Escape from Pretoria

Op 2 maart 1978 sloeg de Zuid-Afrikaanse politie ANC-activisten Tim Jenkin en Stephen Lee in de boeien voor het verspreiden van anti-Apartheidflyers. De rechter veroordeelde de ‘verraders van het blanke ras’ tot respectievelijk twaalf en acht jaar in Pretoria Central Prison. Francis Annan verfilmt hun ontsnapping.

Na zijn loopbaan als Harry Potter deed Daniel Radcliffe er alles aan om zijn acteercarrière niet te laten opdrogen. Met rollen als de zondebok in Horns (2013) en het hulpje van een doorgedraaide professor in Victor Frankenstein (2015) beleefde de acteur echter niet dezelfde successen als met de bestsellerverfilming van J.K. Rowling. Als moderne gladiator in Guns Akimbo (2019) benadrukt Radcliffe zijn voorkeur voor de rol als neurotische misfit en lijkt het hem steeds beter te lukken om ‘the boy who lived’ van zich af te schudden. In ESCAPE FROM PRETORIA, gebaseerd op Tim Jenkins boek Inside Out: Escape from Pretoria Prison uit 1987, trekt de acteur echter weer zijn heldenkleren aan en verschijnt er zelfs opnieuw een ouderwets brilletje op zijn neus.

Jenkin (Radcliffe) en Stephen Lee (Daniel Webber) werken maandenlang samen om uit de gevangenis te ontsnappen. In hun masterplan besluiten de jongemannen om na uiterst nauwkeurige observatie de sleutels van de bewakers na te maken in hout. De Britse regisseur Francis Annan slaagt erin om een paar keer flink de spanning op te bouwen rond een houten sleutel. Met extreme close-ups en special effects sleurt hij de kijker langs klinken en door sloten. De breekbaarheid van het hout tegenover het harde staal van een gevangenisdeur geeft extra fragiliteit aan de ontsnapping.

Hoewel ESCAPE FROM PRETORIA de gedetineerden een lange tijd volgt, geeft de film slechts een beperkt beeld van het leven in de Zuid-Afrikaanse gevangenis. Naar de barre condities, die je zou verwachten van een bloedhete opsluiting, hint de regisseur maar enkele keren. Annan laat de fantasie van de kijker haar gang gaan. De focus ligt zeer sterk op de ontsnapping en behalve een paar echte persbeelden aan het begin van de film geeft Annan weinig historische context over het racisme in het Zuid-Afrika van de jaren 70. De regisseur hoopt de politieke situatie te kunnen schetsen door een parallel te trekken tussen de buitenwereld en de gevangenis. De Pretoria Central Prison scheidt namelijk de politieke gevangenen van andere criminelen door hen verschillende uniformen te laten dragen. Afhankelijk van de kleur van hun uniform zoeken de gedetineerden elkaar op. Soort zoekt soort. Door de nadruk op die scheiding in de stalen kooi wil Annan de vergelijking maken met de segregatie tussen blank en zwart, maar deze vreemde parallel geeft geen duidelijkheid rond Apartheid. Het lijkt alsof de raciale scheiding op een gemeenschappelijke consensus steunde. Daarmee laat Annan de kans liggen om gruwelijkheden te duiden die niet eens zo lang geleden plaatsvonden. De titel ESCAPE FROM PRETORIA pretendeert natuurlijk niet dat we met toegenomen politiek inzicht de zaal zullen verlaten. Je mag je verwachten aan een ontsnapping en die serveert Annan op zeer efficiënte wijze.

Annan speelt voortdurend met opwinding. Het gevoel dat de cipiers de activisten elk moment kunnen betrappen zet de film onder stroom. ’s Nachts bewaakt door het koele licht van de schijnwerpers, overdag onder het oog van een brandende zon, voelen de gevangenen zich steeds zichtbaar voor de achterdochtige cipiers. De gedetineerden lopen vaak paniekerig te communiceren met parelende zweetdruppels op het voorhoofd. Die neurotische lading staat op Radcliffes zenuwachtige lijf geschreven. De camera zit steeds kort op de personages, waardoor de nervositeit van hun gezicht af te lezen valt. Doordat de gevangenen weinig dialoogscènes hebben, ben je als kijker verplicht de aandacht te houden op wat je ziet, en op de geluiden van de zo belangrijke sleutel. Met al deze elementen zorgt Annan voor een claustrofobische rollercoaster die je meermaals naar adem doet happen.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door PIETER DESAEVER

Escape from Pretoria

01/07/2020
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2020
Distributeur: 
Kinepolis Film Distribution

Media: