Loin des hommes

Een boek verfilmen van Albert Camus, in 1957 winnaar van de nobelprijs literatuur, is geen sinecure. Zijn strakke vertellingen over de absurditeit van het bestaan en de morele implicaties van het mens-zijn laten zich nog altijd vlot lezen. Ze naar het witte doek vertalen blijkt evenwel niet zo eenvoudig en goede adaptaties van zijn werk zijn op de vingers van één hand te tellen.

Zo draaide de Italiaanse meester Luchino Visconti met Lo straniero (naar ‘L’étranger’) een van zijn minst geslaagde films. Met LOIN DES HOMMES van de Franse cineast David Oelhoffen (Nos retrouvailles) lijkt er een kentering in de maak. Het gaat om een vrije verfilming van ‘L'hôte’, oorspronkelijk verschenen in de verhalenbundel L'exil et le royaume (1957).

In de film speelt het verhaal zich af in 1954, het begin van de Algerijnse opstand tegen de Franse kolonisator, die in 1962 zou uitmonden in volledige onafhankelijkheid. In een schooltje in het gure Atlasgebergte geeft de Franse onderwijzer Daru les aan de kinderen uit de omgeving. Op een dag krijgt hij bezoek van een gendarme die hem een gevangene toevertrouwt met de opdracht hem naar de politie in de stad Tinguit te brengen.

De man heeft in een ruzie zijn neef vermoord en beschikt niet over de middelen om de diya (bloedgeld) te betalen aan de familie van het slachtoffer. Daru weigert eerst, maar wanneer de op wraak beluste familieleden op het toneel verschijnen, gaat hij toch op weg. De voettocht van beide mannen zal het leven van Daru definitief overhoop halen. Camus, een pied-noir of in Algerije geboren Fransman, projecteerde zichzelf in deze onderwijzer die zowel Frans als Arabisch spreekt en weigert in het conflict partij te kiezen.

Daru laat zich veeleer leiden door principes dan door etnische afkomst. Van buitenstaander die zich niet wil engageren wordt hij iemand die volmondig achter zijn morele keuzen staat en zelfs zijn hachje voor anderen veil heeft. In een narratieve pauze belanden de twee mannen in een bordeel waar op de achtergrond een tango van Carlos Gardel weerklinkt. Voordien had Daru tijdens een moment van onmacht al God vervloekt in het Spaans (“me cago en Dios”) en het blijkt dat hij uit een familie van Andalusische Spanjaarden afkomstig is.

Door de Fransen werden ze smalend caracoles (slakken) genoemd, omdat ze hun hele hebben en houden op hun rug zouden dragen. “Pour les français on était des arabes, et maintenant pour les arabes on est des français”, verzucht hij en het verklaart de uitzonderingspositie die hij in de koloniale samenleving inneemt. Wat had kunnen uitdraaien op een abstracte morele parabel wordt door de uitgekiende stilistische aanpak van Oelhoffen ook audiovisueel een belevenis. Het vaak te onpas gebruikte scope-formaat komt hier voor één keer uitstekend tot zijn recht.

Door de fraaie vergezichten in de uitgemergelde berglandschappen krijgt de film de allure van een western. In de schaarse en abrupte actiescènes opteert Oelhoffen dan weer voor een schokkerige schoudercamera. Bepaalde beelden, bijvoorbeeld het shot van de twee mannen in een doorregende woestenij waar ze geen hand voor hun ogen zien, zijn onvergetelijk.

Dankzij de intense vertolkingen wordt de film ook een aangrijpend existentieel drama. Met hun verinnerlijkte aanpak, zonder grote gebaren of uiterlijk vertoon, geven Viggo Mortensen (The Two Faces of January, The Road) en Reda Kateb (Zero Dark Thirty, Un prophète) overtuigend gestalte aan de twee protagonisten. Op de bezwerende soundtrack van Nick Cave en Warren Ellis klinken een schriele piano, rasperige strijkinstrumenten en donkere gitaardreunen, het perfecte klanklandschap voor deze karige vertelling.

Vanaf de eerste beelden gaat van LOIN DES HOMMES een onderhuidse, hypnotische dreiging uit die je een film lang aan je stoel genageld houdt.

Geschreven door GORIK DE HENAU

Loin des hommes

04/02/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Imagine Film Distribution

Media: