Luce

De Nigeriaans-Amerikaanse actie- en sciencefictionspecialist Julius Onah werpt zich voor het eerst op een psychologische thriller. Met LUCE snijdt hij thema's als zwarte identiteit en racisme aan, om te komen tot een intrigerende mix van ambivalentie en mysterie.

“Het was alsof J.C. Lee's toneelstuk Luce (in 2013 opgevoerd in New York) me een spiegel voorhield”, zei regisseur Julius Onah tijdens Film Fest Gent. Ik herkende als recente immigrant uit Nigeria na een lang immigratieproces met precaire leef- en werkomstandigheden Luce' outsidergevoel en het zowel verdoken als expliciete racisme waarop hij stuit. Bovendien was ik na jaren Afrikaan te zijn geweest en de wereld te hebben rondgereisd als zoon van een diplomaat plots een Afro-Amerikaan. Een verwarrende status.” Dat gevoel van desoriëntatie en verwarring vertaalt de scenarist-regisseur in een psychologische thriller waarin zwarte identiteit botst met macht en perceptie

De zwarte protagonist van LUCE oogt als een poster boy voor de American Dream. Atleet, begenadigd debater, perfecte blanke 'liberale' adoptieouders, lonkende universitaire studies. En met zijn lichtere huidskleur lijkt hij meer aanvaardbaar voor het blanke establishment. Althans volgens zijn zwarte vrienden. “Jij hebt makkelijk praten, je bent niet black black zoals ik, je bent een Obama”, zegt een medestudent wanneer Luce raciale vooroordelen en discriminatie minimaliseert. Luce' verleden als kindsoldaat blijft lang mysterieus tot quasi symbolisch. Luce omschrijft zichzelf als “a black kid who overcame his tragic past”.

Tot plots de nachtmerrie dreigt en de ideale schoonzoon verontrustende trekjes krijgt. Eerst en vooral in de ogen van zijn Afro-Amerikaanse lerares geschiedenis. Harriet Wilson reageert geschokt, maar vooral hevig en ongenuanceerd, wanneer de scholier in een opstel gewelddadig verzet van zwarte onderdrukten als een optie introduceert. Ze zoekt bevestiging voor haar visie dat de woordenkunstenaar eigenlijk een boosaardige geweldenaar met duistere geheimen en explosieve plannen is. De gezaaide twijfel keert echter als een boemerang terug. Zeker wanneer ze inbreekt in zijn locker en haar eigen koelbloedigheid verliest. Is Luce het slachtoffer van haar obsessie? Of is hij écht een doortrapt acteur? De onzekerheid en verwarring blijft, zelfs wanneer de strijd gestreden lijkt.

Met LUCE vertelt Onah een verhaal dat bewust flirt met ambiguïteit. Alles lijkt mogelijk en dingen blijken zelden te zijn zoals ze op het eerste zicht leken. Een conflict dat draait rond de ethische keuze tussen gewelddadige strijd en een niet-confronterende aanpak, drijft niet enkel de spanningen op, maar haalt ook verschillende personages uit hun comfortzone. Zo ontdekt Luce' moeder hoe broos moraliteit is en ziet Harriet haar gelijkheidsdroom in duigen vallen. Luce zelf ervaart hoe nauw triomf en ondergang met elkaar verbonden zijn. Allemaal worstelen ze met hun identiteit en met de perceptie van anderen, met de druk van hun gemeenschap en de normen en structuren van de samenleving. Zeker de jongeman die voorbestemd leek voor 'succes' maar door zijn houding en (vermeende) ideeën naar de marge wordt gedrongen. Al ziet hij zelf een triomf.

America puts you in a box and it lets in only so much light”, waarschuwt Harriet. Aanvankelijk kijken we via de ouders naar de adoptiezoon. Ze noemden hem Luce ('licht') omdat de moeder zijn Afrikaanse naam niet kon uitspreken. Hun blik blijkt blank en subjectief. Gevoed door de perceptie van Luce’ lerares, beginnen ook zij achterdochtig te worden over de plannen van hun zoon. Net wanneer ook wij gaan twijfelen, kijken we door de ogen van de tiener, die zijn taalvaardigheid en talent voor mise-en-scène aanspreekt om ons en de mensen rondom hem te overtuigen. “Onze maatschappij definieert waarheid als een waardevol bezit waar sommige mensen vanzelf over beschikken en andere niet”, schrijft essayist Rebecca Solnit in Wiens verhaal is dit? (Podium, 2020). Luce is niet verontrustend omdat hij ambigu is, maar omdat hij tijdens zijn zoektocht naar (zwarte) identiteit in een racistische samenleving de waarheid tracht te controleren. Terwijl hij braafjes conformistisch en perfect hoort te zijn.

LUCE is beschikbaar voor thuiskijken op dvd.

Lees ook het interview met Julius Onah in Filmmagie 707, te bestellen met een mail naar info@filmmagie.be

Geschreven door IVO DE KOCK

Luce

Regisseur: 
Scenario: 
Genre: 
Distributeur: 
The Searchers

Media: 

onomatopee