The Imitation Game

Ken je Alan Turing? Hij was een wiskundig genie. Zoals geportretteerd door Benedict Cumberbatch lijkt hij op een nerd avant la lettre. Hij was tevens een cryptoanalist en met zijn ‘Turing machine’ stond deze briljante geest aan de wieg van de computer. Hij was tevens homoseksueel. Alan Turing werd hiervoor in 1952 veroordeeld door het Britse gerecht; de herenliefde gold in die tijd nog als een criminele daad. Als alternatief op gevangenschap verkoos hij injecties met oestrogeen – een chemische castratie zeg maar. Twee jaar later stierf Turing aan de gevolgen van een vergiftiging met cyanide. Had hij de hand aan zichzelf geslagen? Of was het een ongeluk?

In 2009 verontschuldigde de eerste minister Gordon Brown zich in naam van de Britse regering voor wat Turing was aangedaan. Anno 2013 schonk ook koningin Elizabeth II een postume gratie. Aan drama dus geen gebrek in deze biopic. De filmmaler van Headhunters begint in de jaren 50, met een vreemde inbraak in het huis van Turing. Bij deze inbraak komt zijn seksuele geaardheid aan het licht. Maar dat is uiteindelijk slechts de raamvertelling. Het leeuwendeel van de film situeert zich via flashbacks in de jaren 40 van de vorige eeuw. Alan Turing wordt door de geheime dienst MI6 aangenomen om in teamverband de codes van de Duitse Enigmamachine te kraken. Het team werd bekend als de groep van Bletchley Park.

Er was een Russische spion in hun gelederen en het duurde jaren voor Turing met zijn voorloper van de computer erin slaagde om de codes te breken. De bende van Bletchley Park en de figuur van Alan Turing kenden al enkele tv-adaptaties. Derek Jacobi incarneerde Turing in de tv-film Breaking the Code (1996) en Ed Stoppard deed het nog eens opnieuw voor Codebreaker (2011). Turing en de groep van Bletchley Park dienden ook als voorbeeld voor de cryptoanalisten uit Enigma (2001) van Michael Apted. Maar Turing & co werden in deze thriller weliswaar met geen syllabe vermeld.

De Noorse cineast Morten Tyldum verdiende zijn sporen met tv-werk (Varg Veum is u waarschijnlijk bekend) en de stijlvolle thriller Hodejegerne uit 2011. Tyldums stijl is best uitstekend, maar meer klassiek dan ingenieus. Al hoeft dat uiteraard geen synoniem voor saai en lelijk te zijn. THE IMITATION GAME komt traditioneel over, maar compenseert dat met veel sfeer en over de hele lijn voortreffelijke vertolkingen.

Toch raak je het gevoel niet kwijt dat alles vrij getelefoneerd is. De scenarist Graham Moore heeft weinige verrassingen in petto. Ken je het leven van Turing niet, dan kan je niet bevroeden dat de ogenschijnlijk onbelangrijke inbraak uit het begin zal leiden tot een heus drama. Maar Moore doet niets met de seksuele geaardheid van zijn protagonist. Voor hem is het meer een voetnoot dan een dramatisch element. En natuurlijk weet je dat wanneer Keira Knightley in beeld strompelt en zich als het onhandige gansje voordoet, deze jonge vrouw een belangrijke rol zal gaan spelen in zowel het leven van Turing als binnen de Bletchley-Parkgroep. Zo ook dat de buitenissige druk van de overheid op de Bletchley-Parkjongens een goede afloop moet kennen. En uiteraard wordt Turing – die geïntroduceerd wordt als een asociale vreemde eend in de bijt met het aspergersyndroom – populair bij zijn teamgenoten.

Niettemin neemt het drama je probleemloos op sleeptouw. Zie het als Britse cinema à la Richard Attenborough: oerdegelijk, meeslepend maar conventioneel. Met de nadruk op theatraal maniërisme, een klassiek maar fijn ogende fotografie en – zoals al vermeld – een acteursteam dat de opdracht krijgt de kijker twee uur lang te boeien. En dat doen ze wel degelijk. Wedden dat Benedict Cumberbatch een Oscarnominatie op zak steekt?

Geschreven door PIET GOETHALS

The Imitation Game

14/01/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Paradiso

Media: