The Name of the Rose

Na decennia van heiligen, soaps, pausen en nationale helden heeft de Italiaanse staatsomroep Rai eindelijk nog eens enkele internationaal aantrekkelijke series uitgebracht. ‘My Brilliant Friend’ wordt immers op de voet gevolgd door het achtdelige THE NAME OF THE ROSE, naar de gelijknamige succesroman uit 1980 van Umberto Eco.

De Italiaans-Duitse miniserie van Giacomo Battiato houdt het midden tussen de roman en de gelijknamige film van Jean-Jacques Annaud uit 1986. Vergeleken met de rechtlijnige – wat eenheid van tijd en plaats betreft – romankanjer is de serie ingekort, maar wel aangevuld met nevenverhalen. Meer dan de lineaire film is de serie ook rijker aan niet-narratieve elementen. Wie het verhaal voor het eerst onder ogen krijgt, houdt er een alerte serie aan over, mede dankzij de veelgelaagde maar toch overzichtelijke structuur, de efficiënte cameravoering, de rijke scenografie en het acteurstalent van de hoofdzakelijk mannelijke personages.

In een afgelegen abdij in Noord-Italië wordt in de winter van 1327 een theologisch dispuut georganiseerd tussen de dominicanen onder leiding van Bernardo Gui, afgevaardigden van de Franse paus Johannes XXII in Avignon, en de franciscanen onder leiding van William of Baskerville, gesteund door keizer Ludwig IV. Het heikele thema: of de Kerk in wereldlijke rijkdom mag leven (volgens de dominicanen) of de armoede moet volgen (volgens de franciscanen). Enkele kloosterlingen worden vermoord en pater William voert, samen met zijn assistent Adso, een onderzoek dat draait rond een in de labyrintische abdijbibliotheek verborgen manuscript.

In de proloog leren we Adso (Damian Hardung) kennen als offscreen verteller. Hij is echter ook een Duitse soldaat in het keizerlijke leger op Italiaanse grond, tot hij besluit tot de dominicanenorde toe te treden. Als novice ontmoet hij in Firenze pater William (John Turturro, ook coscenarist), die van Adso’s vader – een keizerlijke afgezant – de opdracht voor het dispuut krijgt. In een flashback wordt ook Williams tegenstander Bernardo Gui (Rupert Everett) opgevoerd als grootinquisiteur.

De serie doet vaker een beroep op goed geïntegreerde flashbacks om personages en gebeurtenissen te omschrijven, tot en met de achtergrond van het (in de roman en film anonieme) meisje met wie Adso een relatie heeft. THE NAME OF THE ROSE laat ruimte vrij voor – vergeleken met de roman ingekorte – bibliofiele, filosofische en theologische dialogen. Vooral het vrij lange dispuut en het proces tegen vermeende ketters zijn boeiend. Het zijn geen echte doordenkertjes zoals in de roman, waarvoor je als lezer de tijd kan nemen, want het visuele ritme van de serie sleept de aandacht naar verhelderende, maar actiegerichte tussendoortjes. Het woordenspel met de ontmaskering van de moordenaar daarentegen is wel trouw aan de roman, maar mist qua enscenering een beetje punch, wat wel vaker voorkomt in whodunit-adaptaties. De apotheose, met de executies van de veroordeelde ketters en de spectaculaire bibliotheekbrand, geeft niet toe aan de instinctieve impuls om de slechteriken te zien omkomen, zoals in de film, maar bijna iedereen redt zich. Althans lijfelijk, want er blijven talrijke innerlijke littekens achter.

Zoals in alle goed uitgebouwde thrillers haalt de serie haar kracht uit een meeslepende intrige die episode na episode vragen oproept. Ondanks de vele personages weet de kijker hen vrij snel te plaatsen op het plotschaakbord. Een ander sterk punt is de in Cinecittà deels digitaal opgetrokken, complexe abdij met de imponerende bibliotheektoren. Het labyrintische aspect daarvan wordt niet weergegeven door een wirwar van trappen, zoals in Annauds film, maar door een claustrofobische opeenvolging van enge deuren. De donkere fotografie evoceert daarnaast niet alleen de beslotenheid van de abdij, maar ook het thrilleraspect van de miniserie, die verkocht is aan 136 landen en in Italië de heruitgave van Eco’s roman weer naar de boekentoptien stuwt.

Themastukken en meer besprekingen van films op dvd, VoD en blu-ray, vind je in de rubriek 'Huisbios' in het tijdschrift Filmmagie.

Geschreven door MARCEL MEEUS

The Name of the Rose

05/05/2019
Regisseur: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
Telenet Play More

Media: