Hong Kong Film Festival verslag

Voor het eerst was onze medewerker en voorzitter van de vzw, Karel Deburchgrave, te gast op het Internationaal Filmfestival van Hong Kong. Hij zetelde in de jury van Signis en bracht uitgebreid relaas van zijn ervaringen in dat nog vrij nieuwe filmfestival.

De ziel wordt genezen door bij kinderen te zijn

 

Dit spreekwoord van de grote Russische schrijver Fjodor Dostojevski (1821-1881) vat het hoofdthema van de drie films die de SIGNIS jury op het Hong Kong Film Festival 2012 selecteerde kernachtig samen. Het jaarlijkse filmfestival, dit jaar de 36ste editie, toonde 283 films uit 50 landen. De SIGNIS Award ging naar Monsieur Lazhar van de Canadese regisseur Philippe Falardeau. Zijne Eminentie, kardinaal John Tong, de bisschop van Hong Kong, mocht de trofee overhandigen op het gala, dat plaatsvond op 3 april, onder een stormachtig applaus van het talrijke publiek in de ‘Grand Theatre of the Hong Kong Cultural Centre’.

 

Zowel I Wish van de Japanse filmer Hirokazu Kore-eda als Declaration of War van de Franse cineast Valerie Donzelli kregen een speciale vermelding van de SIGNIS jury. Alle drie de SIGNIS films handelen over onderwerpen die zowel jongeren als volwassenen aantrekken. Ik heb nog maar zelden films gezien die thema's als echtscheiding, ziekte en zelfmoord op zo een eerlijke en overtuigende manier weten te benaderen. Deze drie films gaan recht naar het hart en weten tegelijkertijd de valkuil van de sentimentaliteit en oppervlakkigheid te omzeilen. Het zijn ideale filmforum films, ook om een discussie op gang te zetten: ze zijn relatief makkelijk te begrijpen en cinematografisch stimuleren ze  onze geest met interessante thema’s. Je zou elk van deze films kunnen beschouwen als een illustratie van een kort, kernachtig gezegde.

 

 

Kinderen zijn geweldige imitators. Geef ze dus iets geweldigs om te imiteren.”

 

De ook in het echte leven broers Ohshiro.

 

De ouders in Kore-eda’s I Wish zijn er niet in geslaagd hun zoontjes iets geweldigs te geven om te imiteren: ze zijn gescheiden. Op twaalfjarige leeftijd ging Koichi bij zijn moeder en grootouders wonen in het zuiden van Japan terwijl zijn jonger broertje bij zijn vader in het noorden woont. I Wish vertelt het verhaal van twee jonge broers op zoek naar een mirakel om hun gescheiden ouders weer samen te brengen. Zullen ze dat mirakel vinden wanneer twee nagelnieuwe treinen op een nagelnieuwe spoorlijn elkaar voor het eerst kruisen? Koichi gelooft dat de kracht die de twee treinen genereren wanneer ze elkaar op topsnelheid kruisen het mirakel zal stimuleren. Vandaar ook dat de letterlijke vertaling van de Japanse titel, Kiseki, ‘mirakel’ is.

 

Regisseur Kore-eda is hierbij terug aanbeland bij zijn favoriete thema: achterblijven. In Nobody Knows (2004) liet een roekeloze moeder een briefje en wat kleingeld na aan haar twaalfjarige zoon, met de vraag of hij voor de drie andere kinderen kon zorgen (van wiens bestaan de huisbaas niet op de hoogte was). In dat sombere  en troosteloze verhaal leerde de cineast te werken met kinderen in afzondering. In I Wish stuurt hij de kinderen de grote wijde wereld in waar grootvaders traditionele biscuits maken en een gastvrij koppel hen op liefdevolle manier onderdak verleent. Het is een hartverwarmende film vol hoop en vreugde, en dat wordt op briljante wijze gebracht door een groepje jonge, talentvolle acteurs.

 

“Niets wat je doet voor kinderen is voor niets.”

 

Valerie Donzelli en Jérémie Elkaïm met hun kind.

 

Regisseur Valerie Donzelli en scenarist Jérémie Elkaïm hebben heel veel gedaan voor hun kindje toen het ernstig ziek werd. In Declaration of War (2011), gebaseerd op hun eigen ervaringen, spelen ze het koppel Romeo en, onvermijdelijk, Juliette die de oorlog verklaard hebben aan een ziekte die je je ergste vijand nog niet toewenst. Hun kindje heeft een hersentumor. Op een optimistische manier, met ups en downs, gaan ze de harde strijd aan. Ze verliezen hun job en moeten noodgedwongen hun appartement verkopen, maar van opgeven is er geen sprake.

 

Deze prent had net zo goed een troosteloze ziekenhuisfilm kunnen worden, een triest melodrama of een heroïsch ‘liefde overwint alles’ verhaal. In de plaats daarvan presenteert de film het genezingsproces van het kind op een humoristische manier. Net zoals het Franse Intouchables (2011) of het Amerikaanse 50/50 (2011) gaat deze film niet exclusief focussen op de ziekte maar eerder op de mensen in de nabije omgeving van de patiënt. Om de ziekte te overwinnen, vermijdt humor de pathos en het zelfmedelijden tijdens de beproeving. Romeo en Juliette zingen zelfs een troostend duet dat klinkt als een hommage aan de Nouvelle Vague. In Declaration of War toont Valerie Donzelli hoe het belang van familiewaarden als liefde, tolerantie en eenheid kan helpen om in onze hedendaagse samenleving moeilijkheden te overwinnen.

 

“Terwijl volwassenen proberen kinderen alles over het leven te leren, leren kinderen ons waar het allemaal om draait in het leven.”

 

Algerijns acteur Mohamed Fellag (1950) als Bachir Lazhar.

 

Wanneer een Canadese leerkracht zelfmoord pleegt in het klaslokaal van een basisschool in Montreal, neemt de Algerijnse vluchteling Bachir Lazhar de lessen over. Bachir verloor zijn familie in Algerije en geleidelijk aan vinden de leerkracht en de getraumatiseerde kinderen een manier om om te gaan met de dood. Monsieur Lazhar (2012) is een ingewikkeld mengsel van gerelateerde thema’s. Het is een film die verscheidene topics verkent en koppelt: verlies, ontkenning van de dood, pestgedrag op school, regels en ballingschap. Het is ook een film over de waarheden die we kinderen vertellen en het feit dat we proberen kinderen alles over het leven te leren, terwijl kinderen ons leren waar het allemaal om draait in het leven.

 

Op het eerste gezicht klinkt de premisse van deze Canadese prent als een potentieel mijnenveld voor een schaamteloos melodrama; een tearjerker over een nieuwe leerkracht met een andere culturele achtergrond die binnenstapt in de rampzalige levens van de verwarde leerlingen. Schijn bedriegt! Bachir Lazhar is geen super leerkracht zoals Robin Williams in Dead Poets Society (1989) die op zijn bureau springt om de jongeren te inspireren. Ook probeert monsieur Lazhar niet de harten van de leerlingen te veroveren met demonstaties van zijn (hypothetische) karatekunsten zoals Michelle Pfeiffer dat deed in Dangerous Minds (1995).

 

Eigenlijk is Bachir Lazhar een uiterst traditionele leerkracht die de lessenaars van zijn leerlingen in twee rijen verdeeld in plaats van halve cirkels en dictees geeft uit La peau de chagrin van Balzac. Hij leert van zijn leerlingen dat Jack London’s Croc-Blanc (White Fang) geschikter is. Dat hoeft ons niet te verbazen; Bachir heeft geen diploma om les te geven. De didactische principes die hij hanteert komen van zijn vrouw, zijn eigen leerlingen en zijn authentieke instincten. Die instincten zorgen ervoor dat hij veel bewuster omkan met de emoties van de leerlingen dan de professionele richtlijnen van de school. Bachir helpt zijn leerlingen en zij helpen hem. Daarom roepen de leerlingen spontaan ‘Bashiiiiiiiiiiiiiiiir!’ in plaats van ‘cheeeeese!’ wanneer de klasfoto genomen wordt.

 

Als een film over het klasgebeuren is Monsieur Lazhar (2012) subtiele feel good cinema. Het is in elk opzicht het tegengestelde van Tony Kaye’s nieuwste feel bad  film Detachment (2011). Beide films stellen de vraag of bezorgde leerkrachten een verschil kunnen maken. Op het eind vergelijkt Detachment het scholensysteem van vandaag met Edgar Allen Poe’s macaber kortverhaal The Fall of The House of Usher: “een gevoel van ondraaglijke somberheid doordrong mijn geest.” Monsieur Lazhar eindigt met Bachir die een leerling omhelst nadat die zijn eigen verheffende fabel L’Arbre et la chrysalide (The tree and the chrysalis) (over hoe het leven een transformatie ondergaat) verbeterde. Kinderen zijn als vlinders in de wind. Sommige vliegen hoger dan andere, maar ze vliegen allen zo goed als ze kunnen. De SIGNIS bekroning ging naar dit gevoelige kleinood.

 

De SIGNIS Awards maken sinds 2004 deel uit van het Hong Kong International Film Festival en worden gegeven aan films voor hun filmische uitmuntendheid in het uitdrukken van sociale en humanitaire zorgen, en voor spirituele en artistieke waarden. De leden van de SIGNIS jury op het jongste festival waren Karel Deburchgrave (België), Sikares Sirakan (Thailand) en Catherine Wong (Hong Kong).
 

(Vertaald uit het Engels door Niels Laveren)

 

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE

Hong Kong Film Festival verslag

Media: