La La Land

In geen tijd werd de dertiger Damien Chazelle van een revelatie (‘Whiplash’) een zesvoudige Oscarwinnaar en gevestigde waarde. Met het alomgeprezen LA LA LAND veroverde hij filmfestivals, liet hij arthouses en multiplexen vollopen en reanimeerde hij schijnbaar in zijn eentje het al een tijdlang zieltogende genre van de romantische musical. Ongetwijfeld een van de meest markante films van het jaar en een charmant visueel en dansspektakel, maar te narcistisch om een nieuwe mijlpaal te zijn.

Het gekunstelde karakter van de musicalverhalen van pakweg Jacques Demy, Vincente Minnelli, George Cukor en Stanley Donen (de meesters naar wie Chazelle opkijkt) ligt aan de basis van een misvatting. De Hollywoodmusical zou slechts tijdloos en onrealistisch entertainment bieden. Nu is het musicalplezier inderdaad niet gebaseerd op intellectuele maar wel op psychische en emotionele reflexen, terwijl musicalpersonages vooral worden gedreven door energie en gevoelens. Net zoals hun melodrama-tegenhangers. Niet zo verwonderlijk, aangezien melodrama oorspronkelijk ‘drama met muziek’ betekende. Het feit dat musicals (en melodrama’s) vooral ‘emoties in beweging brengen’, betekent echter niet dat hun kader een puur kunstmatig decor is.

Dat weet Damien Chazelle ook, maar dat zet de ‘hedendaagse’ filmmaker er net toe aan om LA LA LAND autoreflexief te maken, om een musical te maken die zich heel erg bewust is van de magie van het genre en net daardoor die magie doet verdampen. Zo wordt het alledaagse niet buitengewoon, maar raken het gewone en het verhevene door cinema met elkaar verbonden. LA LA LAND is een fantasie die zich afspeelt in een eeuwig zonnig Los Angeles; de stad van de engelen en sterren waar je succesvol kan dromen (“where the famous and aspirational collide”, volgens de productienotities) met dank aan de droomfabriek.

De film opent met een zang- en dansnummer dat een file op de L.A.-freeway (stilstand) transformeert in een energiek spektakel (beweging). Tijdens de acrobatische dans ontmoeten Seb (Ryan Gosling) en Mia (Emma Stone) elkaar voor het eerst. Twee ambitieuze maar zoekende kunstenaars. Hij is een jazzpianist en zij een actrice, beiden zijn dromers die alles willen. Liefde, een relatie en succes. Hun liefdesverhaal start tijdens een screening van Nicholas Rays Rebel Without a Cause in de iconische (en al even gesloten) bioscoop Rialto in Pasadena en raakt in een stroomversnelling bij een bezoek aan de Griffith Observatory, waar zich een cruciale scène van het James Dean-drama afspeelt. Het koppel blijkt lichter dan lucht en zweeft door een kunstmatig en imaginair sterrenstelsel. Dat van hun idolen Charlie Parker en Ingrid Bergman. De ‘fools who dream’ dansen door een L.A. dat niet bestaat en gehuld is in het schemerlicht en de felle kleuren van Hollywoods geliefde magic hour.

Het grote verschil met klassieke Hollywoodmusicals is dat Chazelle ervoor zorgt dat de kijkers slimmer zijn dan de personages. Seb en Mia kunnen droom en werkelijkheid moeilijk onderscheiden, maar de toeschouwer weet wat echt is en wat niet. Hij doorgrondt de illusie en ziet hoe de fantasie wordt geconstrueerd. LA LA LAND dompelt ons niet onder in het muzikale spektakel, maar kiest voor een afstandelijke blik erop. Doordat hij tegelijk de magie en de ontluistering ervan wil evoceren, brengt de cineast zijn film uit evenwicht. Niet dat hij kiest voor een postmoderne film waar de realiteit binnendringt in de musical. Want de hoge werkloosheid en de schrijnende armoede van L.A. blijven uit beeld. De realiteit waarnaar de cineast verwijst is die van filmmaken. De manier waarop de virtuele Hollywoodwereld hier voor de realiteit moet doorgaan, zegt veel over het narcisme van in een parallel universum verkerende regisseurs. Net zoals de flauwe grappen over ‘boerengat’ Bose, Idaho vooral een misplaatst grootstedelijk superioriteitsgevoel ontmaskeren.

LA LA LAND mist de consistentie van het werk van Demy en Minnelli en twijfelt tussen escapisme en commentaar, tussen nostalgie en ontluistering. In die aarzeling verliest Chazelle de liefdesrelatie uit het oog en worden de personages symbolische figuren. Maar de regisseur schrikt ook terug voor het clichématige succesverhaal en brengt via ‘alternatieve eindes’ ook tragiek en emotionele pijn in beeld. Dat oogt mooi (want kritisch tegenover de Amerikaanse droom), maar is weinig respectvol t.o.v. personages en toeschouwers. Maar zoals de film het zelf zegt “that’s L.A., they worship everything and value nothing”. De (zoveelste) revival van de musical is met LA LA LAND niet op gang getrokken, maar het succes van de film geeft aan dat Chazelle een gevoelige snaar heeft geraakt en dat er nood is aan ‘emoties in beweging’.

FILM: *** / *****

EXTRA’S: **** / ***** (documentaires, commentaar)

De dvd is vanaf 11 augustus te koop in de winkel.

Geschreven door IVO DE KOCK

La La Land

Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Belga Films

Media: