Mal de pierres

Al ruim 25 jaar filmt de Franse actrice en cineaste Nicole Garcia (°1946) intense karakterstudies van mannen en vrouwen en hun complexe onderlinge relaties in de naoorlogse samenleving van de tweede helft van de vorige eeuw. Opvoeding, verdrukking, geestelijke ademnood, lichamelijke benauwdheid, sensuele ontluiking, emancipatie en drang naar vrijheid zijn vaste thema’s in haar vrouwen- (Un week-end sur deux, 1990 / Place Vendôme, 1998) en mannenportretten (L’adversaire, 2002 / Selon Charlie, 2006 / Un balcon sur la mer, 2010 / Un beau dimanche, 2014 en – veruit haar sterkste film – Le fils préféré, 1994).

Haar jongste, MAL DE PIERRES, hoort in de vrouwencyclus thuis. Centraal staat een jonge vrouw die zich niet langer verbonden voelt met de autoritaire gezinspatronen van het landelijke Frankrijk uit de jaren 50 en aan haar rebellie en onbestemde onbehagen psychologisch ten onder dreigt te gaan. De Française filmt haar ontworteling en geleidelijke geestelijke normalisering in haar vertrouwde Frans-klassieke stijl met oog voor innerlijke diepgang en met sterke nadruk op het acteerspel van hoofdvertolkster Marion Cotillard in een extreem moeilijke psychologische rol. Mooi is in elk geval de openingsscène met Cotillard met opgeheven jurk en zonder slip in de rivier, vast van plan haar seksuele behoeften hardnekkig te uiten tegen de verboden van de samenleving van de jaren 50 in. Met oog – en tot op zekere hoogte ook begrip – voor de benauwende landelijke levenssfeer van de lavendelgemeenschap uit de Provence, filmt Garcia het gebrek aan communicatie in de autoritaire gezinnen van toen, waar seks, liefde, gevoelsleven, geluk en wederzijds begrip taboe waren en tranen en uitingen van pijn als aanstellerij werden beschouwd. Om verdere confrontaties met deze rebelse, moeilijk controleerbare en verstorende Gabrielle te vermijden ziet de gemeenschap voor de jonge vrouw maar één mogelijkheid: het huwelijk of het gekkenhuis. Zo belandt ze in een zwijgzaam min of meer gearrangeerd huwelijk met een ietwat oudere Spaanse seizoenarbeider. Hij torst zelf het zware leed van de Spaanse burgeroorlog met zich mee, waardoor hij ook begrip kan opbrengen voor Gabrielles ongedefinieerde innerlijke pijn. Hun huwelijksband is er een van stilte, geduld, zorg en zakelijke afspraken, maar ook van non-verbaal begrip en gedogen.

De titel MAL DE PIERRES verwijst niet alleen naar Gabrielles pijnlijke niercrisissen. De cineaste hanteert hem ook als metafoor voor de personages die zich op velerlei vlakken slecht in hun vel voelen. Garcia neemt de tijd om hun onbestemde verlangens ruimte te geven. Ze filmt het proces op de grenslijn tussen droom en realiteit tijdens Gabrielles maandenlange verblijf in een Zwitsers kuuroord waar haar nierstenen met harde waterstralen en met het drinken van zuiver bronwater worden behandeld. Hoe haar innerlijke genezingsproces verloopt en de stoornis wegebt, onthult de cineaste pas in de epiloog. Zoals de meeste films van deze cineaste is ook MAL DE PIERRES een ietwat ongewone, verrassend uitgediepte psychologische film, die langs de stereotiepen van het genre navigeert. Er zijn vage raakpunten met Madame Bovary. Maar door de andere tijdgeest biedt MAL DE PIERRES ook een totaal ander verhaal dan Flauberts roman. Vooral de manier waarop Nicole Garcia tegen psychologische stoornis en huwelijksgeluk aankijkt, maakt van MAL DE PIERRES in zijn genre een heel eigen film. 

Geschreven door DIRK MICHIELS

Mal de pierres

19/10/2016
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Lumière

Media: 

onomatopee