Les hirondelles de Kaboul

LES HIRONDELLES DE KABOUL zet in animatie de sfeer van onderdrukking neer van Afghaanse vrouwen onder de taliban (1996-2001). Regisseur Zabou Breitman haalt in een interview (zie Filmmagie september, print) aan dat animatie haar geholpen heeft de gruwel van deze periode toegankelijk te maken.

Afghanistan, sinds mensenheugenis een land in oorlog, lijkt niet meteen de gedroomde locatie voor een film. Toch situeerden Afghaanse en andere cineasten er hun verhalen, zonder daarom ook ter plaatse hun camera op te stellen. Vooral de islamisten van de taliban, die het in de tweede helft van de jaren 1990 voor het zeggen hadden in het Centraal-Aziatische land, lijken de filmische verbeelding te voeden. Denk maar aan The Kite Runner (Marc Forster, 2007), Kabuli Kid (Barmak Akram, 2008), Syngué sabour/Pierre de patience (Atiq Rahimi, 2012) en The Breadwinner (Nora Twomey, 2017). Met die laatste heeft LES HIRONDELLES DE KABOUL nog het meeste gemeen, al is het maar omdat ze allebei animatiefilms zijn. Ditmaal gaat het om een verfilming van een roman van de Algerijnse auteur Yasmina Khadra, in het Nederlands verschenen als De zwaluwen van Kabul. Achter het vrouwelijke pseudoniem gaat de Algerijnse auteur Mohammed Moulessehoul schuil, die tegenwoordig in Frankrijk woont. Zolang hij als Algerijns legerofficier aan de kost kwam, gebruikte hij om veiligheidsredenen liever de naam van zijn echtgenote. Eerdere verfilmingen van door hem geschreven boeken waren het terrorismedrama The Attack (Ziad Doueiri, 2013) en het historische drama Ce que le jour doit à la nuit (Alexandre Arcady, 2012).

Het verhaal van LES HIRONDELLES DE KABOUL speelt zich af in de Afghaanse hoofdstad ten tijde van het talibanregime. Atiq, een veteraan van de guerrilla tegen de Sovjetbezetting (1979-1989), is de bewaker van de gevangenis voor ter dood veroordeelde vrouwen. Hij heeft het niet echt begrepen op de methoden van zijn nieuwe meesters, maar tracht zo goed en zo kwaad mogelijk te overleven. Om redenen die pas geleidelijk aan duidelijk worden, staat hij op gespannen voet met zijn terminaal zieke vrouw. Als hij een nieuwe gevangene onder zijn hoede krijgt, leeft de uitgebluste man helemaal op en zet alles op alles om haar te redden. De makers van de film zetten overtuigend de sfeer neer in het theocratische schrikbewind, waar vrouwen nauwelijks rechten hebben en de lengte van je hemdsmouwen geacht wordt een indicatie te zijn van je morele ijver. Donderpredikers, pilaarbijters, farizeeërs en oorlogsprofiteurs allerhande maken de dienst uit. Wie het niet eens is met de gang van zaken houdt wijselijk zijn mond, uit angst er zijn hachje bij in te schieten. In die gespannen context weeft het noodlot een ontmoeting tussen twee echtparen.

De film is het gezamenlijke werkstuk van een vrouwelijke tandem. Scenario en regie zijn in handen van Zabou Breitman, actief als cineaste (No et moi, Je l’aimais) en actrice (Le gendre de ma vie, Baden Baden). Voor het visuele aspect tekent Eléa Gobbé-Mévellec, die eerder meewerkte aan animatiefilms als Le chat du rabbin en L’apprenti Père Noël et le flocon magique. Meteen valt de grafische verfijning van hun animatie op. In de aquareltechniek die ze hanteren, worden de omtreklijnen niet systematisch in het zwart aangezet, zoals in de beroemde klarelijntechniek van stripauteur Hergé. Ze leggen er veeleer bepaalde accenten mee of doen er de personages mee uitkomen tegen de omgeving. Het verhaal in mineur wordt visueel vertaald in een gedempt palet, met vale, onverzadigde kleuren. Bekende namen als Simon Abkarian en Hiam Abbass verleenden hun medewerking als stemacteurs. Hun bijdrage valt op door de grote inleving en het ontbreken van de verbale capriolen die je al te vaak in animatiefilms te horen krijgt. De subtiele muziek, zonder breed aangezette melodieën, helpt om een psychologisch klimaat van hoop en angst neer te zetten. Voeg daar nog het uitstekende geluidsontwerp aan toe en je krijgt een pareltje van een animatiefilm, een overweldigende audiovisuele ervaring waar je helemaal stil van wordt.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door GORIK DE HENAU

Les hirondelles de Kaboul

04/09/2019
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Imagine Film Distribution

Media: