Le Voyage Extraordinaire

Cannes 2011 opende met de gerestaureerde kleurenversie van Georges Méliès’ Le Voyage dans la lune (1902). 109 jaar na zijn première was de 14 minuten lange stomme Jules Verne-adaptatie opnieuw meer dan het iconisch beeld van het maangezicht met een ruimtecapsule in het oog. Dankzij een in 2010 gestarte digitale restauratie (van de 13.375 beeldjes) en aangevuld met een soundtrack van de groep AIR. Een jaar later komt de film in de bioscoop samen met Serge Brombergs interessante, zij het niet echt wereldschokkende, documentaire LE VOYAGE EXTRAORDINAIRE.

In een eerste deel schetst Bromberg in grote trekken de carrière van de cineast met het “Créateur du spectacle cinématographique” grafschrift. Voor Georges Méliès (1861-1938) was Le Voyage dans la lune “niet mijn beste werk maar men zal er over 30 jaar nog over spreken. De film maakte indruk omdat hij de eerste in zijn genre was. Men beschouwt het als mijn meesterwerk en ik kan me daar alleen maar bij neerleggen”. Méliès was de zoon van een rijke Parijse schoenhandelaar maar zijn interesse ging meer naar de wereld van goochelaars en illusionisten. Aan het eind van de 19de eeuw richtte hij zijn eigen variété-theater op. Toen Méliès de eerste filmvertoningen van de gebroeders Lumière bijwoonde was hij meteen verkocht. In 1896 draaide hij al zijn eigen films. Eerst in de lijn van de Lumières, daarna in een heel eigen stijl.

Toeval hielp een handje. “Toen ik op straat aan 't filmen was blokkeerde de camera,” aldus Méliès, “toen hij weer werkte was het verkeer doorgereden. Tijdens de montage ontdekte ik dat een bus plotseling in een koets veranderde”. Hij zag meteen de mogelijkheden van dat special effect. “Méliès was als goochelaar vertrouwd met trucages,” stelt Jean-Pierre Jeunet, “hij besefte dat je met de camera ook kon toveren”. Behalve stop-motion introduceerde hij technieken zoals fade-in, fade-out en overvloeier. Al liet hij als man van het theater scènes wel volledig uitspelen.

Méliès stuurde de cinema snel een andere richting uit dan de Lumières. Film was voor hem geen medium om dingen vast te leggen maar om verhalen te vertellen. Zoals het verhaal van zes astronomen die met een door een kanon afgeschoten capsule naar de maan reizen, daar Selenieten ontmoeten, terug naar de aarde vluchten om na een landing in de oceaan als helden te worden ingehaald. “Méliès was de eerste die film als entertainment zag,” zegt Costa-Gavras, “hij wou de kijkers onderhouden met verschijningen, verdwijningen, mensen die hun hoofd afnemen en op tafel plaatsen... Cinema was niet voor serieuze zaken”. Al was het meer dan escapisme. “Méliès speelt op de overgang van een kindertijd die draait rond plezier en creativiteit naar een volwassenheid die geassocieerd wordt met het vergeten van de kinderlijke attitude,” benadrukt Michel Gondry, “hij wil de openheid van geest bewaren die het mogelijk maakt de wereld te herscheppen en er mee te spelen”.

Le Voyage dans la lune bleek een succes, ook in zijn ingekleurde versie. De onechte indruk daarvan beviel Méliès. “Het benadrukt het kunstmatige van de film,” aldus Michel Hazanavicius, “het is meer motion painting dan verfilmd toneel. Je ziet de plooien in de geschilderde achtergrond. Het is naïef, onschuldig en mooi. Bulkend van poëzie”. Méliès kende bijval maar ontdekte snel de keerzijde van de medaille. Plagiaat, concurrentie, faillissement. Hij stierf in armoede na heel wat van zijn ruim 500 films in brand te hebben gestoken. “Op het einde van zijn leven verkocht hij speelgoed in het station Montparnasse,” vertelt Terry Gilliam, “Méliès blijft inspireren. Zijn uitbundig gevoel voor amusement en zijn vermogen ons te verrassen beïnvloedde mijn animatiewerk én mijn speelfilms zoals The Imagination of Doctor Parnassus”. Gelukkig beet het team van Tom Burton zich vast in de restauratie: “Het moeilijke doen we meteen, het onmogelijk vraagt alleen wat meer tijd”.

Geschreven door IVO DE KOCK

Le Voyage Extraordinaire

18/04/2012
Productiejaar: 
2011
Distributeur: 
O'Brother

Media: 

Trailer: 

EfqbOF9-Xww