High Life

In haar lichtjaren van ‘Chocolat’ verwijderde sciencefictionuitstap HIGH LIFE stuurt de Franse cineast Claire Denis Robert Pattinson en Juliette Binoche op een odyssee zonder kans op terugkeer. Het bevreemdende en hypnotiserende genreavontuur laat gedoemde outcasts in de ruimte de grenzen van menselijkheid ontdekken.

Regisseur en scenarist Claire Denis (°1948) houdt van genrecinema. Na de polar (J'ai pas sommeil), de vampierenfilm (Trouble Every Day), de oorlogsfilm (Beau travail) en de komedie (Un beau soleil interieur) pakt de in Afrika opgegroeide Franse cineast met haar eerste Engelstalige film het sciencefictiongenre aan. HIGH LIFE is een mysterieus en hypnotiserend drama dat zoals elke film van Denis visceraal en menselijk is. Het is een metafysische space movie. Net als recent Gravity, The Martian, Interstellar, First Man en Ad Astra, maar dit keer wel een die draait rond verlangen.

De film begint met een idyllisch ogende tuin (niet de laatste Bijbelse referentie) in een op hol geslagen ruimteschip dat fungeert als een troosteloze, grijze gevangenis. Aan boord van dat ruimtevaartuig, dat zich ver voorbij ons zonnestelsel ('in deep space') begeeft, leven ter dood veroordeelde criminelen die in ruil voor hun vrijheid gekozen hebben deel te nemen aan experimenten die draaien rond nieuwe energiebronnen en alternatieve reproductiewijzen. Met dokter Dibs (Juliette Binoche) als een gekke professor die meer waarde hecht aan een apparaat (een vibromasseur) dan aan mensen (de bemanning). Dat blijkt niet zonder gevaar. Zo lijkt een kind dat is ontstaan na een gruwelijke inseminatie geen toekomst te hebben. Of alleszins een die zo donker en apocalyptisch is als het zwarte gat dat steeds dichterbij komt.

Dat een sombere cineast die doorgaans zware thema's als racisme, kolonialisme, getroebleerde relaties, seksualiteit en misdaad aansnijdt de ruimte niet gebruikt als een frontier die veroveringen stimuleert, hoeft niet te verbazen. Denis maakt van HIGH LIFE erg aardse sciencefiction, een trip die via de toekomst iets over het heden zegt, die niet het universum maar de mens zelf onderzoekt. Op realistische wijze toont de filmmaakster hoe een hightechomgeving voor politieke, economische en emotionele miserie zorgt. Hoe technologie opgezet om te verbinden leidt tot immense eenzaamheid. Hoe vooruitgang mensen niet in een paradijs maar in een hel doet belanden.

HIGH LIFE is niet enkel een ruimteavontuur dat, zoals Solaris en 2001: A Space Odyssey, een mentale trip wordt. Het is ook een gevangenisfilm waarin de immense ruimte rond de vliegende doodskist de claustrofobie versterkt. Denis, die gefascineerd is door het concept doodstraf, deed research naar het leven on death row en stuitte daarbij op een artikel over hoe in Texas de opinie groeide dat gevangenen moeten werken omdat ze de gemeenschap geld kosten.

“Daar komt het idee van het gebruiken van veroordeelden als proefkonijnen van,” aldus Denis in Film Comment, “het is niet echt een futuristisch idee.” In Libération vult ze aan: “Het idee van 'zich nuttig maken' tot het extreme heb ik doorgetrokken door een bemanning te kiezen die bereid is om ons zonnestelsel te verlaten en hun leven op te offeren voor de gemeenschap.” Wat meteen ook als misplaatst heroïsme wordt weggezet. “I told my wife I was doing all this for her and our son, to turn our shame into some type of glory, you know?” zegt ruimtereiziger Tcherny. “She says that this mission was like burying her twice and that my idea of glory was bullshit.”

Denis heeft in HIGH LIFE oog voor details, zoals de objecten die de astronauten verzamelen omdat ze lang weggaan en beseffen dat ze nooit zullen terugkeren. Of de lichaamsvochten (bloed, sperma, tranen) die haar film na film blijven boeien. Al focust ze in dit huis clos vooral op de interactie tussen een vader en zijn kind, inclusief de emoties, gebaren en rituelen van de in isolement levende Monte (Robert Pattinson) en zijn dochter. “Het gaat me niet om veroveringen”, stelt Denis in Libération. “Ik verkies de ruimte te zien als een omgeving waar mensen nadenken over hun aardse bestaan. Mijn astronauten zijn mensen met herinneringen, mensen die bewogen worden door verlangens, lichamen gedreven door seksuele driften en door emoties.”

Alhoewel dood en apocalyps verstrengeld zijn in dit via flashbacks vertelde verhaal, schuilt er ook hoop in HIGH LIFE. “Astrofysici blijven maar straffe ontdekkingen doen,” stelt Denis, “ontdekkingen die zo uniek zijn dat ik het gevoel heb dat we morgen kunnen verdwijnen zonder dat dit triest is. Ik zou gewoon ergens naartoe willen gaan waar het bestaan niet meer bestaat. Wat de tijd-ruimteproblematiek betreft begrijp ik niet alles. Wanneer men me zegt dat het mogelijk is om in een zwart gat te gaan waar ruimte en tijd wegvallen, zeg ik 'oké'. Maar ergens kan ik het niet helemaal vatten. Dat laat me toe om in de film het einde van de mensheid voor te stellen als een overgang naar iets anders. Wat potentieel een immens avontuur is.”

FILM: **** / geen extra’s

Geschreven door IVO DE KOCK

High Life

Regisseur: 
Muziek: 
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
Imagine

Media: 

onomatopee