Free Fire

Een Vlaamse bioscoopdistributeur liet Ben Wheatleys FREE FIRE twee jaar geleden last minute schieten. Ondertussen kunnen we ons via Netflix wel overgeven aan zijn verbale en fysieke spervuur.

Je zegt geen nee als je een film kunt draaien onder de auspiciën van Martin Scorsese, gangsterchroniqueur bij uitstek. Dat moet Ben Wheatley (Sightseers, Kill List) hebben gedacht toen hij aan FREE FIRE begon. Het luchtige misdaaddrama staat wel heel ver van zijn vorige project, de donker-satirische romanverfilming High-Rise. Maar de Britse beeldenstormer is in de eerste plaats een liefhebber van onversneden filmplezier, en of dit alles dan met de K van kunst moet worden geschreven zal hem een zorg wezen.

In een afgedankte fabriek in Boston ontmoet een stel Ieren een aantal lokale wapenhandelaars met het oog op de aankoop van machinegeweren. Maar als twee betrokkenen met elkaar in de clinch gaan, lopen de zaken snel uit de hand. Wheatley en zijn coscenariste (en echtgenote) Amy Jump zetten de beginsituatie op met veel zin voor detail. Ze hebben uitstekend de dramatische basisregel begrepen dat botsende persoonlijkheden conflictstof genereren. Het zootje ongeregeld in het pakhuis bestaat uit laconieke Ieren, prikkelbare Amerikanen van Italiaanse, joodse en zwarte origine, een vrouw die haar mannetje staat en een kleurrijke Zuid-Afrikaan in maatpak die zijn zwarte zakenpartner liefst met het denigrerende boy aanspreekt.

De mengelmoes van accenten wordt door Wheatley en Jump gevat in een grappig gangstertaaltje waar Quentin Tarantino nog een punt aan kan zuigen, want de dialogen doen het verhaal vooruitgaan en worden nooit een doel op zich. Veel subtekst is er niet, al lijken de etnische spanningen onder het oppervlak elk ogenblik te kunnen uitbarsten en draagt geen van de personages de Engelsen een warm hart toe (ongetwijfeld een inside joke van de geboren en getogen Engelsman Wheatley). Door de lichtgeraakte ego’s verwordt het verbale spervuur al snel tot een regelrecht vuurgevecht en wat volgt is één langgerekte shoot-out.

Het is de verdienste van regisseur Wheatley en het monteursechtpaar Wheatley-Jump (want ook deze taak nemen ze op zich) dat het verdere verloop nooit repetitief aanvoelt. De narratieve verrassingen zijn beperkt en hulp van buitenaf komt er niet, maar door variaties in beeldgrootte, een vinnig ritme en aldoor die geweldige dialogen blijf je bij de les. De hele plot speelt zich af op één locatie en is dus een klassieke huis clos, met de dramatische intensiteit van een theaterstuk – het soort omgeving waarin acteurs goed tot hun recht komen en de vertolkingen zijn dan ook zonder uitzondering uitstekend.

Door het gegeven eind jaren 70 te situeren roept Wheatley het conflict in Noord-Ierland op (zijn de Ieren lid van het IRA?) en verwijst hij indirect naar de fysieke actiefilms van John Carpenter uit die periode (Assault on Precinct 13, Escape from New York). De kleren zijn je reinste vintage, met wijde broeken, brede revers en kleurige hemden met lange punten. Ook de soundtrack appelleert aan de seventiessound met zijn eenvoudige combinatie van gitaar, bas en drums, aangevuld met warme orgeltonen en schelle saxofoonuithalen. Daarnaast spelen de lijzige songs van folkzanger John Denver een komische hoofdrol. Opvallend is de fysieke impact van het wapengekletter. Bij Wheatley geen cartoonachtig geweld, digitale effecten, nucleaire explosies of invasies van buitenaardse wezens. Alleen rauw, lijfelijk geweld, maar wel altijd in een komisch verband. Met wat goede wil kun je er een allegorie van zelfvernietigend machogedrag in lezen en het einde houdt zelfs een subtiel feministische boodschap in. Maar op de eerste plaats komt toch geweld als een vorm van kinetische humor. Als geestelijk erfgenaam van Buster Keaton houdt Ben Wheatley ervan zijn personages bont en blauw te slaan. Dat het geweld soms een sadistische ondertoon krijgt, moet je maar voor lief nemen.

Themastukken en meer besprekingen van films op dvd, VoD en blu-ray, vind je in de rubriek 'Huisbios' in het tijdschrift Filmmagie.

Geschreven door GORIK DE HENAU

Free Fire

Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Netflix

Media: