Niet schieten

Toen Stijn Coninx zijn magnum opus 'Daens' in 1992 presenteerde, waren de trauma’s rond de bende van Nijvel in het hele land open wonden. Toch heeft de regisseur 26 jaar gewacht om een film over de gebeurtenissen te draaien, meer bepaald tot slachtoffer David Van De Steen hem benaderde met zijn boek. NIET SCHIETEN stelt niet teleur.

Van De Steen overleefde als 9-jarige de laatste en meest bloedige aanslag in de Delhaize van Aalst, maar zag zijn ouders en zusje voor zijn ogen vermoord worden. De toedracht van de aanslagen is vandaag nog steeds niet opgehelderd en er is nooit een veroordeling uitgesproken. Vorig jaar stond het onderzoek weer vooraan in het nieuws, toen een ex-rijkswachter op zijn sterfbed bekende dat hij de ‘reus’ van de bende was. De nieuwswaarde ebde snel weer weg en ongeveer tegelijkertijd verscheen er een onderhoudende actiefilm, Tueurs, die zich losjes op de feiten inspireerde en zowaar mee geregisseerd werd door een ex-crimineel, François Troukens. Een avondje vertier, veel meer bleef er van de bendeverhalen niet over. 

De feiten zijn nochtans hallucinant. Terwijl het begrip terreur vandaag vooral beelden van buitenlands religieus fanatisme oproept, waren het in de jaren 80 je wijkagent en het Belgische leger die je familie neermaaiden met het masker van een varkenskop over hun oren getrokken. Niet Al-Qaeda of IS waren woorden die een rilling door je ruggengraat joegen, maar CCC en Bende van Nijvel. Hoewel het al snel duidelijk was dat het onderzoek vanuit de hoogste politieke regionen tegengewerkt werd, zou het tot de zaak-Dutroux duren vooraleer er werkelijk huisgehouden werd in de corrupte machinaties van de Belgische overheden en gerechtsapparaten.

Met die surreële realiteit als achtergrond vertelt Coninx het aangrijpende relaas van David Van De Steen en zijn grootvader Albert (Jan Decleir). Samen met zijn vrouw ‘Metje’ (Viviane De Muynck) woonde Albert tegenover de Delhaize en zag hij het gezin van zijn dochter met eigen ogen uitgemoord worden. Om zijn zwaargewonde kleinzoon op te vangen moest de pas gepensioneerde mecanicien weer aan het werk, maar ook het hoofd bieden aan journalisten die hem belaagden en leren omgaan met anonieme bedreigingen. Coninx’ carrière stuiterde al alle kanten uit, maar wanneer hij zich van zijn meest integere kant toont, komt zijn talent als een ruwe diamant bovendrijven. Vooral in het eerste deel van de film, waarin de personages geschetst worden en de aanslagen plaatsvinden, is de sfeer beklemmend en de montage virtuoos. Coninx beschikt over twee fenomenale acteurs en hij weet het. Hoe vaak worden we bijna twee en een half uur aan het scherm gekluisterd door het wedervaren van twee bejaarden die nauwelijks uit beeld verdwijnen? Het aantal registers dat Decleir schijnbaar moeiteloos bespeelt, is schier eindeloos geworden. Demuynck heeft een ietwat beperkter rol, maar is even magistraal als de kwetsbare pendant van rots in de branding Albert.

Net als zijn hoofdrolspelers is Coninx eind jaren 80 groot geworden (behalve met Daens vooral met de Urbanusvehikels Hector en Koko Flanel) en dat hij zich nog steeds kind van zijn tijd voelt, merk je niet alleen aan de perfecte decors, maar ook aan zijn filmstijl: klassiek verhalend, met weinig frivoliteiten en een lichtjes stijve acteursregie. De analyse van de aanpak door speurders en overheid had wat scherper gekund en de speech van Decleir op het einde is een te bewust opgezochte catharsis. Dat is begrijpelijk vanuit het standpunt van respect voor de moed van de nabestaanden, maar de realiteit was ongetwijfeld minder theatraal: levens werden kapot gemaakt, niet alleen door kogels, maar ook door de wanstaltige aanpak van het onderzoek tijdens de nasleep. Het is een opgepoetst moment dat gemakkelijk te vergeven valt in deze over de hele lijn integere en meeslepende film.

Vertoningen: cinenews.be.

Voor gratis tickets, stuur je naam en adres naar win@filmmagie.be. Met dank aan Kinepolis Film Distribution.

Geschreven door MIK TORFS

Niet schieten

10/10/2018
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
Kinepolis Film Distribution

Media: 

onomatopee