Im labyrinth des schweigens

Zeventig jaar geleden werden de vernietigingskampen in Auschwitz en Birkenau bevrijd. Een decennium nadat de poorten naar deze door mensen gecreëerde hel openzwaaiden, leefde West-Duitsland in een verstikkend collectief stilzwijgen. Zelfs het hoofdpersonage in Giulio Ricciarelli's IM LABIRINTH DES SCHWEIGENS, een jonge en ambitieuze openbaar aanklager, is zich amper bewust van wat de Holocaust aanrichtte. Koppig idealistisch en door eerzucht gedreven neemt hij toch de taak op zich om zo veel mogelijk nazimisdadigers uit Auschwitz voor de rechter te brengen. Tijdens de Processen van Neurenberg, vlak na de oorlog, had een internationale rechtbank al wel nazikopstukken veroordeeld, vanaf 1963 zouden ook ‘gewone’ Duitsers voor een Duitse rechter moeten verschijnen.

Hoewel vandaag wat vergeten, lieten deze Auschwitz-processen zien dat naoorlogs herstel niet alleen plaatsvindt op de beurs. In opgewekte kleuren en onder een blauwe hemel schetst Italiaan-in-Duitsland Ricciarelli het optimisme tijdens het West-Duitse Wirtschaftswunder. Jeugdige maar brave mode, mobilettes en muziek fabriceren een sfeer van vluchtige vergetelheid. Daaronder etteren echter oude wonden. De openbare aanklager wint de officiële instellingen maar moeilijk voor zijn zaak en oudere collega’s geven hem de wind van voren (“Wil je dat elke jongeman zich afvraagt of zijn vader een nazimoordenaar was?”). Bovendien neemt zijn ambitie obsessieve vormen aan.

Zijn jacht op de voortvluchtige ‘Engel des Doods’ Joseph Mengele achtervolgt hem tot in zijn nachtmerries, gefilmd als duistere horror die schril afsteekt tegen het ogenschijnlijk vrolijke economische herstel. Maar in feite richt dit debuut zich vooral op de collectieve verwerking van het oorlogsverleden. Voor dat heikele thema zoekt IM LABIRINTH DES SCHWEIGENS nadrukkelijk een breed publiek (en verdient daarvoor alleen al een pluim). Al zwakt gaandeweg het conventionele heldenverhaal, inclusief obligatoire liefdesperikelen, de slagkracht danig af. En wat als het heroïsche individu de plaats inneemt van de slachtoffers wier getuigenissen zogezegd gehoord moeten worden?

IM LABIRINTH DES SCHWEIGENS is geen Hannah Arendt, Lore of Das Leben der Anderen … En ook Christian Petzold (Barbara, onlangs Phoenix) gaat met meer durf om met de recente Duitse geschiedenis.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Im labyrinth des schweigens

29/04/2015
Regisseur: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Lumière

Media: