Manchester by the Sea

Klusjesman Lee kan het niet de baas, dat verleden van hem. “I can’t beat it”, murmelt hij. Wanneer zijn oudere broer overlijdt na een hartziekte, keert Lee van een troosteloos appartementsgebouw in Boston terug naar zijn geboortedorp aan de noordoostkust. Daar neemt hij, tegen zijn zin maar zeer plichtsbewust, de tienerzoon van zijn broer onder zijn hoede. De trauma’s die Lee nooit heeft kunnen losschudden, schuren weer naar de oppervlakte.

Theater- en filmmaker Kenneth Lonergan maakt gebruik van meervoudige flashbacks om Lees verleden mondjesmaat te duiden en steeds zwaarder te doen wegen op zijn handel en wandel. “Ik ben erg geïnteresseerd in mensen die worstelen met problemen die groter zijn dan zijzelf, die hen overstelpen”, zegt Lonergan. Ook in zijn vorige films, You Can Count on Me (2000) en Margaret (2011), gingen zijn personages gebukt onder een trauma, telkens veroorzaakt door een dodelijk verkeersongeval. Het gezin barst uiteen en de overlevenden blijven achter met een verpletterend verantwoordelijkheidsgevoel.

Lange tijd zag het ernaar uit dat Lonergan na een beloftevolle start geen films meer zou (willen) maken. Al bleven bevriende vakgenoten Lonergan steunen toen Margaret verwikkeld raakte in een aanslepend juridisch dispuut en uiteindelijk nauwelijks een release kreeg. Een van die weldoeners is Matt Damon, coproducent van MANCHESTER BY THE SEA, die het scenario bestelde bij Lonergan en er door een te drukke agenda niet zelf mee kon debuteren als regisseur.

Met MANCHESTER BY THE SEA heeft Lonergan niet alleen een kritisch succes te pakken, de film krijgt ook een brede release. Hoewel een jubelende Amerikaanse pers hem vooral looft om zijn realistische karaktertekening – vaak in contrast met het mainstreamaanbod in de VS – valt op hoe Lonergan zijn films opbouwt rond de schijnbare tegenstelling tussen het ‘kleine’ leven van alledag en plotse excessen. Dagelijkse beslommeringen die overvleugeld worden door emoties in de overtreffende trap vormen de kern van het melodrama, dat volgens filmwetenschapper Linda Williams aan de basis ligt van de klassieke Hollywoodfilm: “Het is een bij uitstek democratische en Amerikaanse vorm die een dramatische openbaring van morele en emotionele waarheden zoekt via een dialectiek van pathos en actie.” In Margaret wordt die pendelbeweging in gang gezet door een pubermeisje (Anna Paquin) dat samen met haar acterende moeder tranen met tuiten huilt bij een opera. “Het leven betekent nu eenmaal zoveel voor wie het leeft”, zegt Lonergan over Margaret. “Als je vriendje of echtgenoot je verlaat, of als je sterft aan tuberculose, is dat een tragedie met de proporties van een opera. Tegelijkertijd is het een vrij nauwkeurige weerspiegeling van de menselijke ervaring. Maar ook een beetje onnozel.”

Ook MANCHESTER BY THE SEA volgt een melodramatisch parcours, niet in upper class New York maar in een pittoresk vissersdorp. En met binnenvetter Lee (Casey Affleck), die zorgt voor een meer ingetogen film en komische toetsen. De benaming melodrama heeft een negatieve bijklank, als hypersentimentele tranentrekker en clichématige weekendfilm. Met MANCHESTER BY THE SEA knoopt Lonergan echter aan bij de etymologische basis: melos (muziek) plus drama. Ditmaal geen opera, maar wel passages uit Händels The Messiah en koormuziek van Lesley Barber die de begin- en eindsequenties begeleidt en uit het verhaal tilt. Ze helpen Lonergans hedendaagse melodrama structureren tot een reflectie over blijvende rouw en de verstikkende verantwoordelijkheid van (substituut)ouderschap. Lonergan mag dan geen subtiel subversieve stilist zijn zoals meester-van-het-melodrama Douglas Sirk, of een relschopper zoals sirkiaan R.W. Fassbinder, hij heeft wel een uitstekend melodrama in de vingers, met sterke dialoogscènes en een sterke Casey Affleck.

Geschreven door BJORN GABRIELS

Manchester by the Sea

25/01/2017
Regisseur: 
Scenario: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2016
Distributeur: 
Sony Pictures

Media: 

onomatopee