Interview: Aktan Arym Kubat over Centaur

CENTAUR, de nieuwe film van Kirgizisch regisseur Aktan Arym Kubat ('The Light Thief') loopt sinds 21 maart in de zalen. CENTAUR is een zoektocht naar vrijheid tussen vervlogen tradities en nieuwerwetse ontwikkelingen.

De Kirgizische regisseur speelt zelf het hoofdpersonage, Centaur genaamd. Hij steelt ’s nachts dure paarden van rijke mannen, om ze vervolgens te berijden door de steppe. Zo vereert hij de oude Goden, die stilaan door de nieuwe worden vervangen. De man ziet zijn cultuur met pijn in het hart teloorgaan.

“Het paard is de vleugels van de mens.” Waarom dat gezegde als vertrekbasis voor de film?

AKTAN ARYM KUBAT Het is een oud Kirgizisch gezegde, en een heel beeldende uitspraak. Het verwijst naar de traditionele relatie van mijn volk met paarden en naar onze nomadisch afkomst. De titel CENTAUR komt uit de Griekse mythologie. Wij waren vroeger Centauri, dat was belangrijk voor de cultuur. Er was geen verschil tussen mens en paard. Vandaag absoluut niet meer: we zijn of paard of mens, onze maatschappij staat ver van dat ideaal.

In CENTAUR neemt het paard mythische proporties aan. Het symboliseert vervlogen tijden, traditie, oude Goden. Waarom koos u voor dat thema?

A. ARYM KUBAT Ik hoorde een verhaal over een man die paarden stal. Niet om te verkopen, maar om er gewoon op te rijden. De politie pakte hem op. Hij kon zijn daden echter niet verklaren. Toen ik dat verhaal hoorde, deelde ik het met mijn producent. Ook hij vond het een schitterend verhaal. Het oorspronkelijk idee was dus dat mooie beeld van een mens op een paard, die vrij door de steppe rijdt. Dan begon ik motivaties en thema's te bedenken en zo ontstond het scenario.

Hoe staat u tegenover uw personage?

A. ARYM KUBAT Het personage deelt uiteraard mijn wereldvisie. Centaur is een deel van mij. Hij is ook een filmoperateur en houdt net als ik enorm veel van film. Mijn personage vindt het enorm jammer dat die cultuur beetje bij beetje verdwijnt, en probeert zich daartegen te verzetten. Veel gewone Kirgiziërs vinden dat op zich niet erg. Voor hen gaat het leven voort. Het zijn meestal intelligente, gecultiveerde mensen die aanvoelen dat een cultuur teloorgaat.

Legt u daarom zoveel nadruk op de relatie tussen vader en zoon?

A. ARYM KUBAT Ja. Op een gegeven moment in de film vertelt Centaur tegen zijn zoon dat ze vroeger sliepen, aten, leefden met paarden. In Centraal-Azië worden tradities meestal overgedragen van vader op zoon.

Waarom is Centaurs vrouw doofstom?

A. ARYM KUBAT Dat is een metafoor. In het Kirgizisch zeggen we ook 'moedertaal'; de taal wordt overgedragen door de moeder. In de film is ook zij een symbool van verlies van cultuur. De scenarist was ook geïnteresseerd in het medium van film. Zodra het woord verdwijnt, blijft nog slechts het beeld over, een textuur van het personage en de film.

De bioscoop in het dorpje werd omgebouwd tot moskee. Het voelde aan alsof de islam als religie de oude waarden onderdrukt. Maar er wordt eveneens verwezen naar Mohammed die met zijn paard tot bij Allah raakt. Vanwaar de tweedeling tussen islam en ‘oude waarden’?

A. ARYM KUBAT Die scène is gebaseerd op mijn herinneringen. De oude bioscoop, waar ik vroeger films ging kijken, werd tot moskee omgebouwd. Nog later bouwde men een moskee naast de oude bioscoop, die vanaf dan diende als stockage. Na de val van de Sovjet-Unie verdween de communistische ideologie. Zo ontstond een vacuüm dat de islam opvulde. Vroeger was de islam nauw verbonden met onze oude tradities. De twee vulden elkaar aan, zonder conflict. De hedendaagse islam is veel agressiever en dreigt al onze nomadische tradities weg te vegen. Onze cultuur is het dichtste bij dat bestaan gebleven. Buurlanden zoals Tadzjikistan en Oezbekistan zijn meer geürbaniseerd.

Volgens de nomadische traditie is de hemel de oppergod. In de film zien we Centaur zijn armen ten hemel slaan. Vroeger baden we ook tot paarden. Ik wou die twee levensvisies naast elkaar plaatsen. Zo toon ik de connectie met de natuur van de ene godsdienst, en de conservatieve dogma's van de andere. Ik ben niet tegen de Islam op zich, maar wel tegen de arabisering die nu in Kirgizië gebeurt. Mensen kleden zich meer als Arabieren en beginnen andere woorden te gebruiken. Religie is iets heel intiems, heel persoonlijks. Ik vind het niet erg dat ze moslim zijn, maar ik wil dat ze wel Kirgiezen blijven.

Antwerpen, 20 maart 2018

Vertoningen: cinenews.be

Lees hier de filmbespreking.

Geschreven door BRAM RENIERS & FREDDY SARTOR

Interview: Aktan Arym Kubat over Centaur

21/03/2018
Regisseur: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
MOOOV

Media: