tussen hoofd- en nevenpersonages haast verdwijnt. Typerend is dat de stevigste emotionele mokerslag verbonden is met een personage dat enkel een minuscule rol heeft. Het gaat om een bankbediende (gespeeld door Jennifer Carpenter) die eigenlijk niet wil gaan werken, aan haar appartement met moeite afscheid neemt van haar baby en vervolgens fataal betrokken raakt bij de overval. Absoluut not done in mainstream cinema, maar Zahler weigert aan de verwachtingen te voldoen. Of spaarzaam om te springen met pathos en bloed. Het babyschoentje (“Will you make sure my baby gets this? His name is Jackson”) is een van de details die de cineast graag uitvergroot en laat terugkeren.

“Ze komt alleen in biologische winkels met spullen die je geweten sussen”, zegt agent Anthony over zijn vriendin. Een grapje van een met moraliteit en ideologie worstelend personage, maar ook een uithaal van Zahler naar eco-liberals. Even later zegt Bretts vrouw Melanie dat ze een liberal was tot ze uit financiële noodzaak in een probleembuurt moest gaan wonen en haar dochter pesterijen onderging. Racisme is volgens Zahler verbonden met een precair leven. Al benadrukt hij dat het wel racisme blijft. De uitspraak van een agent dat hij geen racist is omdat hij op Martin Luther King-dag extra zwarte koffie bestelt, zegt genoeg. Zahler onderstreept dat het morele onderscheid tussen de twee blanke agenten leeftijd is. “Je doet deze job al te lang”, zegt zijn ex-partner Calvert tegen Brett. “Het is niet gezond te lang op straat te zijn. Je boekt resultaat, maar je verliest perspectief en compassie.”

In tegenstelling tot wat sommige criticasters stellen is Zahler zijn morele kompas niet kwijt. Hij brengt begrip op voor racisten maar niet voor racisme. Samen met toxische mannelijkheid en toxisch geweld verbindt hij dat met het absolute kwaad. Met white male rage ook. Vrouwen zijn het slachtoffer van seksisme, misbruik en geweld, zwarten van vooroordelen en omstandigheden. Terwijl blanken de rekening krijgen gepresenteerd voor hun eigen vooringenomenheid. Henry is dan ook kwaad wanneer hij tot zelfverdediging wordt gedwongen. “You fucking dumbass,” krijgt Brett te horen, “I wasn't gonna blackmail you, my word is good. You should have trusted a nigga.” Die ‘nigga’ krijgt een naar videogames knipogende, sprookjesachtige exit wanneer de vale, donkere kleuren plots plaats maken voor hel licht. Een sprankje hoop in een grauwe wereld. Nadat Zahler ons een film lang over ruw beton heeft gesleept.

Film: **** / geen extra's

Geschreven door IVO DE KOCK

Dragged Across Concrete

Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
Dutch Filmworks

Media: