Foxcatcher

De relatie tussen een excentrieke miljardair en zijn pupil, Gouden Medaillewinnaar op de Olympische Spelen, was de inzet van FOXCATCHER van Bennett 'Capote' Miller.

Bij de Amerikaanse release van zijn Oscarkandidaat FOXCATCHER vertelde de New Yorkse filmmaker Bennett Miller onder meer: “Al mijn films tot nu toe gaan over outsiders die hun weg naar binnen zoeken, met veel ambitie. Ze voelen dat alles mogelijk is, maar ervaren ook onzekerheid. En dat is – of ze nu willen of niet – typisch Amerikaans.” Telkens gebaseerd op feiten schetst Miller mannen die zelfrealisatie najagen. In zijn debuut, de documentaire The Cruise (1998), portretteerde hij een welbespraakte stadsgids voor wie toeristische ritten door New York een drang naar individuele vrijheid belichamen.

In doorbraakfilm Capote (2005) incarneerde Philip Seymour Hoffman de true crime-auteur Truman Capote, die over lijken ging om zijn meeslepende pen te dopen in de door seks en geweld geobsedeerde onderbuik van Amerika. Vervolgens kreeg Miller de opdracht om Moneyball (2011) te verfilmen, over een baseballmanager – een rol van Brad Pitt – die via een minutieuze statistische analyse zijn financieel geplaagde team naar successen loodst. Elk van die personages bezat de gave van het woord, het vermogen om via verbale expressie ruimte voor zichzelf te creëren. In Foxcatcher ligt dat anders. De worstelende broers Mark en Dave Schultz zijn weinig spraakzaam. Vooral de jongste, Mark, staart constant stilzwijgend voor zich uit, de blik naar beneden gericht. Als een geslagen hond. En dat terwijl hij, net zoals zijn oudere broer en surrogaatvader, onlangs een Olympische medaille won.

Niet toevallig wordt de band tussen de twee broers neergezet in een sterke, bijna woordeloze scène, een worstelpartij die begint als een aarzelende dans en geleidelijk aan overgaat in een innige omhelzing, waaruit broederliefde spreekt, maar niet zonder onderlinge rivaliteit. Gewild of ongewild vloeit er bloed, dat voorlopig nog weg te vegen is. De relatie tussen Mark en Dave is – zowel verbaal als fysiek – minder explosief dan die tussen de boksende broers in Raging Bull van Martin Scorsese, een duel tussen Robert De Niro en Joe Pesci. Anders dan in Scorseses dissectie van mannelijke driften speelt seks geen prominente rol in Foxcatcher. Tenzij in de verdoken suggestie van homoseksualiteit bij de gefortuneerde John du Pont.

Deze erfgenaam van “Amerika’s rijkste familie” – die een immens fortuin vergaarde door buskruit te verkopen, onder meer tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog – beroept zich nog het meest van alle personages op het woord. Of preciezer: op de macht die rijkdom aan zijn woorden verleent. Het is namelijk zeer de vraag of iemand – inclusief hijzelf – werkelijk geloof hecht aan zijn holle retoriek van filantropie en patriottisme. Hoe dan ook lijkt zelfbegoocheling de aard van de industriële aristocraat. Eigenlijk blijft het gissen waarom du Pont een Olympisch worstelteam naar zijn uitgestrekte landgoed haalt en hun succes wil financieren. Gaat het om het bij president-acteur Reagan aanleunende morele reveil, dat verlangt naar “een kampioen in de sport, winnaar in het leven en goede Amerikaanse burger”? Du Pont vormt “zijn” worstelaars op de door hem overgeërfde “heilige grond”, waar ooit om ’s lands toekomst werd gevochten.

De mist die over de velden hangt, en die Miller graag in beeld brengt, herinnert niet alleen aan de kruitdampen maar vertroebelt ook het zicht. Afgesloten van de buitenwereld worden alle bewoners in hun waanvoorstellingen geworpen. Of wil du Pont via de broers Schultz vooral trofeeën verzamelen, als revanche op zijn moeder, een liefhebster van raspaarden die neerkijkt op het laag-bij-de-grondse trekken en duwen tussen mannen? Of ...  Foxcatcher is een treffen tussen twee verstotelingen, du Pont en Mark, tussen haves en havenots.

Miller excelleert in sfeerschepping en karaktertekening, ook al hengelt hij – bijvoorbeeld via folkklassieker ‘This Land Is Your Land’ en talloze stars and stripes – nogal opzichtig naar een Groot Amerikaans Verhaal.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Foxcatcher

25/02/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
A-film

Media: 

onomatopee