Monsieur Lazhar

Québec. Bachir Lazhar, een 50-jarige Algerijnse migrant, komt zich zelf aanmelden op een lagere school om in het 6de leerjaar een tragisch om het leven gekomen lerares te vervangen. Terwijl de hele school zich focust op hoe het klasje een groot verlies zal gaan verwerken, heeft niemand ook maar het minste vermoeden van het pijnlijke verleden van Bachir Lazhar. Bovendien is zijn status zeer onzeker. Hij moet nog verschijnen voor een commissie en de levensbedreigende situatie in zijn vaderland bewijzen om als politiek vluchteling in Canada te mogen blijven. Een uitwijzing hangt hem als een zwaard van Damocles boven het hoofd. Maar niemand op school blijkt daarvan op de hoogte.

De film is gebaseerd op het min of meer gelijknamige toneelstuk ‘Bachir Lazhar’ van Evelyne de la Chenelière. Toen Falardeau het bijwoonde – in feite een monoloog voor één personage – , wist hij meteen dat hij eindelijk de ideale insteek had gevonden om zijn film over migratie te maken. Niet veroordelend of politiek geladen, maar registrerend en op een menselijk niveau. Bachir is in de eerste plaats een mens, daarna pas een migrant. Hij wordt niet geportretteerd als iemand die vraagt om bij ons te komen wonen, hij neemt actief deel aan het sociaal leven. De totaal verschillende culturele en sociale achtergrond – nooit voorwerp van een sociaal-politieke analyse – benadrukken alleen maar de ontworteling van een man die in zijn nieuwe omgeving elke zekerheid en elk referentiekader kwijt is.

Ondanks het verwijt van een ouder  “Vous n’êtes pas d’ici, vous ne pouvez pas comprendre!”, is Bachir, precies door zijn pijnlijk verleden, misschien wel de enige die begrijpt wat de kinderen doormaken. Hij is bereid zijn eigen verdriet en bureaucratische problemen opzij te zetten om de kinderen over hun trauma heen te helpen, onder meer door met hen te praten over taboes zoals dood, zelfmoord en schuld en hen te leren elkaar te vertrouwen. Zijn taak wordt extra bemoeilijkt door de ook in Québec heersende extreem rigide opvattingen over lichamelijk contact tussen leerkracht en leerling, die onschuldige bewegingen en goedbedoeld gedrag genre troostende knuffel al snel zeer verdacht maken. Het verhaal vertrekt vanuit het standpunt van het kleine meisje en gaat dan over naar dat van de migrant, om in de laatste scène samen te vloeien in een omhelzing. Hiermee wordt alvast ook het door die opvattingen gecreëerde taboe doorbroken.                                                                                     

MONSIEUR LAZHAR is zeker geen film over school of onderwijs zoals Entre les murs (Laurent Cantet, 2008) of Être et avoir (Nicolas Philibert, 2002). De school is nu eenmaal een universele plaats waar mensen, klein en groot, jong en volwassen, van verschillende leeftijd, origine en opvatting met elkaar omgaan, broeiplaats van contacten en conflicten. Maar de portrettering van de school en het klasgebeuren zijn erg realistisch en sfeerrijk: de relatie tussen leerkracht en leerlingen, tussen leraar en directie, tussen leraars onderling, reacties en bewegingen van kinderen, gedragingen van ouders op een oudercontact... Ze zijn allemaal meer dan herkenbaar.

Het is vooral de kracht van het woord en de luisterbereidheid in de subtiel en overtuigend neergezette interactie tussen kinderen en leraar – beiden worstelend met een verlies – die zorgen voor enig soelaas in beider verwerkingsproces. In het schetsen van de migratieproblematiek en de onderwijssituatie bewijst Falardeau zijn fijngevoeligheid in de aanpak van delicate onderwerpen. Geloofwaardige uitdieping van zowel de beredeneerde en zakelijke ouderen als van de meer emotionele en impulsieve kinderen, en uitgewerkte shots waarin subtiele details de psychologische context van de personages belichten, zorgen voor een realistisch, overtuigend, bij momenten hard maar – mede dankzij flarden humor – altijd even gevoelig en hartverwarmend portret van een samenleving vandaag en haar problemen. Zonder de sentimentele toer op te gaan is MONSIEUR LAZHAR een prachtfilm die op een diepmenselijke manier een universele problematiek aanreikt.

Geschreven door ERWIN LORMANS

Monsieur Lazhar

07/03/2012
Regisseur: 
Productiejaar: 
2011
Distributeur: 
Imagine

Media: 

Trailer: 

gjNCkxnT-xE

onomatopee