Opkomst van de kwaliteitsserie, aflevering 5: Opvallende overeenkomsten tussen film en serie

In de vorige aflevering zagen we dat grote talenten van de filmwereld zich steeds vaker aan een reeks verbinden (showrunners, scenaristen, filmmakers, acteurs …). Vele grenzen tussen de dramaserie en de bioscoopfilm zijn inderdaad weggevallen. We bekijken hun wisselwerking in deze voorlaatste aflevering.

Sommige serieplatforms lijken wel op de grote Hollywoodstudio’s van weleer. BBC, HBO, Netflix en AMC hebben nu een aureool van kwaliteit gekregen, zoals ‘The Big Five’ Paramount, Fox, Warner Bros., MGM en RKO destijds met hun films. De Engelse openbare zender BBC en de Amerikaanse abonnementskabel-tv HBO sloegen de handen al meermaals in elkaar voor een coproductie, zoals bij het historische, goede zeden verleggende Rome (John Milius, William J. MacDonald, Bruno Heller, 2005-2007), waar ook het Italiaanse RaiDue bij betrokken was, en Parade’s End (2012), een miniserie die draait om een liefdesdriehoek tegen de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog, waarbij de Belgische openbare omroep een derde partner was. Recent produceerde HBO nog The Night Of (2016, Richard Price, Steven Zaillian), een remake van het eerste seizoen van de BBC-serie Criminal Justice (2008, Peter Moffat). In maart van dit jaar kondigden de twee een nieuwe coproductie aan. Het achtdelige drama Shibden Hall brengt het verhaal van een landbezitster die in 1832, na jarenlang gereisd te hebben, het huis van haar voorouders wil herstellen in de oude glorie, maar daarvoor rijk dient te trouwen. Wat ze wil doen … met een vrouw.

BBC werkte ook samen met een andere Amerikaanse kabelzender, AMC, voor de coproductie The Night Manager (2016, zie FM 671). Deze spionagethriller was een adaptatie van het gelijknamige boek van John le Carré, herschreven tegen een contemporaine achtergrond. De miniserie van zes episoden werd integraal geregisseerd door de Deense cineaste Susanne Bier, alweer iemand uit de filmwereld die een uitstapje waagt naar series. De samenwerking heeft gesmaakt. Drie Golden Globes en twee Emmy’s later hebben de partners immers een nieuwe coproductie aangekondigd: The Spy Who Came in From the Cold. Ook dat is een Le Carré-adaptatie, die overigens in 1965 al een filmbewerking kreeg met Richard Burton in de hoofdrol. Daarnaast bevestigden BBC en AMC een vervolg op The Night Manager (beeld boven). Voor releasedata is het nog te vroeg.

De BBC bracht onder meer Doctor Who (1963- heden), Monty Python’s Flying Circus (1969-1974), Fawlty Towers (1975-1979), Blackadder (1983-1989), de originele House of Cards (1990), The Office (2001-2003), Peaky Blinders (2013-heden) en Sherlock (2010-heden). Enkele pluimen op de hoed van HBO zijn The Sopranos (1999-2007), Band of Brothers (2001), The Wire (2002-2008), Six Feet Under (2001-2005), Deadwood (2004-2006), Boardwalk Empire (2010-2014), Game of Thrones (2011-heden), True Detective (2014-heden) en Westworld (2016-heden). HBO bezit bovendien Cinemax, dat originele series zoals Banshee (2013-2016), Quarry (2016, stopgezet na één seizoen) en The Knick (2014-2015) produceert.

Andere spelers proberen zich te mengen in de debatten. Bij de Britten heb je onder meer de publieke omroep Channel 4 (Shameless, Black Mirror, Peep Show, Black Books, The IT Crowd) en de commerciële zender ITV (Endeavour, Downton Abbey, Brideshead Revisited) die de kwalitatieve hegemonie van de BBC trachten te ontwrichten, maar het ziet er toch naar uit dat vooral HBO in Amerika stevig bekampt wordt. AMC doet het tegenwoordig (op Better Call Saul na) minder goed, maar enkele jaren geleden legde het HBO het vuur aan de schenen met kwalitatief hoogstaand werk als The Walking Dead (Frank Darabont, 2010-heden), Breaking Bad (Vince Gilligan, 2008- 2013) en Mad Men (Matthew Weiner, 2007- 2015). Weiner pitchte Mad Men overigens eerst bij HBO en Showtime, die de serie lieten schieten. Ook Showtime is een betaalzender die wil imponeren met eigenzinnig, grensverleggend werk. Homeland, Weeds, Dexter, Californication, Masters of Sex, The Borgias, Shameless (een Amerikaanse remake van de gelijknamige Channel 4-serie), Ray Donovan, Penny Dreadful en Nurse Jackie zijn enkele van hun bekende series, alsook de Twin Peaks-revival. Daar zitten zeker enkele mooie adelbrieven tussen, maar Showtime op dezelfde hoogte als HBO plaatsen is een brug te ver.

Streaminggigant Netflix, producent sinds 2012 met Lilyhammer (Anne Bjørnstad, Eilif Skodvin, 2012-2014), poogt nadrukkelijk HBO naar de kroon te steken en heeft daarbij de manier waarop naar series gekeken wordt danig omgegooid. Traditioneel komt er immers elke week op een vast tijdstip een nieuwe aflevering op het scherm, terwijl zij als een donderslag bij heldere hemel een heel seizoen gelijktijdig online uitbrengen. Bingewatching werd plotseling een onderwerp van discussie. Van House of Cards is zo het vijfde seizoen recent op Netflix beschikbaar gemaakt. Ze kunnen verder uitpakken met Marco PoloNarcos, Orange is the New Black, Sense8, Stranger Things, Jessica Jones en Daredevil (stripfiguren van Marvel), Master of None en het tienerdrama 13 Reasons Why (Brian Yorkey, 2017-heden), waarrond controverse ontstond door de rauwe afbeelding van zelfmoord en zelfverminking bij tieners. Het jonge publiek zou volgens psychologen zelfdoding kunnen romantiseren en zelfs copycatgedrag kunnen vertonen. Netflix liet de afleveringen daardoor voorafgaan van waarschuwing.

En dan willen ook nog FX (Justified, Fargo, The Americans, Sons of Anarchy, American Horror Story, The Shield), USA Network (Mr. Robot, Suits) en Amazon (Transparent, Mozart in the Jungle, The Man in the High Castle) graag een graantje meepikken.

Afbeeldingsresultaat voor 13 reasons why 13 Reasons Why, Seizoen 1

Film als inspiratiebron

Tv-series en langspeelfilms vertonen niet alleen overeenkomsten op productioneel vlak. Ook inhoudelijk zijn vele voorbeelden schatplichtig aan elkaar, met de vertaling van een tv-reeks in bioscoopfilm en omgekeerd, of het nu gaat om een omzetting (adaptatie), een vervolg (sequel), een voorloper (prequel), een afgeleide (spin-off), een hernieuwde versie (remake) of een herschrijving (reboot, bv. Hannibal en Fargo).

Superman en Wonder Woman legden de weg af van tv-serie tot film, een veelvoorkomend scenario voor cartoons. Omgekeerd inspireerde Spielbergs Indiana Jones-films (tussen 1981 en 2008) de Young Indiana Jones Chronicles van George Lucas, of Psycho (Hitchcock, 1960) de tv-serial Bates Motel van Carlton Cuse in 2013. Peter Bergs American footballdrama Friday Night Lights (2004), gebaseerd op het boek van H.G. Bissinger, werd ook omgezet naar een serie. Uit The Exorcist (William Friedkin, 1973) werd een gelijknamige tv-serial gesponnen (Jeremy Slater, 2016-heden). Het duurde enkele jaren voordat Matteo Garrone’s Gomorra (2008) werd bewerkt tot de gelijknamige tv-serie; de maffiafilm Suburra (Stefano Sollima, 2015) zal daarentegen dit jaar al op Netflix zijn serieversie krijgen. Zowel de film als de reeks werden geschreven door Stefano Sollima.

Aanpassingen aan een groter publiek

Zoals de grote Hollywoodstudio’s passen ook de productiehuizen maar wat graag succesrijke buitenlandse voorbeelden aan een Amerikaans publiek aan. Een van de meest succesrijke omzettingen is die van de Engelse miniserie House of Cards. Stephen King baseerde zijn tv-serie The Kingdom Hospital (ABC, 2004) op Lars von Triers griezelreeks Riget/The Kingdom; van de Israëlische Prisoners of War werd zo goed als alleen het uitgangspunt – het overlopen naar de vijand – overgenomen voor Homeland; het Franse Les revenants, waarvan in België het eerste seizoen werd uitgezonden op Canvas, werd in de VS The Returned. Het Scandinavische Broen/Bron en Forbrydelsen werden aan de andere kant van de Atlantische Oceaan The Bridge (FX) en The Killing (AMC, 2011-2013, Netflix, 2014). The Office, Shameless en Skins zijn drie Britse series die een Amerikaanse adaptatie kregen.

Afbeeldingsresultaat voor les revenantsLes revenants, Seizoen 1

Ook binnen Europa zijn bewerkingen niet uitgesloten. Het Zweedse Äkta människor/Real humans (SVT, Lars Lundström, 2012-2014) heeft een Engelse aanpassing in Humans (Channel 4, Sam Vincent-Jonathan Brackley, 2015-); het Zweedse Wallander (Canal+ e.a., Henning Mankell, 2005-2013) heeft zijn Britse gelijknamige versie met Kenneth Branagh (BBC e.a., Philip Martin, 2008-2016). Er zijn talrijke andere voorbeelden, maar minder waarschijnlijk dan bij de Amerikaanse remakes geraken deze Europese adaptaties tot bij een Belgisch publiek. 

De toekomst zal uitwijzen of de productiehuizen hun series de weg zullen laten volgen van wat de Hollywoodstudio’s met films hebben gedaan (en nog altijd doen). Overproductie en inhoudelijke verschraling dreigen nu al, bijvoorbeeld in de boom van Scandinavische crimireeksen. Benieuwd of er lessen getrokken zullen worden, of dat de productiehuizen een doorslagje zullen worden van de filmstudio’s.

In de eerste aflevering van deze online artikelenreeks bekeken we hoe Filmmagie zich vanaf haar ontstaan verhouden heeft tot de televisieserie. De tweede aflevering ging dieper in op omwentelingen die de oorzaak waren van de huidige Golden Age of Television. In de derde aflevering bespraken we de verschillende vertelvormen van de serie. De vorige aflevering ging over de cross-over van acteurs, regisseurs en scenaristen van film naar serie.

Meer film- en seriebesprekingen vind je in print in ons maandelijks filmmagazine, dat verschijnt bij enkele vaste verkooppunten en te bestellen is via info@filmmagie.be.

Beeld boven: The Night Manager, miniserie

Geschreven door MARCEL MEEUS M.M.V NIELS LAVEREN

Opkomst van de kwaliteitsserie, aflevering 5: Opvallende overeenkomsten tussen film en serie

Media: 

onomatopee