Fright Night

Met zijn de-buurman-is-een-vampier-film FRIGHT NIGHT reanimeerde de Amerikaanse regiedebutant Tom Holland 35 jaar geleden een vergeten genre. Het door de Ierse schrijver Bram Stoker uit Oost-Europese folklore gepuurde Dracula-personage maakte daarna nog verschillende transformaties door en beet zich vast in zijn herwonnen populariteit.

Pre-teaching. Een afschuwelijk woord, maar de praktijk kan ook leuke neveneffecten hebben. Dat bleek in een Cannesloze meimaand toen we in onze bubbel heel didactisch een privéretrospectieve vampierenfilms opzetten. Met twee hypnotische Duitse Nosferatu-parels (van Murnau en Herzog), heerlijke kitsch van Hammer (Dracula Has Risen from the Grave) en Guy Maddin (Dracula: Pages from a Virgin's Diary) en Tod Brownings klassieker Dracula. Moderne varianten vonden we bij Near Dark (Kathryn Bigelow), The Lost Boys (Joel Schumacher), Dracula (Francis Ford Coppola), Interview with the Vampire (Neil Jordan), Vampires (John Carpenter), Let the Right One In (Tomas Alfredson) en de Twilight-saga. Een buitenbeentje dat zich verrassend goed staande hield tussen al dit vampierengeweld is FRIGHT NIGHT, een cultfilm uit 1985 van Chucky-bedenker Tom Holland. Onder de hilarische titel Vampire, vous avez dit vampire? heeft die zopas een Franse restauratie en blu-rayrelease gekregen, gelukkig wel in zijn originele, Engelstalige versie.

Dracula (1931)

“Als fan van horrorfilms besloot Tom Holland iets te schrijven dat aansluit bij het verleden, bij Nosferatu van Murnau en Dracula van Browning”, zegt hoofdacteur Chris Sarandon in zijn terugblik. “Hij wilde de emotie herontdekken die deze films creëerden en er een zekere moderniteit en humor in injecteren. Zich amuseren met het genre zonder er mee te spotten. Dat is de opzet van FRIGHT NIGHT.” Een aanpak die aansloeg. “Niemand dacht dat het zo'n culthit zou worden”, vult actrice Amanda Bearse aan. “Ik regisseer nu zelf, maar ik werd beroemd met mijn transformatie tot vampier in deze film.”

Geloof in vampieren

In een andere heerlijke bonusdocumentaire vertellen collega's anekdotes over de van kindsbeen acterende Roddy McDowall, vooral bekend van zijn rol in de Planet of the Apes-films en serie. In FRIGHT NIGHT speelt hij Peter Vincent, een acteur op de retour die zonder veel animo vampierenfilms inleidt op televisie. Wanneer tieners in hem een vampierenjager zien, klaagt hij dat jongeren geen geduld meer hebben voor vampieren. “Ze verkiezen een gekke killer die rondloopt en hoofden afhakt.” Dat is eigenlijk een statement van Tom Holland, de regisseur-scenarist die het genre weer tot leven tracht te wekken met het verhaal van tiener Charley Brewster, die ontdekt dat zijn nieuwe buurman een vampier is. Charley merkt echter dat volwassenen geen geloof hechten aan zijn 'gekke' beschuldiging. Vincent eerst ook niet, hij laat zich enkel uit geldnood meeslepen. Tot een genrecliché, een vampier heeft geen spiegelbeeld, hem echt doet schrikken.

Op dat moment slaat de horrorkomedie om in een horrordrama met transformaties, gruwel, spanning en tragiek. Compleet met voor de jaren 80 vrij spectaculaire effecten van Richard Endlund die aangeven dat we naar een spektakel kijken dat wel grotesk is maar nooit ridicuul wordt. FRIGHT NIGHT is geen The Fly, waarmee Cronenberg in 1986 bewees dat horror grote cinema kan zijn, maar werd een iconische cultfilm omdat hij een liefdevolle ode is aan monsterfilms in het algemeen en vampierenfilms in het bijzonder. Een liefdesbrief die zichzelf niet te ernstig neemt en weigert zijn metagehalte nadrukkelijk onder onze neus te wrijven.

“Ik hou van horror en ik hou van horror fans”, zegt Holland. “Ik ben opgetogen over de manier waarop de hele cultuur is geëxplodeerd en ben blij dat ik eraan bijgedragen heb. Als kind genoot ik van horror, maar in mijn highschooljaren bleek het genre niet cool. Hield je toen van horrorfilms, dan werd je beschouwd als bizar, als een vreemd beest.” Zelf groeide Holland dankzij televisie op met de monsterfilms van Universal, de horrorfilms van American International Pictures met Vincent Price en de Hammerhorror met Peter Cushing en Christopher Lee. 'Peter Vincent' is meer dan een knipoog.

Liefde voor klassieke monsters

“Toen ik in 1984 FRIGHT NIGHT regisseerde, was traditionele horror verdwenen”, benadrukt Holland. “Men was overgestapt op slashers. Ik wilde de klassieke horror waarmee ik opgroeide terugbrengen. Jongeren tonen wat die voor mij betekende, zodat ze het zelf konden doorgeven. Je kan al de Jasons en Michael Myers hebben die je wil, er is niets zoals Dracula, Frankenstein en de Mummy. Dat zijn echte monsters! Ik wou die periode weer tot leven wekken. FRIGHT NIGHT is een herinnering en een liefdesbrief aan alle mensen, over heel de wereld, die houden van fantastische, horror- en sciencefictionfilms.”

Holland zou later een moordende pop (Child's Play) en een wraakzuchtige ijsverkoper (We All Scream for Ice Cream) introduceren, maar in zijn debuut knoopte hij aan bij een oude Hollywoodtraditie. Begin jaren 30 verwierf Universal de reputatie van 'home of horror' met drie films: Dracula (1931), Frankenstein (1931) en Murders in the Rue Morgue (1932). De gok dat geluid een nieuwe dimensie zou toevoegen aan horror bleek met Dracula lucratief. Als bloedzuigende graaf deed Bela Lugosi de kassa rinkelen.

De donkere, magische sprookjessfeer met onschuldigen belaagd door monsters sprak aan. Niet toevallig lagen de roots van Dracula-regisseur Tod Browning in de circuswereld. Hij verbond theatraal spektakel met mentale horror en besteedde vooral aandacht aan seksuele motivering en geestelijke littekens. Het monster is bij hem een triomfantelijk seksueel en dierlijk wezen, de graaf is een aantrekkelijke en zelfzekere man die vrouwen verleidt. Zijn sensuele beet staat symbool voor verboden seks.

FRIGHT NIGHT past in het rijtje tienerfilms uit de eighties (The Breakfast Club, The Outsiders, Risky Business, Ferris Bueller's Day Off, The Goonies), maar onderscheidt zich door zijn zelfbewuste karakter (zonder de vierde muur te doorbreken) en zijn nadrukkelijke liefde voor een filmgenre. Dat was gedurfd, want dwaze komedies als Love at First Bite (1979) hadden de vampierenfilm compleet geridiculiseerd. Tony Scott was de eerste om met zijn gestileerde The Hunger (1983) weer romantiek (zij het van de ijzige variant) te verbinden met vampirisme. Holland linkte het genre vervolgens aan popcultuur, onder meer via de soundtrack met de titelsong van The J. Geils Band.

Frivool en sexy

In een belangrijke dramatische wending wordt Peter Vincent in FRIGHT NIGHT pas een echte vampierenjager op het ogenblik dat hij gelooft in vampieren en in de wapens die hen kunnen verslaan. Dat geloof tracht Holland over te brengen op de kijker door van de vampier een sexy en frivole figuur te maken. Tegelijk legt hij op een speelse wijze seksuele driften bloot, niet enkel bij vampier Jerry, ook bij de teenagers. Het werkt omdat de filmmaker naast geloofwaardige personages ook meerdere narratieve lagen en een mix van humor en angst creëert.

Bovendien houdt de film de maatschappij een verwrongen spiegel voor waarin we vervreemding, disfunctionele gezinnen, narcisme en consumptiegeest herkennen. “FRIGHT NIGHT speelt in een erg cynische, corrupte, ontaarde en verwarde wereld”, zegt Holland. “Een van de voordelen van horror is zijn tijdloze esthetiek. Horror kan je gebruiken als metafoor om te tonen wat er op een bepaald moment gebeurt in een samenleving. Daardoor is het een essentiëler genre dan alle andere, meer respectabele genres. Je kan immers op zeer demonstratieve wijze horror maken en sociale overwegingen in een dramatische context plaatsen. Wat mainstream films niet zo gemakkelijk doen.”

Toon je tanden

In FRIGHT NIGHT vind je dan ook dubbele bodems en heel wat ernst. “Tom volgde acteerles bij Lee Strasberg en Stella Adler”, zegt Amanda Bearse. “Daardoor is zijn werkbenadering heel cerebraal en authentiek.” Hollands missie was echter vooral filmliefhebbers weer verliefd laten worden op het vampierengenre en dat deed hij met aanstekelijk enthousiasme. Holland zette de stap naar regisseren omdat hij, na een desastreuze ervaring met zijn scenario voor Scream for Help (1984, geregisseerd door Michael Winner), vooral wou beletten dat iemand anders zijn script om zeep zou helpen.

I didn't trust it in anybody's hands except my own”, klinkt het. Gekoppeld aan een advies voor jonge filmmakers: “Tracht wanneer je kan de creatieve controle te bewaren over al wat je doet. In het begin zal dat niet kunnen omdat je geld nodig hebt en de majors alle rechten kopen, waardoor je een huurling wordt. Maar ik raad je aan, zelfs al is het maar gedeeltelijk, je eigen creaties in handen te houden, want niemand zal in staat zijn zo oprecht te creëren als jij. Dat is het eeuwenoude conflict tussen commercie en kunst.” Toon je tanden dus. FRIGHT NIGHT leidde tot een sequel (Fright Night Part 2 uit 1988), een remake (Fright Night uit 2011) en een sequel op deze remake (Fright Night 2: New Blood uit 2013), een videogame en een reeks comics. Maar het is niet toevallig de heel persoonlijke eerste film die uitgroeide tot een cultklassieker.

FILM: **** / EXTRA'S: *** (documentaires)

Geschreven door IVO DE KOCK

Fright Night

Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Productiejaar: 
1985
Distributeur: 
Carlotta Films

Media: 

onomatopee