Maurice

1987 was het jaar waarin James Ivory hoge ogen gooide met de romanadaptatie MAURICE. Dertig jaar later leverde 'Call Me by your Name', naar een roman van André Aciman en eveneens herschreven door Ivory, hem zijn eerste Oscar op. In 2017 kwam ook een restauratie van 'Howards End' in de zalen. En dat beviel distributeur Lumière, want nu is er eveneens een opgefriste versie van MAURICE.

MAURICE is de tweede adaptatie van een roman van Edward Morgan Forster door producer Ismail Merchant en regisseur James Ivory. In tegenstelling tot de ironisch-discrete burgerijschets in A Room with a View, is MAURICE een vrij scherpe aanklacht tegen de post-victoriaanse hypocrisie van de Engelse samenleving. Forsters homoseksuele roman, waarvan de autobiografische inslag een vraagteken blijft, werd geschreven in 1914, maar pas gepubliceerd in 1971, toen de schrijver overleden was. Het verhaal speelt zich af tussen 1909 en 1914 en begint aan de universiteit van Cambridge, waar Maurice Hall en Clive Durham elkaar leren kennen. Het is Clive die, geïnspireerd door de Griekse schrijvers, het eerst zijn gevoelens ten opzichte van Maurice bekent. Aanvankelijk reageert Maurice geschokt, maar hij moet toegeven dat hij zich eveneens tot Clive aangetrokken voelt. Wanneer Maurice wegens zijn onhoffelijk gedrag van Cambridge weggezonden wordt, blijven zij elkaar ontmoeten op het landgoed van de familie van Clive. De gevangenneming en veroordeling van een jeugdvriend, die op heterdaad betrapt werd met een soldaat, doet vooral Clive twijfelen aan de wensbaarheid van een homofiele relatie. Hij reist naar Griekenland om zich te bezinnen en wanneer hij terugkomt, maakt hij een einde aan zijn semi-platonische vriendschap met Maurice. Even later kondigt hij zijn huwelijk met Lady Anne Woods aan. Hij kiest voor zijn politieke carrière en geeft een stukje van zijn identiteit prijs. Maurice zoekt wanhopig naar een remedie voor zijn “afwijking”; zijn huisarts verwijt hem inbeelding en een hypnotiseur raadt hem aan om naar het buitenland te emigreren, want “Engeland is er altijd al afkerig van geweest om de menselijke natuur te aanvaarden”. Dan ontmoet Maurice Alec Scudder, de jachtopziener van de Durhams. Het is deze jongen uit een lagere klasse die Maurice kan verleiden en wanneer hij zijn familie naar Argentinië laat emigreren en zelf achterblijft omwille van Maurice, geeft deze zich over aan de jongen en aan zijn eigen homofiele geaardheid, die hij niet langer onder leugens en zelfbedrog verborgen wil houden.

Met in het achterhoofd Another Country van Marek Kanievska of de tv-serie Brideshead Revisited, is MAURICE een film waarin homofilie een identiteitscrisis veroorzaakt. Het aristocratische milieu waarin de hypocrisie elk taboe met de mantel der vergetelheid of desnoods met repressie ontkent, mag dan bijna een eeuw achter ons liggen, de “tolerantie” van onze samenleving ten opzichte van homofilie veroorzaakt nog steeds identiteitsproblemen. De thematiek kan zelfs nog meer opengetrokken worden. In de aangrijpende eindsequens, waarin Maurice aan Clive zijn verhouding met Alec bekent, krijgen we een close-up van Clive die beseft dat hij voor altijd in zijn leugen gevangen blijft. Andere situaties zijn denkbaar waarin mensen aan zichzelf moeten bekennen dat ze zich in een keurslijf gewrongen hebben en hun identiteit en zelfrespect opgegeven hebben. Het is dan ook vooral de literaire inhoud van de roman en de zorgvuldige adaptatie in de film die MAURICE tot een gevoelige prent maken. In deze socio-culturele schets wordt de evolutie van twee karakters zeer evenwichtig opgebouwd (de pijnlijke catharsis valt bij de terugkeer van Clive uit Griekenland en diens besluit om een meisje te zoeken). James Ivory heeft vooral in theateracteur James Wilby als een vertwijfelde Maurice en in iets mindere mate in Hugh Grant als Clive twee uitstekende acteurs ontdekt. Enkel de wat onhandige benadering van de lagere klassen (typisch E.M. Forster?) valt in negatieve zin op. De symbolische scène waarin Maurice zijn vrije tijd doorbrengt met bokslessen in een dokwerkershuis (slaan is het enige lichamelijk contact tussen mannen dat toegelaten is) en het personage van jachtopziener Scudder zijn houterig uitgewerkt.

De vormgeving waarvoor James Ivory gekozen heeft is de afstandelijke, academische stijl, die reeds Heat and Dust en The Bostonians kenmerkte. Ook de stereotiepe opbouw van de scènes waarin de meeste dialogen voorafgegaan worden door enkele opnames van het college, landhuis of boothuis waarin die gesprekken plaatsvinden, kan weinig geïnspireerd lijken. Diezelfde afstandelijkheid, net als het gedempte licht van gloeilampen en haardvuur vermag echter ook de typisch Britse thematiek, het niet kunnen uiten van de ware gevoelens, te benadrukken. Hoe dan ook, MAURICE is een gevoelig, ietwat gesofistikeerd portret van mensen die als lid van een minderheid voor of tegen hun zelfrespect moeten kiezen.

Dit artikel is de eerste keer gepubliceerd in 1987. De oude spelling werd behouden.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door ERWIN GOEGEBEUR

Maurice

19/07/2019
Regisseur: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
1987
Distributeur: 
Lumière

Media: 

onomatopee