Inherent Vice

In zijn voorlaatse roman brengt de mediaschuwe Amerikaanse schrijver Thomas Pynchon (auteur van ‘Gravity’s Rainbow’, 1973) een ode aan de romans van Raymond Chandler en Dashiell Hammett. Pynchon wordt wel eens vergeleken met James Joyce (en diens ‘Ulysses’ in het bijzonder) en krijgt gemakshalve het label postmodernistisch opgeplakt. In het op zijn werk gebaseerde INHERENT VICE goochelt Pynchon met de complexe plotstructuren en galgenhumor van de noir-roman.

Aanvankelijk wou Paul Thomas Anderson ‘Vineland’ verfilmen. Pynchons boeken zijn evenwel geen gesneden brood voor adaptaties. Anderson liet ‘Vineland’ dus varen en las ‘Inherent Vice’ toen hij The Master aan het schrijven was. Meteen zag hij de mogelijkheid om de eerste (en laatste?) Pynchonverfilming ooit te maken en liet zich tijdens het scenarioproces inspireren door zowel noir-klassiekers als door Gilbert Sheltons underground stripreeks ‘The Fabulous Furry Freak Brothers’ en door de slapstick van de David Zucker, Jim Abrahams & Jerry Zucker.

De drie Freak Brothers (voor wie marihuana het unieke nirwana is en zowel politie als het (rechtse) gezag des duivels) hebben Joaquin Phoenix duidelijk geïnspireerd voor zijn vertolking van Larry ‘Doc’ Sportello. Deze laatste wordt gecontacteerd door zijn ex Shasta. Die vertelt over haar relatie met de vastgoedontwikkelaar Mickey Wolfman en vraagt Doc om een complot tegen Mickey – van diens echtgenote en haar minnaar – te verijdelen. De dag erop vraagt een oude vriend en lid van de ‘Black Guerrilla Family’ aan Doc om een zekere Glenn Charlock – lid van de ‘Aryan Brotherhood’ en een van Wolfmans ‘white supremacist’ bodyguards – op te sporen.

En alsof dat (en de hete adem van de flik en hippiehater Christian F. ‘Bigfoot’ Bjornsen) nog niet genoeg is, aanvaardt Doc tevens de opdracht om een vermiste, dood gewaande muzikant naar zijn (ooit aan heroïne verslaafde) echtgenote terug te brengen. Deze introductie is slechts de aanleiding tot het door elkaar haspelen van nog meer intriges en personages. Je zou er warempel het noorden bij verliezen. Wat al gebeurde bij menig kijker (en criticus). Is de titel dan cynisch?

Een ‘inherent vice’ slaat namelijk op een ingebouwd defect. Een gebrek zeg maar. Zo is een ‘inherent vice’ bijvoorbeeld het roesten van de ijzerdeeltjes in de kleurstoffen en/of inkt in middeleeuwse handschriften, waardoor het manuscript beschadigd en dus onleesbaar wordt. Zo zou de ‘inherent vice’ hier wel eens de (bewust ingebouwde) ingewikkelde plotstructuur kunnen zijn. Die leidt in feite nergens heen en wekt daardoor behoorlijk wat frustratie op.

Al kan de titel evenzeer op de personages (de ‘femme fatale’ bijvoorbeeld) slaan. Of op het gebruik van geestverruimende middelen. Allemaal houden ze een (hier bewust ingebouwd) foutje in. Want vergis je niet: INHERENT VICE is in de eerste plaats een absurde komedie, in het jasje van een doldwaze film noir. Als er een film is waar deze farce ergens mee te vergelijken valt, dan is het Robert Altmans adaptatie van The Long Goodbye.

Maar Anderson kiest voor de overtreffende trap. En terwijl Altman nog de mannelijke voice-over van de private eye gebruikt, wordt INHERENT VICE ingesproken door een vrouw. Deze noir-pastiche zit vol toespelingen en verwijzingen – Pynchon gebruikt onder meer als rode draad het Manson-proces, Anderson geeft een kleurrijke milieuschets van het Aquariustijdperk. De vele dubbele lagen in de dialogen en gebeurtenissen zijn slechts een uitdagende spielerei. Iets om uw hersenen mee te zalven. En om je tanden in te zetten.

INHERENT VICE is een sfeerfilm. Zoals Pynchon zijn lezers biologeert met zinnen en woorden, zo bedwelmt Anderson de kijker met ravissante beelden. Zie het als een trip. Fantasierijk, verwarrend, dolkomisch maar ook ernstig, provocerend en inventief. Een rare eend in de bijt. Love it!

Geschreven door PIET GOETHALS

Inherent Vice

04/03/2015
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Fox

Media: