Interview: Matthew Porterfield over Sollers Point

SOLLERS POINT is de eerste film van Matthew Porterfield die een bioscooprelease krijgt in België. Hoog tijd voor een gesprek met een van de meest interessante hedendaagse Amerikaanse filmmakers.

Porterfield blinkt uit in het observerend filmen van minimale verhaallijnen in zijn geboortestad Baltimore. In zijn debuut Hamilton (2006) kiemt een liefdesverhaal tussen de lanterfantende handelingen van enkele jongeren, in Putty Hill (2010) tast hij de familie- en vriendenkring van een aan een overdosis overleden jongeman af en in I Used to Be Darker (2013) staat een gezin op barsten terwijl een overzees nichtje op bezoek komt. Telkens verkiest hij onnadrukkelijke, zachte observaties met precieze omgevingsgeluiden en bescheiden lyrische toetsen boven revelerende plotwendingen en strak geknoopte conclusies. In sollers point, genoemd naar een wijk in Baltimore, worstelt de 26-jarige Keith om de draad van zijn leven – liefst met vernieuwde vitaliteit – weer op te nemen nadat hij met een enkelband is vrijgekomen uit de gevangenis.

Is sollers point je meest narratieve film tot dusver?

matthew porterfield Ja, ik denk het wel. Ik bedenk nooit vooraf een hele verhaallijn, maar begin met details en breidt vandaar de wereld uit waarover ik wil vertellen. Nu was ik vooral geïnteresseerd in wat er gebeurt met het hoofdpersonage Keith zodra hij bevrijd is van zijn huisarrest, wat mij toeliet om langs te gaan bij al de verschillende personages die deel uitmaken van zijn leven, van zijn heden en zijn verleden. Ik zie sollers point een beetje als een roadmovie, een genre waar ik altijd van heb gehouden. Keith neemt een pad waarvan hij niet weet waar het heen leidt. Hij weet niet precies wat hij wil, maar heeft wel bepaalde zaken nodig, zoals een job en vrijheid. Ook ik wist niet waar Keith zou belanden, maar ik was zeer geïnteresseerd in zijn tocht.

Via de mensen die Keiths pad kruisen schets je een beeld van een gemeenschap. Net als je vorige films speelt sollers point zich af in Baltimore. Je personages blijven op een vrij beperkte plek, maar zijn wel altijd in beweging.

m. porterfield Mijn personages zitten altijd in een of andere overgang. Ze worden geconfronteerd met keuzes, weten niet wat te doen en bewegen er dan maar wat omheen. In sollers point is de wagen voor Keith een symbool van vrijheid. Dat is het sowieso in Amerika, maar voor Keith zijn de auto’s die hij eerst leent van een buurman en die hij later krijgt van zijn zus een manier om zijn kring te vergroten.

 Acteur McCaul Lombardi & Matthew Porterfield

En aan het einde van de film staat hij weer te voet, al kies je voor een open einde.

m. porterfield Ja, netjes afgeronde vertellingen interesseren me niet. Verhalen moeten kunnen blijven voortleven. Ze eindigen niet noodzakelijk wanneer de film is afgelopen. Er staat altijd nog wat te gebeuren.

Hoewel je werk is opgehangen aan personages die verliefd worden, omgaan met de dood of hun vrijheid zoeken – onderwerpen die in veel films leiden tot dramatische ontknopingen – behouden je films altijd een enorm vrije dynamiek.

m. porterfield Op instinct werken koester ik heel erg. Ik vertrek binnenin, bij een beeld, een personage of een locatie, en werk me vandaar naar buiten door mezelf vragen te stellen. Die vragen hoeven niet per se concrete antwoorden te krijgen, maar zo bouw ik aan situaties die leiden tot scènes en dan tot sequenties met aaneensluitende scènes. Zo ontstaan verhaalbogen en ontwikkelingen van personages. Schrijven neemt veel tijd in beslag bij mij. In sollers point wilde ik wat opschuiven naar meer traditionele narratieve modellen. Vooral wat het aspect misdaad betreft wilde ik spelen met genre en de verwachtingen van de kijker. Zo duikt er een potentiële love interest op van wie we zouden kunnen denken dat die Keith gaat redden. De film flirt ook met een verlossingsverhaal, hoewel het dat niet is. Het komt nog altijd neer op het creëren van een weefsel dat bestaat uit veel verschillende momenten en details, personages en locaties.

Geluid is een van de details waar je heel precies mee werkt, met zeker in je eerste films Hamilton en Putty Hill een zeer rijke offscreen sound (geluiden buiten beeld, nvdr).

m. porterfield Tijdens en vlak na mijn studie heb ik veel gewerkt als sound recordist. Dat heb ik dus zeker meegenomen bij mijn debuutfilm. Ik was er toen ook van overtuigd dat dialogen schrijven een zwaktebod was, dus zocht ik naar andere mogelijkheden en probeerde ik de leemtes tussen dialogen in te vullen met omgevingsgeluiden. Door de beperkte dialogen in Hamilton merk je die erg op, maar nu is mijn vertrouwen in dialogen gegroeid en ben ik minder bang van woorden. Mijn werkproces bestaat uit heel veel luisteren, naar gesprekken die ik hoor in bars en bij bushaltes, en tijdens interviews met fabrieksarbeiders bijvoorbeeld of improvisaties met mijn vader. En delen daarvan kunnen opduiken in de dialogen.

Vanaf een vroeg scenario getiteld ‘Metal Gods’ tot vandaag heb je altijd een belangstelling voor metalmuziek getoond.

m. porterfield Ja, inderdaad, het is een persoonlijke voorkeur, maar metal is ook stevig geworteld in de arbeidersklasse, het milieu dat ik graag wil portretteren. In sollers point heb ik meer dan voordien met muziek gespeeld en belichaamt de metal de frustratie, de woede en het gebrek aan macht van het hoofdpersonage.

Daarnaast gebruik je nu ook hiphopmuziek. Beide genres zijn, althans op het eerste gezicht, sterk gebonden aan bepaalde milieus: metal aan de witte arbeidersklasse, hiphop aan de zwarte gemeenschap. Maar in sollers point lopen die groepen heel erg door elkaar.

m. porterfield Veel mensen in Amerika hadden verwacht dat een film als sollers point ras meer zou thematiseren. Ik wilde wel de diversiteit van de arbeidersklasse tonen, maar dan met meer aandacht voor wat hen bindt. De schaduw van racisme hangt zeker over de film, omdat Keith uit de gevangenis komt, een plek waarvan de structuren heel sterk gescheiden zijn op basis van ras. Maar ik wilde de vrije buitenwereld heel anders weergeven, op een manier die veel nauwer aansluit bij mijn ervaring. Witte en zwarte mensen leven in dezelfde wijk en worstelen met dezelfde problemen.

Een van Keiths vrienden, een zwarte man, zegt: “Onze vaders hebben samen in de fabriek gewerkt. Je bent een van ons.” Dat gemeenschappelijke klassenbewustzijn krijgt doorgaans weinig aandacht.

m. porterfield In Amerika wordt – terecht – heel veel over ras gesproken en het zorgt voor veel verdeling. Over klasse wordt veel minder gepraat en we vergeten de manier waarop klasse ons verbindt. In mijn films over de arbeidersklasse wil ik vooral ook tonen hoe die verschillende rassen en hun ervaringen overstijgt.

Tot dusver spelen al je films zich af in Baltimore. In het verleden heb je het belang benadrukt van regionale cinema.

m. porterfield Ik wil ook verhalen vertellen buiten Baltimore, maar ik zie mezelf als een regionale filmmaker. De stad is niet zo vaak te zien op het scherm, al hebben we wel John Waters, Barry Levinson en The Wire. In een heel verdeelde stad als Baltimore zijn verhalen die onze gezamenlijke ervaring benadrukken van levensbelang.

Voel je dan een zekere affiniteit met Pedro Costa’s films over Fontainhas (wijk in Lissabon, nvdr) en zijn manier van werken?

m. porterfield Zeker, ik heb zijn film Ossos ontdekt nadat ik Hamilton had gemaakt en merkte dat we een aantal invloeden deelden: Robert Bresson, Straub-Huillet. Costa’s In Vanda’s Room was dan weer een invloed op mijn Putty Hill. Ik hou van de manier waarop hij echte locaties gebruikt en de wijk over de drie films heen als een personage laat veranderen. Zijn werk met niet-professionele acteurs is ook heel inspirerend.

Haal je ook inspiratie uit zijn productionele aanpak, waarbij hij de samenwerking met lokale, niet-professionele acteurs beschouwt als een kleinschalige variant op een filmstudio?

m. porterfield De manier waarop Putty Hill is gemaakt benadert die werkwijze. sollers point was een grotere productie, met veel meer mensen. Costa werkte enkele jaren aan In Vanda’s Room, terwijl ik tot nu toe voor een beperkte periode een crew beschikbaar had. Maar voor het juiste project wil ik graag zo’n productiemodel met een lange draaiperiode hebben.

Brussel, 29 juni 2018

Sollers Point speelt tot 21 augustus bij Flagey (Elsene).

Geschreven door BJORN GABRIELS

Interview: Matthew Porterfield over Sollers Point

11/07/2018
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2017
Distributeur: 
Imagine Film Distribution

Media: