Leto

Hoe keken wij naar de Sovjet-Unie tijdens onze roaring eighties en hoe hebben de Sovjets de punk en new wave beleefd vóór de val van de Berlijnse Muur? De Russische regisseur Kirill Serebrennikov serveert in LETO een dubbelzinnige zomerse revolutie.

Het lijkt allemaal een eeuwigheid geleden: hoe “God save the Queen, the fascist regime” een anthem werd van de rebellerende onderklasse en de opstandige jeugd. In keurig uitgelicht zwart-wit en grauwe grijstinten neemt Kirill Serebrennikov ons mee naar 35 jaar geleden, in de undergroundrockscene van Leningrad, maar plaatst ons in 2019 met wat hij wil vertellen. LETO is een zeer vreemd politiek pamflet en tegelijk toegankelijk vermaak, op het knullige af. Het mes snijdt aan beide kanten. Want wanneer je na het zien van deze film het nieuws aanschouwt, besef je met een beetje inlevingsvermogen toch dat ook het Oosten met een zekere dedain naar het Westen kijkt. De reuring om Brexit, waarbij er zoveel verzet is tegen een inmiddels achterhaald – lijkt het wel – referendum, toont ons dat we dit hele echtscheidingsproces niet echt democratisch meer kunnen noemen. In diezelfde journaals noemen we Orban, Poetin en Erdogan onomwonden dictators. Wat is dan nog het verschil? LETO is een film over generaties die het verschil niet meer kunnen maken noch smaken.

Het lijkt waanzinnig dit er allemaal bij te sleuren in deze recensie, maar dat is nu eenmaal het effect dat de film op je heeft. Het verhaal wordt gedragen door een romantische flutplot, gebaseerd op de memoires van de vrouw van een rockster: zij wordt verliefd op zijn poulain, die terwijl hij doorbreekt, worstelt met zijn integriteit als artiest in een censurerend regime. De manier waarop dit alles in beeld wordt gebracht, valt nog het best te beschrijven als een Koude Oorlogsversie van Amélie Poulain. Het voelt heel erg benauwd aan in de bioscoopzaal. Begrijpen jullie wat ik begrijp, vraag je je af als je als enige even ongemakkelijk lacht. Te pas en te onpas barsten jongeren op het scherm uit in songs die klinken als eightieshits. ‘Psycho Killer’ van Talking Heads passeert de revue en ‘The Passenger’ van Iggy Pop wordt door een stel passagiers opgedreund als een moraallesje om opstandige jongeren van de bus te gooien. Met een vettig Russisch accent dan nog. Is dit een grap? Misschien is het een droom van een revolutie? Na elk surrealistisch moment verschijnt steeds weer dezelfde jongeling die ons kort meegeeft dat dit alles zo niet gebeurd is. Blijken de jaren 80, die we nu ook in het Westen nostalgisch aan het verheerlijken zijn, een illusie voor iedereen? Spelt een Rus ons hier de les over het herschrijven van de geschiedenis? De jongeren in de film praten veel over een opstand waarmee ze uiting geven aan hun drang naar verandering, maar de regels zijn nu eenmaal de regels, zowel in Rusland als in het Westen. Zowel toen als nu. Is dit een kritiek op de mondiale tijdsgeest? Is dit de westerse hoogmoed in de kiem smoren en tegelijk de Russische superioriteit ridiculiseren?

LETO is volledig ontdaan van uitgesproken politieke en militaire conflicten: geen kernwedloop of vluchtelingencrisis wordt benoemd. De liedjes zijn leuk, de acteurs zien er goed uit, de situaties refereren aan de jeugd van wie in de jaren 80 jong was en stelt dat die ook in de Sovjet-Unie zo moet zijn geweest. Toch voelt dat alles ongemakkelijk aan. LETO gaat immers om zoveel meer. Dat krediet moeten we Serebrennikov geven, zeker na zijn vorige film, The Student uit 2016. Bikkelhard en expliciet was de ondertussen voor fraude vervolgde regisseur (volgens medestanders om zijn kritische stem te snoeren) toen nog, met zijn verhaal over een eenling die een school helemaal ontwricht en mensen echt te gronde wil richten. The Student is een waanzinnige film. En dat is deze LETO ook, maar het kost veel meer moeite om dat te vatten omdat het ons op een dubbelzinnige manier wordt gebracht, of beter: in de maag wordt gesplitst.

Vertoningen: Cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door BRAM DE SUTTER

Leto

13/03/2019
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
Imagine Film Distribution

Media: 

onomatopee