Le Mans '66

Glimmende, snelle auto's fascineren Noord-Amerikanen. Getuige zowel auteurfilms zoals Cronenbergs 'Crash' als popcorncinema genre 'The Fast and the Furious'. James Mangold maakt met zijn karaktergedreven LE MANS '66 die passie voor auto's en racen ook voor 'leken' boeiend én dramatisch.

“Wat is er zo belangrijk aan sneller rijden dan iedereen?” vraagt de weduwe van een tijdens een race gestorven piloot aan diens collega Steve McQueen in Le Mans (Lee Katzin). Zijn antwoord: “It's life. Anything that happens before or after is just waiting.” In deze tussen fictie en documentaire zwevende Le Mans uit 1971 trachtte racefan McQueen de vinger te leggen op hoe een passie voor wagens ook een obsessie kan worden. Terloops refereert hij aan de legendarische race in het Franse Le Mans waar Ford in 1966 de hegemonie van Ferrari doorbrak.

Met onder meer Grand Prix, Days of Thunder, Driven en Rush zijn er nog films gemaakt die draaien rond auto's, snelheid en competities, maar LE MANS '66 is de eerste film die de bewuste race centraal plaatst. Het is wel niet de eerste poging. Verschillende producenten waagden zich er al aan, regisseurs zoals Walter Salles en Joseph Kosinski raakten er bij betrokken en acteurs als Brad Pitt en Tom Cruise werden aangesproken. Maar pas toen scenaristen Jez & John-Henry Butterworth een klassiek maar krachtig script uitwerkten, zag een studio (Fox met name) er brood in. Acteursregisseur James Mangold (Walk the Line, Logan) nam plaats achter de camera en een complementair duo verzorgden de hoofdrollen: methodactor Christian Bale en underacting-specialist Matt Damon.

“Ik wilde altijd al een sportfilm maken, maar een van de uitdagingen daarbij is dat iedereen verwacht dat de underdog de race zal winnen,” zegt Mangold in de making-of van LE MANS '66, “ dat maakt het moeilijk om het spannend én realistisch te houden.” Niet enkel omdat de fans weten hoe de race in Le Mans afliep, maar vooral ook omdat de klassieke narratieve boog – van mister noboby tot kampioen – in dit geval ontbrak. Maar Mangold & co maakten van de nood een deugd. Alhoewel de originele titel Ford v. Ferrari verwijst naar de rivaliteit tussen de raceteams, is dit conflict bijkomstig in LE MANS '66. Wel wordt de clash onderstreept tussen Amerika en Europa, tussen de Californische frivoliteit en de Europese traditie.

De nadruk ligt echter op de vriendschap tussen twee tegenpolen in het team van Ford: de Amerikaanse autobouwer en verkoper Carroll Shelby (Damon) en de Britse rebelse mecanicien en coureur Ken Miles (Bale). Shelby is een voormalige racer die voor de Ford Motor Company een winnend team wil samenstellen en Miles een piloot die zijn opvliegend karakter niet onder controle krijgt maar blijft dromen van overwinningen en perfectie. Wanneer zijn zoon zegt: “Je kunt niet elke ronde perfect rijden, maar ik kan het proberen!”, antwoordt Miles. Van een ijdele, naar prestige hunkerende Henry Ford II krijgt het duo de opdracht met een Ford de 24 urenrace van Le Mans te winnen. Techniek, zakelijke belangen en innerlijke demonen worden daarbij obstakels.

James Mangold (°1963) heeft de reputatie een academische vakman te zijn door dank aan de onderkoelde stijl van thriller Identity, biopic Walk the Line en western 3:10 to Yuma. Maar hij draaide ook de wat absurd-komische actiefilm Knight and Day en grimmige mokerslagen als Girl, Interrupted, Cop Land en Logan. Rode draad daarbij is dat Mangold telkens thema's injecteert in verhalen die gedragen worden door personages. En door vertolkers. Wanneer acteurs in de making-of praten over Mangolds respect voor acteurs en zijn vermogen hen op subtiele maar doordachte wijze te dirigeren, is dit voor een keer meer dan een clichématig promopraatje.

“De auto's zijn mooi, maar als je niet de juiste personages en het goede verhaal hebt, krijg je wel coole objecten met wat sexy belichting maar nooit een dramatisch verhaal”, besefte Mangold. “Wat me aantrok in het scenario waren de personages die allemaal tegengesteld waren.” Hij toont wat de racefan verwacht (de fraaie carrosserie, de mooie lijnen en kleuren, de kracht van de motor ...) maar plaatst zijn camera niet enkel op de hoogte van de wagens. Hij zit dicht op zijn personages en duikt met hen in de bolides om de vinger te leggen op de snelheid, de beweging en het gevaar. De protagonisten zijn outsiders bereid om alles op te offeren voor hun dromen (tot daar het cliché), maar hun persoonlijkheid en onderlinge relatie is gelukkig heel wat complexer.

In essentie is deze film over racen in het algemeen en de ultieme race, Le Mans, in het bijzonder, een shakespeariaans drama over vriendschap, de prijs van dromen en geërfde menselijke waarden. “Ik hoop dat LE MANS '66, naast de schoonheid van die periode en het racen destijds, je vooral laat voelen wat het is om zulke vrienden te hebben”, zegt Mangold. “Voor mij gaat de film over de relatie tussen deze twee jongens. Allebei doen ze hun best om iets te bereiken wat tot dan onbereikbaar leek. De film toont hoe voorbijgaand belevenissen zijn. Vrienden en partners met wie we dingen bereiken zullen er niet altijd zijn. We moeten die dingen koesteren.”

LE MANS '66 is dan ook een wat melancholisch, emotioneel drama. Terwijl is het een erg fysieke en vrij realistische film die de actie tastbaar maakt. We ontdekken zo niet enkel hoe snelheid voelt, maar vooral hoe een piloot controle krijgt over zijn wagen. Mangold verduidelijkt: “Ken Miles plant elke beweging die hij gaat maken. Hij besluit vooraf waar en wanneer hij gaat schakelen. Wanneer hij gaat terugschakelen. Wanneer hij gaat remmen. De vraag voor een piloot is: hoe ga je met deze topografie om? Bijna alsof het een maandlanding is.” Vandaar dat de atypische sportheld in de film zegt: “Racen is ballet, geen worstelwedstrijd.”

Mangold serveert geen klassieke blockbuster vol CGI en actie. “Wat voor ons belangrijk was, in een tijd van grafische en visuele effecten, was het gevoel om op de weg te zijn. Niet de digitale simulatie ervan, maar de realiteit.” Het is dan ook boeiend dat hij dit in hartje droomfabriek doet. Het project werd opgestart door Fox, een studio die auteurscinema genre Fantastic Mr. Fox niet ongenegen was. Ondertussen is Fox opgeslokt door het grote Disney. Mangolds ode aan vakmanschap en karaktergedreven films kan in dat licht gezien worden als een statement.

Onrechtstreeks kaart de cineast de problematiek van het filmmaken aan. “De film gaat om personages die geobsedeerd zijn door perfectie”, stelt Mangold. “Zo voel ik me over filmmaken. Hoe vertel je het perfecte verhaal? We hebben parallellen gevonden tussen de racewereld en de filmwereld. We moeten gefinancierd worden. We moeten bedrijven overtuigen om voor onze dromen te betalen. We moeten het binnen het budget draaiende houden zodat ze geen mannen sturen om de stekker eruit te trekken en we moeten zorgen dat we geld verdienen voor hen. Maar we moeten ook ons idee van topkwaliteit bereiken. Tussen de crew en de chauffeurs was er een ongelooflijke band.” Zo kunnen we ook op metavlak genieten van LE MANS '66.

FILM: **** / EXTRA'S: ** (making of)

Meer dvd-besprekingen? Koop Filmmagie in print! Bestel nu het laatste nummer met een mail naar info@filmmagie.be

Geschreven door IVO DE KOCK

Le Mans '66

Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
20th Century Fox

Media: