Montgomery Clift (III): De eindbalans

Dit jaar is het precies vijftig jaar geleden dat de Amerikaanse acteur Montgomery Clift (1920-1966) overleed. In drie afleveringen blikt Filmmagie terug op zijn leven. Het slotdeel maakt de balans op van een rijke, maar gefnuikte carrière.

Het eerste deel van dit drieluik beschrijft de jonge jaren van Montgomery Clift. Het tweede deel volgt zijn neergang.

“Een goede dialoog is niet genAfbeeldingsresultaat voor i confessoeg om het karakter van een personage te vatten. Het is zijn gedrag, wat er gebeurt tussen de lijnen, dat primeert.” Deze uitspraak van Montgomery Clift vat perfect zijn visie op acteren samen. Clift wou geen filmster zijn, maar wel een uitstekend acteur die personages geloofwaardig kon overbrengen aan een publiek. Elk personage was als het ware zijn kindje, waarvan hij en hij alleen wist hoe je het moest opvoeden en vormen. Sommige regisseurs zoals Fred Zinnemann begrepen dat. “Monty kon heel gewiekst uit de hoek komen als hij iets wou voor zijn personage. Ik begreep snel dat je acteurs met zo’n klasse best hun ding kunt laten doen met hun personage.” Alfred Hitchcock kon die aanpak maar matig appreciëren. Acteurs en actrices moesten vooral doen wat Hitch hen opdroeg. Toen Clift tijdens de opnames van I Confess uit een kerk kwam, vroeg de Britse regisseur hem om naar boven te kijken. Monty weigerde. Het voelde niet goed voor zijn personage. Ondanks de ergernis erkende zelfs Hitchcock het talent van Clift. “Ogen moeten laten zien wat er in de ziel omgaat”, was het motto van de cineast. Als er nu een acteur was die met een lichte frons in het voorhoofd of het optrekken van een wenkbrauw een scala van emoties kon tonen, dan was het Montgomery Clift wel. I Confess zit vol momenten waarbij de acteur ogenschijnlijk weinig doet, maar toch veel emoties overbrengt. Jammer genoeg waren de filmcritici van die tijd niet altijd overtuigd van die aanpak. Een Britse criticus schreef over I Confess: “Monty Clift brengt de rol van pastoor Logan in zijn gebruikelijke, opgekropte manier van acteren.” Zulk misprijzen van zijn introspectieve acteerstijl kwetste Clift enorm.

Hoewel de acteur af en toe aanvaringen had met regisseurs en de pers over zijn acteerstijl, was hij voor veel collega’s een droom om mee te werken. Toen Dean Martin tijdens de opnames van The Young Lions duidelijk worstelde met zijn tekst, bood Monty spontaan zijn hulp aan. Samen gingen ze door het scenario en Clift wees Martin op eventuele struikelblokken bij de tekstzegging. Die coaching leidde ertoe dat Dean Martin nadien meer en grotere rollen kreeg aangeboden. Privé was Montgomery Clift al even genereus. Vrienden waren alles voor hem en zijn kennissen omschreven hem later als een oudere broer, een vaderfiguur bij wie je altijd terecht kon. Zijn auto-ongeluk in 1956 maakte Clift enorm onzeker. Omwille van zijn gedeeltelijke gezichtsverlamming moest hij een andere manier van acteren vinden. Dat lukte hem uiteindelijk, maar het kostte wel veel moeite. Het blijft uiterst vreemd waarom Montgomery Clift vandaag bij het grote publiek zo goed als vergeten is. Toch zijn er enkele redenen te vinden die dat kunnen verklaren. Om te beginnen was Monty bijzonder kieskeurig in zijn rollen. Dat wist ook Elizabeth Taylor: “Montgomery had een grote filmster kunnen worden, als hij niet zo verdomd kieskeurig was geweest.” Het lijstje klassiekers die hij links liet liggen, is behoorlijk lang: East of Eden, Sunset Boulevard, High Noon Het zou hem sowieso een groter publiek hebben opgeleverd. Clift had ook geen kort en heftig leven zoals James Dean of een lang en extravagant zoals Brando. Zelden haalde hij de roddelrubrieken. Bovendien was hij jaren voor zijn dood al op zijn retour. Een rehabilitatie van deze uitstekende acteur dringt zich dan ook op. Mogelijk komt die er ook. HBO plant een biopic over Montgomery Clift met Matt Bomer in de hoofdrol. Hopelijk verovert Clift met deze film opnieuw zijn plaatsje onder de allergrootste acteurs van zijn generatie.

Beeld 1: Montgomery Clift gefotografeerd door Stanley Kubrick; beeld 2: Clift met Brian Aherne in I, Confess

Geschreven door BRECHT CAPIAU

Montgomery Clift (III): De eindbalans

Media: