La fille inconnue

EEN ROUTINEFILM, vonden Franse filmjournalisten. Voor het eerst werd in Cannes neerbuigend gedaan over een film van de broers Dardenne, toch tweevoudige Palmwinnaars. Sommigen vonden dat Jean-Pierre en Luc Dardenne ontspoord waren bij het inslaan van een nieuwe weg. Want kiezen ze na Cécile de France (Le gamin au vélo) en Marion Cotillard (Deux jours, une nuit) met Adèle Haenel in LA FILLE INCONNUE niet opnieuw voor een fotogenieke filmster in plaats van onbekende karakteractrices genre Emilie Dequenne (Rosetta), Déborah François (L’enfant) en Arta Dobroshi (Le silence de Lorna)? En staat die glamour niet in de weg van de ruwe, naturalistische sociale cinema waarmee de broers tot voor Le gamin au vélo het publiek een geweten schopten? Zeker wanneer hun signatuur, de handcamera die protagonisten van over hun schouder volgt, verdwenen lijkt en andere verhaalvormen opduiken.

Concluderen dat de humanistische cineasten routinefilmers zijn geworden is echter kort door de bocht. Akkoord, de broers leveren niet braafjes om de drie jaar een kopie van Rosetta af. Gelukkig maar. “Een auteur is niet iemand met een vaste stijl,” benadrukt filmmaker Paul Vecchiali, “dat is slechts een tic. De ware auteur heeft een schriftuur.” Een schriftuur aangepast aan de film, het verhaal. Andere verhalen vertellen de Dardennes op een andere manier. Na het groepsportret van Deux jours, une nuit focussen ze opnieuw op een centraal personage, zoals altijd een guerrière. “Je kunt LA FILLE INCONNUE zien als het portret van een dokter die wordt geconfronteerd met een misstap en met de vraag hoe die op te lossen”, stelt Jean-Pierre Dardenne. “Daarbij verandert Jenny en zet ze ook anderen aan om te veranderen. Daardoor is alles meer om haar geordend. Deux jours, une nuit was een centrifugale film met een uitdeinend verhaal en dingen die heel wat mensen in beweging zetten. Hier centreren we alles meer. Heel onbewust eigenlijk, het leek ons gewoon de beste manier om dit verhaal te vertellen.”

Ook al offert ze voor haar patiënten haar privéleven op, Jenny is aanvankelijk een koele perfectioniste die afstand bewaart – een goede diagnostiek wordt volgens haar door emoties en vermoeidheid verstoord. Wanneer ze op een avond een aanbellende vrouw voor de deur laat staan en die de volgende dag dood wordt aangetroffen, transformeert ze door schuldgevoelens in een strijdster. Omdat de onbekende vrouw anders in de ogen van de samenleving niet heeft bestaan, wil Jenny haar niet naamloos begraven. Ze wordt een detective, maar een die niet naar schuldigen en verklaringen zoekt. Het gaat haar om menselijke waardigheid.

LA FILLE INCONNUE is geen genre-oefening, maar een in het Dardenne-universum verankerde zoektocht. Vervreemding, sociale achterstelling, strijdvaardigheid en de anonimiteit van vluchtelingen komen meer in beeld dan de plot. Vorm en inhoud overlappen hier. Omdat mensen belangrijker dan structuren zijn, wil Jenny het onbekende meisje een naam geven en trachten de Dardennes ons in de psyche van de protagoniste te doen binnendringen.

Na de vertoning in Cannes maakten ze LA FILLE INCONNUE nog compacter en intenser door scènes in te korten (in totaal acht minuten). “Telkens zitten we direct in de actie”, zegt Luc Dardenne. “Het is alsof je ergens binnenkomt en de zaken al bezig zijn, je wordt meer gegrepen door het gebeuren.” Dat is bij de broers nooit anders geweest. Ze streven geen afstandelijk documentair realisme na, wel een expressionistisch realisme dat de emoties uitdrukt van een met schuldgevoelens worstelende jonge vrouwelijke arts die ook strijdt tegen de vernietiging van sociale banden. Luc Dardenne stipt aan dat de broers naar het voorbeeld van Jean Renoir “het beeld trachten te verbergen, het beeldkader willen doen opgaan in het onderwerp zodat het beeld een onderwerp wordt op zoek naar een kader”. Daar waar de broers in het begin van hun carrière vooral de (bewegende) camera gebruikten om de kijker te grijpen en te overrompelen, maken ze nu meer en meer gebruik van montage. Al drukt de kijkervaring nog altijd een gevoel en een visie uit. LA FILLE INCONNUE is allesbehalve een routinefilm, het is volwassen morele cinema. 

Geschreven door IVO DE KOCK

La fille inconnue

05/10/2016
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Cinéart

Media: