The Look of Silence

Met THE LOOK OF SILENCE draaide de Deens-Amerikaanse documentarist Joshua Oppenheimer een vervolg op zijn meermaals bekroonde 'The Act of Killing' (2012). Het onderwerp is opnieuw de massale moord op vermeende communisten na de mislukte militaire staatsgreep in Indonesië in 1965 en '66. Afhankelijk van de bron werden daarbij een half tot één miljoen mensen om het leven gebracht. Waar The Act of Killing vanuit de daders vertrok en een caleidoscopisch beeld schetste, kaart de nieuwe film één concreet geval aan vanuit het standpunt van de slachtoffers.

Adi, opticien van beroep, onderzoekt het zicht van een reeks mensen en stelt hen en passant wat vragen. Het blijkt te gaan om personen die betrokken waren bij de moord op zijn oudere broer. Hij is niet uit op wraak, maar wil nagaan of de bewuste figuren (of hun nazaten) ook maar enig berouw tonen. Een en ander wordt afgewisseld met scènes over de ravage in zijn eigen familie, waar zijn nu stokoude moeder zijn seniele vader verzorgt. Geen van beiden is het gebeurde ooit te boven gekomen, temeer daar de moordenaars nog altijd ongestraft rondlopen en in de gemeenschap zelfs voor … helden doorgaan. Uit zijn vorige film bleek al dat ‘documentaire’ bij Oppenheimer niet staat voor een naïef realistische, lelijke film geregistreerd met een schokkerige camera.

THE LOOK OF SILENCE valt opnieuw op door de uiterst verzorgde beeldregie, de fotografie en het geluidsontwerp. Het vertelritme is laag, hypnotiserend. Anders dan in het ongewild surrealistische The Act of Killing, waarin hij moordenaars hun gewelddaden liet ensceneren in de stijl van hun favoriete filmgenre, is de toon hier emotioneel, bijna schrijnend. Opmerkelijk is hoe Oppenheimer look naast silence plaatst. Voortdurend verbindt hij het visuele (het alsmaar terugkerende brilmotief, het kijken naar filmbeelden) met het auditieve (de live gezongen liederen, het zwijgen van overlevenden en daders). Bij de eersten is de stilte gemotiveerd door angst en trauma, bij de laatsten door onvermogen om hun morele verantwoordelijkheid ook maar te erkennen. Op de aftiteling blijft de helft van de medewerkers anoniem uit angst voor represailles. Een treffend bewijs van het feit dat deze pijnlijke bladzijde uit de geschiedenis, een halve eeuw na datum, nog lang niet is omgeslagen.

Geschreven door GORIK DE HENAU

The Look of Silence

20/05/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Dalton Distribution

Media: