The Land of the Enlightened

Adam Curtis gebruikte vorig jaar in zijn BBC-documentaire Bitter Lake het meer uit Tarkovski’s Solaris als metafoor om te beargumenteren hoezeer het gebrek aan geloofwaardige verhalen in het Westen debet was aan de Afghaanse chaos. Externe strijdende partijen projecteerden als het ware hun eigen nihilisme op het land, ook wanneer het om herstel of vrede ging. “We hebben nieuwe verhalen nodig”, geeft Curtis aan. De Vlaamse fotograaf en documentairemaker Pieter-Jan De Pue kiest zowat het omgekeerde parcours. Zijn debuut THE LAND OF THE ENLIGHTENED vertrekt bij het mythische verleden van Afghanistan – niet het stenen tijdperk waarnaar Bush en zijn haviken het verwezen – om westerse kijkers het land binnen te trekken.

De uitgebreide openingssequentie met meerdere beginscènes vertelt dat God de regio eigenlijk als zijn tuin had willen houden. En dat Dzjengis Kahn heus niet als laatste Gods tuin plunderde, waardoor de Afghanen “nog altijd op hun koning wachten”. In diezelfde lange opening horen badende Afghaanse jongetjes, tijdens een van de mooiste scènes uit de film, via een veldradio Obama aankondigen dat de Amerikaanse troepen het land spoedig zullen verlaten. De avonturen van deze jonge Afghanen, re-enactments van hun dromen en verlangens, zijn het volgende verhalenreservoir waaruit De Pue put. In scènes die doen denken aan de paardrijdende kinderen uit productiehuisgenoot Galloping Mind – zij het dan in een minder gelikte esthetiek – trekken de jongelui als would-be prinsen over uitgestrekte landschappen, gefilmd in een op Sundance bekroonde grofkorrelige 16mm-fotografie. Ze overvallen een karavaan, verzamelen kogelhulzen en blijken gewiekste smokkelaars.

De overslag van mythisch verleden naar gereconstrueerd heden herinnert aan State of Dogs van Peter Brosens. Net als bij die in Mongolië gefilmde documentaire overbruggen symbolen (hier een rode doek, vechtende katten, roofvogels …) verleden en heden, fictie en non-fictie. De Pue last ook scènes in bij het Amerikaanse leger, een beeldovergang onderstreept door een geweerschot. Met Bitter Lake in het achterhoofd zien we dan nihilisme in actie, bij mannen die vaak nog jongetjes zijn. In het geromantiseerde slotakkoord, nog extra aangezet door slow-motionshots, toont THE LAND OF THE ENLIGHTENED hoe moeilijk het is om (oude) nieuwe verhalen naar een goed einde te gidsen.

Geschreven door BJORN GABRIELS

The Land of the Enlightened

16/03/2016
Regisseur: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Dalton Distribution

Media: 

onomatopee