La terre abandonnée

EEN VAN DE dodelijke slachtoffers van de aanslag in het Brusselse metrostation Maalbeek op 22 maart 2016 was Gilles Laurent. De Waalse geluidstechnicus werkte mee aan films van onder anderen Carlos Reygadas (Batalla en el cielo, Japón), Patrice Toye (Little Black Spiders) en Marjane Satrapi en Vincent Paronnaud (Poulet aux prunes). Toen hij om het leven kwam, had hij net LA TERRE ABANDONNÉE afgewerkt, de eerste documentaire die hij zelf had geregisseerd. Daarin stelt hij scherp op de langetermijngevolgen van de aardbeving en tsunami op 11 maart 2011 in noordoostelijk Japan. Na de ramp werd de stad Tomioka in Fukushima onbewoonbaar verklaard en de bevolking geëvacueerd. De film begint met een minutenlang tracking shot door de lege straten van de spookstad. Vervolgens maken we kennis met een handvol resterende of teruggekeerde bewoners. Matsumura Naoto, in Japan bekend als de ‘radioactiefste man ter wereld’, vertelt hoe hij achterbleef om voor de honden, katten en andere dieren te zorgen. We zien een bejaard stel in hun moestuin groenten telen en die vervolgens klaarmaken. Een ander stel bereidt hun beschadigde woonst voor op een definitieve terugkeer. Intussen zijn de autoriteiten in de weer met louter symbolische ‘ontsmettingswerkzaamheden’, want het effect daarvan is hoogst onzeker. Uit de gesprekken onder en met bewoners blijkt een diepgewortelde scepsis tegenover alle informatie van overheidswege. Laurent hanteert een transparante beeldregie en komt zelf niet tussenbeide. Langzamerhand sluipt een onuitgesproken meditatieve dimensie de film binnen. Zoals de oude meester Ozu Yasujiro in zijn fictiefilms last Laurent af en toe lang aangehouden shots in waarin de camera niet beweegt en er ook helemaal niets gebeurt. In combinatie met de voortdurende aandacht voor plantengroei en de weelderige landschappen wordt zo de (zoekgeraakte) balans tussen mens en natuur aan de orde gesteld. Je wordt er helemaal stil van. Stilte is trouwens een bewust nagestreefd effect, want door het ontbreken van een commentaarstem of soundtrack worden omgevingsgeluiden eens zo belangrijk. In de laatste scène, opnieuw een langgerekt tracking shot door een met oprukkende vegetatie overwoekerde industriezone, schakelt Laurent het geluid zelfs helemaal uit.

Geschreven door GORIK DE HENAU

La terre abandonnée

12/10/2016
Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Productiejaar: 
2015
Distributeur: 
Flagey

Media: 

onomatopee