Only Lovers Left Alive

Het leven is maar niet fataal. Vanuit die levensfilosofie vertelt de Amerikaanse onafhankelijke cineast Jim Jarmusch luchtige en lichtjes surrealistische verhalen over in neuroses opgesloten mensen. Ook het door vampiers bevolkte liefdesverhaal ONLY LOVERS LEFT ALIVE, zijn meest poëtische film sinds Dead Man, is tegelijk grappig, speels en somber.

Oneliners zoals “Je dronk Ian!” (wanneer een slachtoffer naast een vampier wordt aangetroffen) en “Dat was behoorlijk visueel” (wanneer een lijk transformeert) ontmijnen het drama en de gruwel. Terwijl discussies over sterfelijkheid en het vermogen van de mens om zijn planeet naar de verdoemenis te helpen gevolgd worden door hilarische dialogen zoals “Heb je Eddie Cochran écht live zien spelen?” “Ja, op YouTube.” De maker van Stranger than Paradise, Down by Law, Ghost Dog en Broken Flowers legt als geen ander de vinger op malaises (vervreemding, racisme, existentiële twijfel, midlife crisis) maar met uitzondering van het hippe The Limits of Control gebeurt dat telkens warm en relativerend.

In deze vampierfilm suggereert Jarmusch lang dat zijn gothic lovers Adam en Eve de eerste (en laatste) mensen op aarde zijn. Om deze metafoor uiteindelijk te ondergraven via de introductie van Eves oncontroleerbare zus Ava. Tegelijk wordt het koppel ook voorgesteld als een oervorm – met contrasterende kleuren (Adam is zwart, Eve wit) en het vermogen als 'verstrengelde deeltjes' over een afstand te blijven communiceren – maar de knipoog is overduidelijk. Wat niet belet dat ONLY LOVERS LEFT ALIVE een romantische ode is aan geliefden die niet met maar ook niet zonder elkaar kunnen. Junkies die als eenzame avonturiers en outsiders op zoek gaan naar energie en die de betoverende magie van literatuur (Eve wentelt zich in boeken) en muziek (Adam streelt vintage gitaren en componeert hypnotische songs) koesteren.

De gecultiveerde vampiers zijn dolende zielen die niet langer rondzwerven omdat reizen te slopend blijkt. Eve verschuilt zich in de doolhof Tanger waar haar mentor, de schrijver Marlowe (de auteur achter Shakespeare), haar vers (niet bezoedeld) bloed levert in café Duizend en een nacht (“Ik bescherm zijn geheimen en ook die van jou”, zegt uitbater Bilal). Adam verschuilt zich in een Victoriaans huis in Detroit voor wat hij 'zombies' noemt, gewone stervelingen met besmet bloed en verdampte dromen. Alleen 's nachts verlaat hij zijn woning om door een desolate stad te rijden. Beide locaties zijn belangrijk. Detroit is een stad met een muzikaal verleden, maar het is ook door de economische crisis een moderne spookstad geworden, een bloedloze plek waar the undead zich thuisvoelen.

“Everybody left”, verzucht Adam. Tanger is dan weer een toevluchtsoord, een vrijhaven voor artistieke geesten die buiten de samenleving wensen te leven.
Het bloeddrinkende koppel leeft gescheiden tot Eve merkt dat Adam (die driftig zoekt naar een houten kogel) wel bijzonder depressief en morbide is. Ze vliegt (met Air Lumière) naar de “suïcidaal romantische schurk” (dixit Marlowe) om hem “bloed op een stokje” en een preek te geven: “Hoe kan je zolang hebben geleefd zonder het te begrijpen? Deze zelfobsessie is een verspilling van leven.” Terwijl er heel wat is om voor te leven: “Het appreciëren van de natuur, goedhartigheid en dansen.” De manische (Eve) en de depressieve vampier (Adam) zijn antipoden die een dualisme in de tijdgeest (opwinding versus fatalisme) weerspiegelen. Ondanks korte flitsen van genot (waar bloeddrinken op heroïnegebruik lijkt) is hun bloedzucht een kwelling, een zoektocht naar zuiverende literaire of muzikale ervaring.

Kunst kan de wereld niet redden, maar zorgt wel voor het nodige levensbloed. Jarmusch dompelt ons onder in een melancholische roes met een portie poëzie, een dosis humor en een snuifje ernst. Leuke en hypnotiserende cinema.

Geschreven door IVO DE KOCK

Only Lovers Left Alive

19/02/2014
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2013
Distributeur: 
ABC

Media: 

Trailer: 

IPAtiAAhXj4